شوراها و گفتمان خدمت

علی دارابی

امروز سومین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا در سراسر کشور آغاز به کار می‌کنند.

شوراهای دوره دوم در مجموع به خصوص در کلانشهرهایی چون اصفهان، ارومیه، مشهد و... توانستند منشا خدمات مهمی برای مردم باشند و این مساله در ابر شهر تهران از برجستگی خاصی برخوردار بود.

فارغ از خدمات ارزنده شورای اسلامی شهر تهران، باید گفت حسن انتخاب دو شهردار کار آمد، فعال، خلاق و با برنامه (احمدی‌نژاد و قالیباف) گویای عملی شدن گفتمان خدمت صادقانه به مردم بوده است که از همه آنان باید صمیمانه تقدیر و تشکر کرد. اما از امروز بیش از 110 هزار نفر از منتخبان مردم در بیش از 35 هزار شورای اسلامی شهر و روستا و بخش مصمم به خدمت صادقانه به مردم هستند.

درباره اهمیت و جایگاه شوراها، قانون اساسی یک فصل از چهارده فصل و هفت اصل از 177 اصل خود را به این مهم اختصاص داده است.

هر چند تاکنون گامهای خوبی برای اجرایی شدن اصول قانون اساسی برای گسترش و نهادینه شدن شورا برداشته شده است، اما نواقص و اشکالات جدی در این زمینه وجود دارد که باید برطرف شود؛

فعال شدن شورای عالی استان‌ها در ارائه طرحها به دولت و مجلس شورای اسلامی، اجرایی شدن مصوبات شورا از سوی مقامات دولتی و عدم مقاومت و تعلل در اجرای آنها، عملی شدن اصل 104 و تشکیل شوراها در واحدهای تولیدی، صنعتی و کشاورزی و گسترش و نهادینه شدن فرهنگ کار جمعی و شورایی در جامعه را می‌توان در کنار ابهام داشتن برخی از مقررات و آیین‌نامه‌های مربوط به عنوان مشکلات و نارسایی‌های قانونی در حوزه شوراها برشمرد.

از سوی دیگر منتخبان برگزیده مردم باید بدانند که مبادا فرصت‌های طلایی خدمت به مردم را باپرداختن به مسائل حاشیه‌ای اشتغال به امور فرعی، نشست‌های بی‌خاصیت، سفرهای خارجی غیرضرور، دعواهای جناحی، اختلافات سلیقه‌ای، قدرت‌طلبی و ریاست‌طلبی خدای ناخواسته به هدر بدهند. از نهادهای نظارتی و مراجع ذی‌صلاح بر کار شوراها انتظار می‌رود که با بازرسی و نظارت و کنترل به موقع چون چشمان بینا برای شوراها عمل کنند. برابر برخی اخبار و گزارش‌ها، سفرهای خارجی برخی شوراهای حتی شهرهای بسیار کوچک و یا برخی از اعضای کلانشهرها بس قابل تامل و سوال برانگیز است.

و از این تاسف‌بارتر در برخی موارد دریافتی‌ها و اخذ پاداش‌های خارج از قاعده بوده است که امیدواریم اعضای جدید شوراها با وسواس و مراقبت بیشتر در چارچوب قانون و ضوابط عمل کنند.

بااین حال پرونده شوراهای دوره دوم بسته شد و باید منتخبان دوره سوم با بهره‌گیری از تجارب گذشته، حذف آزمون و خطاها، خدمت به مردم را سرلوحه خود قرار دهند. بر این اساس مهمترین وظایف و ماموریت‌های شورای دوره سوم می‌تواند بر موارد زیر مبتنی باشد:

1_ اصل برنامه‌ریزی: دوره انتخاب شوراها 4 سال است. منتخبان، برنامه 4 ساله حوزه خدمت خود را باید تدوین و عملیاتی کنند. به عبارت دیگر وضع موجود را که تحویل گرفته‌اند روشن کرده و رسما اعلام کنند که در پایان دوره خدمت خود چه کارنامه‌ای را ارائه خواهند کرد.

2_ اصل آموزش: اگر توسعه متوازن و پایدار و همه جانبه را دنبال می‌کنیم، توسعه نیروی انسانی در راس آن است و این مهم محقق نمی‌شود مگر پرداختن به امر آموزش، تربیت نیرو، کادرسازی و گسترش فرهنگ آموزش‌محوری و یادگیری در کارها که لازمه هر گونه پیشرفت است.

3_ اصلاح قوانین و مقررات: متاسفانه پاره‌ای مقررات و آیین‌نامه‌های مربوط به حوزه خدمات شهری اصلا در شرایط امروزی کاربرد ندارد. بعضا دارای ابهام و کلی‌گویی است. شورای عالی استان‌ها بیش از همه مسوول این مساله است.

4_ فرهنگ‌سازی: واقعیت آن است که فرهنگ کار شورایی و جمعی در جامعه ما، از جایگاه مناسبی برخوردار نمی‌باشد. حاکمیت فرهنگ، فردگرایی و فقدان تجربه موفق در انجام کار جمعی موجب شده است که شوراها آن گونه که باید نتوانند حتی در میان خود آهنگ کار جمعی را بنوازند تا چه رسد به برنامه‌ریزی برای فرهنگ‌سازی و بهره‌گیری از رسانه‌ها و مطبوعات برای گسترش کار شورایی و جمعی.

5_ تدوین راهبرد و استراتژی: شوراها باید علاوه بر توجه و عمل به مولفه‌های پیش گفته به خصوص برنامه‌ریزی از راهبرد مطلوب در حوزه ماموریت برخوردار باشد.

برای نمونه باید گفت که تهران در بخشهایی به بن‌بست رسیده است. تنها شهردار و شورایی شجاع، جسور و دارای راهبرد می‌تواند طرح انتقال پایتخت از تهران را به نقطه دیگر کشور ارائه کند و مبادا این تفکر در افکار مسوولان رخنه کند که با ارائه این طرح تصویری از ضعف و ناتوانی در معرض قضاوت مردم قرار می‌گیرد. بلکه بالعکس مردم از مسوولانی که فرصتها را با تعارفات و رودربایستی و فقدان اراده جدی برای دگرگونی و تحول از دست بدهند ناراحت خواهند شد.

6_ گفتمان خدمت صادقانه: شوراهای دوره سوم با آگاهی از ترکیب و آرایش سیاسی که با رای مردم پیدا کرده‌اند، باید الگوی عملی از کار جمعی، تحمل همدیگر، افزایش شرح صدر، به حاشیه راندن مسائل اختلاف برانگیز، تاکید بر مشترکات و از همه مهمتر خود را خادم مردم دانستن با اهتمام و اراده‌ای وصف‌ناپذیر، خدمت صادقانه را به عنوان گفتمان غالب و مسلط شوراهای دور سوم قرار داده و کارنامه‌ای درخشان از خود بر جای گذارند.