چه کسی آتش‌بیار معرکه سوریه است؟

ناآرامی‌های سوریه از ماه مارس گذشته و همزمان با موج اعتراضات مردم خاورمیانه آغاز شد. اعتراضاتی مسالمت آمیز که در پی دستیابی به مطالبات و خواسته هایی قابل تامل بود. با این حال دولت سوریه با سرکوب معترضان و اعمال نکردن اعتراضات سمت و سویی دیگر به بحران داخلی این کشور داد. بی تدبیری دولتمردان سوریه راه را برای قطر و عربستان سعودی برای کمک های مالی و تسلیحاتی به معارضان سوریه باز کرد و روند مسالمت آمیز و دمکراتیک اعتراضات را وارد فاز مسلحانه کرد.
از آن زمان هر روز آمار جدیدی از کشته و زخمی شدن دو طرف درگیر منتشر می شود. آماری که اگرچه با اجرا شدن طرح صلح کوفی عنان از میزان آن کاسته شده اما امید بر طرف شدن آن تاکنون محقق نشده است.
حال محمولات تسلیحاتی از آسمان و زمین به دست شورشیان می رسد و جنگی تمام عیار را میان نیروهای نظامی سوریه و شورشیان رقم زده است. در همین حال نیروی دریایی لبنان یک کشتی را که به نام سیرالئون ثبت شده، نگه داشته و می گوید محموله بزرگی از تسلیحات و مهمات را از این کشتی توقیف کرده است.
پس از آن که سه محموله بزرگ پر از تسلیحات سبک و سنگین در این کشتی که «لطف الله2 » نام دارد کشف شد ۱۱ خدمه آن دستگیر شدند. به نظر می رسد که قرار بوده محموله های این کشتی به دست شورشیان سوریه برسد. رویترز می گوید بخشی از این تسلیحات ساخته لیبی هستند. مالک کشتی به رویترز گفته است که قرار بوده این محموله در طرابلس در شمال لبنان تخلیه شود.
میلو شتروگار، سخنگوی نیروهای سازمان ملل در لبنان که برای جلوگیری از ورود تسلیحات قانونی به لبنان کمک می کند در گفت وگو با بی بی سی تایید کرده که این کشتی عازم بندر طرابلس لبنان بوده است. بی بی سی می گوید طرابلس مرکز حمایت از مخالفان سوریه است و مقامات سوریه اغلب درباره قاچاق اسلحه از این منطقه به خاک سوریه شکایت کرده اند.
برخی کارشناسان با انتقاد از اقدامات مسلحانه شورشیان بر این باورند که این امر به توجیهی برای نظام جهت برخورد قاطع توجیه شده است. این در حالی است که مسلح کردن مخالفان نظام سوریه که از سوی کشورهای منطقه و قدرت های بین المللی برای آن تبلیغ می شود در راستای کشاندن این کشور به جنگ داخلی است. دولت سوریه بار ها قطر، عربستان سعودی و ترکیه را به ارسال سلاح به شورشیان متهم کرده است.
امری که عربستان سعودی و قطر به طور واضح بر آن اذعان دارند. پیش از این امیر قطر صراحتا از کشور های عربی خواست که نیروهای نظامی به سوریه اعزام کنند. در ابتدای مطرح شدن طرح صلح کوفی عنان، نماینده سوریه در سازمان ملل ضمن انتقاد شدید از مواضع قطر، ترکیه، عربستان، فرانسه و امریکا در قبال بحران سوریه گفته بود که باید از این کشورها تعهد بگیریم که به کوفی عنان فرصت موفقیت در طرحش را بدهند.
روسیه لیبی را به حمایت از شورشیان سوریه و مسلح کردن آنها متهم کرده است. رسانه های لبنان می گویند در محموله اخیر تسلیحات سبک و سنگین وجود داشته است. براساس گزارش ها این کشتی سفر خود را از لیبی آغاز کرده و بعد از توقف در اسکندریه مصر عازم بندر طرابلس لبنان شده است. این کشتی در حال حاضر در نزدیکی بندر بیروت متوقف شده است. آسوشیتدپرس می گوید محموله های تسلیحات توسط تریلر های ارتش جابه جا شده‌اند.
مالک «لطف الله ۲» در گفت وگو با رویترز از وجود محموله تسلیحات اظهار بی خبری کرده و افزوده به او گفته شده بود که محموله کشتی روغن موتور است. به گفته او درابتدا قرار بوده این کشتی ۱۲ محموله «کالای معمولی» را از لیبی به لبنان ببرد اما بعد از سه روز تاخیر این کشتی تنها سه محموله را با خود برده است.
روز شنبه شورشیان مسلح سوریه در قایق های بادی به یک یگان ارتشی در ساحل مدیترانیه حمله کردند. به گزارش رسانه های دولتی این حمله به تلفاتی از هر دو طرف منجر شده است. به نظر می رسد این نخستین حمله شورشیان از دریا بوده است. این حمله با وجود آتش بس متزلزلی صورت گرفته که از حدود دو هفته پیش آغاز شده است. سانا می گوید یک یگان ارتشی«دسیسه ای تروریستی» را برای ورود شبانه به خاک کشور از طریق دریا خنثی کرده است.
روسیه، قوی ترین متحد دمشق، به شدت از بحران سازی شبه نظامیان ضد اسد انتقاد کرده است. مسکو حملات اخیر را حملاتی طراحی شده در راستای اختلال در طرح صلح کوفی عنان و آتش بس دو هفته ای عنوان کرده است. سانا اعلام کرد که به دنبال حمله صورت گرفته در نزدیکی بندر شمالی لاتاکیا در 35 کیلومتری مرز ترکیه، چندین سرباز و مردان مسلح کشته شدند. این خبرگزاری ملیت حمله کنندگان را عنوان نکرد. دمشق ترکیه را به تامین اسلحه و منابع مالی به شورشیان در طول بحران 13 ماهه سوریه متهم می کند. ترکیه همچنین میزبانی رهبر ارتش سوریه آزاد را بر عهده دارد.
بر اساس گزارش سازمان ملل از آغاز درگیری ها در سوریه تاکنون 9هزار نفر کشته شده اند. با این حال مقامات سوری حمایت های خارجی را عامل این درگیری ها می دانند و می گویند که از 13 ماه پیش تاکنون دو هزار و ششصد سرباز و نیروهای ارتش سوریه کشته شده اند. پیش از این بانی کی مون نسبت به ادامه خشونت ها و سرکوب معترضان به دولت سوریه هشدار داده بود.
روز پنجشنبه بان کی مون دبیرکل سازمان ملل هشدار داد که دولت سوریه «در آستانه نقض» طرح صلح مورد حمایت سازمان ملل متحد و اتحادیه عرب است. وی از دمشق خواست با طرح صلحی که توسط کوفی عنان پیش می رود بدون تاخیر همکاری کند. رسانه های سوریه در جواب می گویند که بان کی مون جنایات و اقدامات تروریستی که توسط شبه نظامیان ضد اسد صورت می گیردرا نادیده می گیرد.
در همین حال کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با صدور بیانیه ای مدعی شد که مقامات سوریه به وعده های خود مبنی بر خروج نیروهای مسلح و اسلحه های سنگین از مناطق مسکونی عمل نکرده اند. وی با ابراز «نگرانی شدید» از ادامه وضع موجود در سوریه از دولت سوریه خواست تا بندهای طرح کوفی عنان را به طور کامل اجرا کند و به خبرنگاران اجازه دهد تا آزادانه وارد سوریه شوند و به مناطق مختلف این کشور سفر کنند.
وزارت امور خارجه روسیه نیز با صدور بیانیه ای خواستار مقابله با فعالیت تروریست ها در سوریه شد. در بیانیه وزارت امور خارجه روسیه آمده است: مسکو عقیده دارد که باید به طور قاطع در مقابل تروریست هایی که در سوریه در حال فعالیت هستند بایستیم و باید از رسیدن هر نوع حمایتی به آنها جلوگیری کرد. وزارت امور خارجه روسیه همچنین اقدامات برنامه ریزی شده برای به شکست کشاندن طرح کوفی عنان در سوریه را محکوم کرد و خواستار پایان دادن هرچه زودتر به خشونت ها در این کشور شد.
در حال حاضر ۱۵ ناظر سازمان ملل متحد برای نظارت بر آتش بس متزلزل سوریه در این کشورند. این آتش بس از ۱۲ آوریل آغاز شده و سازمان ملل امیدوار است تا روز دوشنبه ۳۰ ناظر در این کشور داشته باشد. خشونت ها در سوریه با وجود آتش بس ادامه داشته است. شورای امنیت اعزام ۳۰۰ ناظر را به سوریه تصویب کرده است. ژنرال رابرت مود که فرمانده نروژی این گروه است بر اساس گزارش ها روز شنبه عازم سوریه شده است.
انتقاد سوریه از مواضع ترکیه
از سوی دیگر دولت سوریه با انتقاد شدید از اظهارات اخیر نخست وزیر ترکیه اعلام کرد که مقامات ترکیه سعی دارند وضع در سوریه را وخیم تر کنند.
به گزارش الجزیره، جهاد مقدسی، سخنگوی وزارت امور خارجه سوریه با صدور بیانیه ای در واکنش به اظهارات اخیر رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه گفت: رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه و احمد داوود اوغلو، وزیرامور خارجه این کشور همچنان به اظهارات تنش زا و تحریک کننده خود ادامه می دهند و هدف آنها از این گونه اظهارات بحرانی کردن اوضاع در سوریه و نابودی کامل روابط دو کشور است.
وی در این بیانیه آورده است: این که اردوغان تهدید می کند که از ناتو برای حمایت از مرزهای خود با سوریه درخواست کمک می کند بسیار نگران کننده است چرا که اگر بندهای طرح کوفی عنان، نماینده مشترک سازمان ملل و اتحادیه عرب به درستی انجام شود حمایت از مرزها به خودی خود انجام خواهد شد و نیازی به دخالت ناتو نخواهد بود. اردوغان پیشتر اعلام کرده بود که مسئولیت حمایت از مرزهای ترکیه و سوریه به عهده ناتو است و در صورتی که از سمت سوریه به مرزهای ترکیه شلیک شود وی از ناتو خواهد خواست تا ماده پنجم اساسنامه ناتو را اجرایی کند.
براساس ماده پنجم اساسنامه ناتو هریک از کشورهای عضو این پیمان مورد حمله قرار گیرند وظیفه تمامی کشورهای عضو است که به آن حمله پاسخ دهند و از کشور مذکور حمایت کنند. این در حالی است که آندرس فوگ راسموسن، دبیرکل ناتو پیشتر اعلام کرده بود که ناتو هیچ نیتی برای دخالت نظامی در سوریه ندارد و حل و فصل سیاسی اوضاع این کشور را خواستار است.