بحران دیپلماتیک در روابط روسیه و انگلیس

به گزارش خبرگزاری فارس، بحران در روابط مسکو و لندن به پرونده مرگ مشکوک "الکساندر لیتویننکو" مأمور سابق "کا.گ.ب" روسیه مربوط می‌شود که در ماه نوامبر گذشته در بیمارستانی در لندن به دنبال آلودگی به یک ماده رادیواکتیو درگذشت.

به دنبال مرگ وی و تحقیقات جنایی صورت‌گرفته اثر ماده رادیو اکتیوی که به لیتویننکو خورانده شده بود، در محل‌هایی در لندن و یک هواپیمای مسافربری که به مسکو سفر کرده بود، یافت شد.

پلیس انگلیس با پیگیری رد این ماده و استناد به شواهد مربوط به ملاقات‌های لیتویننکو در روزهای قبل از ابتلای به بیماری، به آندره لوگووی، یک کارمند سابق سازمان‌های اطلاعاتی روسیه، مظنون شد.

دادگاه لندن بعد از تحقیقات به‌عمل‌آمده "آندری لوگووی" را قاتل "آلکساندر لیتویننکو" عامل سابق کا.گ.ب دانست و بار‌ها از روسیه خواست تا وی را برای حضور در دادگاه به لندن بازگرداند و روس‌ها نیز چنین اقدامی را مغایر قوانین خود دانسته و اعلام کردند آماده‌اند دادگاه رسیدگی به اتهام علیه لوگووی را در آن کشور برگزار کنند که این پیشنهاد از سوی لندن رد شده است.

بنا بر کنوانسیون اروپا در ارتباط با مسأله استرداد که در سال 1957 منعقد شد، روسیه این حق را دارد که از استرداد شهروند خود خودداری کند و همچنین انگلیس نیز این حق را دارد که درخواست کند تا "آندری لوگووی" مظنون اصلی در کشته‌شدن الکساندر لیتویننکو در روسیه محاکمه شود، اما "کن مک دونالد" مدیر محاکمات و پیگردهای قانونی عمومی در انگلیس پیش‌تر ارائه چنین پیشنهادی را رد کرده است و می‌گوید لوگووی باید به علت مسموم‌کردن عمدی به اتهام قتل محاکمه شود.

گفته می‌شود لیتویننکو که از مخالفان ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه بود و به همین دلیل در انگلیس اقامت داشت، مبادرت به فروش اطلاعات محرمانه روس‌ها به انگلیسی‌ها بویژه در زمینه هسته‌ای می‌کرده است. لیتویننکو هنگام مرگش عنوان کرده بود که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، به سازمان اطلاعاتی این کشور دستور قتل وی را داده است.

پس از اعلام خبر اخراج چهار دیپلمات روس از سوی "دیوید میلیبند" وزیر امور خارجه انگلیس، "میخائیل کامینین" سخنگوی وزارت امورخارجه روسیه درنشست مطبوعاتی با اعلام اینکه بی‌شک روسیه اخراج دیپلمات‌های خود را بی‌پاسخ نخواهد گذاشت و اقدامات متقابل لازم را انجام خواهد داد، اخراج این چهار دیپلمات روس را "غیر انسانی" و "از پیش تعیین شده" دانست.

"گوردون براون" نخست‌وزیر انگلیس هم در نشست مطبوعاتی مشترک با "آنگلا مرکل" صدر اعظم آلمان، اخراج چهار دیپلمات روس را تنها نشانه جدی بودن مطلب برای اجرای عدالت و استرداد لوگووی عنوان کرد و ادامه داد، انگلیس در این رابطه به‌هیچ‌وجه عذرخواهی نخواهد کرد و امیدوارم این مسأله هر چه زودتر حل شده و به رابطه دو کشور لطمه وارد نکند.

پیش از این روابط مسکو و لندن بر سر عدم استرداد "بوریس برژوفسکی" ناراضی روس میلیاردر مقیم انگلیس که مخالف دولت روسیه است، به تیرگی گراییده بود. روسیه از دولت انگلیس خواسته است پناهندگی سیاسی برژوفسکی را به علت اظهارات او درباره حمایت از ضرورت انجام انقلاب برای سرنگون کردن دولت پوتین لغو کرده و او را برای محاکمه به این کشور مسترد کند.

این دومین باری است که طی 10 سال گذشته روابط دو کشور رو به تیرگی می‌نهد. در سال 1996 نیز روسیه 9 دیپلمات انگلیسی را به اتهام عضویت در یک شبکه جاسوسی از مسکو اخراج کرد و در مقابل لندن چهار روس را از انگلیس خارج کرد.

وزارت امور خارجه انگلیس هنوز نام چهار دیپلمات روسی را که از انگلیس اخراج شده‌اند اعلام نکرده است، اما به گفته بی‌بی‌سی این چهارنفر از افسران اطلاعاتی روسیه هستند.

اخبار منتشرشده نیز حکایت از ایجاد یک جو ضد روسی در پارلمان انگلیس دارد و از سوی دیگر میلیبند، وزیر امور خارجه انگلیس با حضور در پارلمان موضوع امتناع روسیه از استرداد لوگووی به لندن را تأسف‌انگیز خواند و گفت:‌ لندن همچنین به دنبال بررسی تدابیر دیگر از جمله اقدامات احتمالی در امور ویزای شهروندان روسی است.

اما "دمیتری پسکف" سخنگوی پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه اعلام کرده است: ما در صدد نیستیم که در این باره وارد یک بازی پینگ‌پونگ بشویم، اگرچه دولت روسیه برای چنین موضعی از سوی انگلیس پاسخی را فراهم خواهد کرد.

ادامه این فضا و پاسخگویی متقابل روسیه به انگلیس اقدامات تلافی جویانه را بیشتر خواهد کرد و با توجه به روابط بازرگانی و سرمایه‌گذاری رو به‌رشد دو کشور، امکان تحت‌الشعاع قرار گرفتن روابط اقتصادی و حتی سیاسی مسکو و لندن وجود دارد.