انتخابات مجلس در سوریه

ابوالقاسم قاسم‌زاده
اولین انتخابات مجلس ملی در سوریه براساس قانون اساسی جدید روز دوشنبه در سراسر این کشور برگزار شد. به گزارش خبرگزاریها، در این دوره از انتخابات 14 میلیون و 788 هزار و 644 نفر از شهروندان سوریه برای انتخاب 250 نماینده از بین 6803 نامزد در پای صندوق اخذ رأی در 14 استان سوریه حاضر شدند. این سومین حضور همگانی مردم سوریه در پای صندوق‌های رأی از آغاز بحران در این کشور در اسفند 1389 است. همه‌پرسی قانون اساسی (7 اسفند 1390) و انتخابات شوراهای شهر و روستا (آبان 1390) و اکنون انتخابات مجلس ملی سوریه (اردیبهشت 91) برگزار شد.
انتخابات مجلس ملی براساس قانون اساسی جدید انجام گرفت و این اتفاق به معنای پایان انحصار قدرت و نظام تک‌حزبی (حزب بعث سوریه) است. قانون تشکیل احزاب و تشکل‌های سیاسی، همچنین قانون انتخابات در برنامه اصلاحات سوریه تهیه و تدوین شد. کمیته عالی نظارت بر انتخابات در سوریه نیز که تشکلی جدید و مرکب از برخی قضات سوری و شخصیت‌های خوش‌نام سوریه است، شکل گرفت. در این انتخابات بیش از 200 رسانه ، حقوقدانان و شخصیت‌های سیاسی برای پوشش اخبار و اطلاع از چگونگی اجرای انتخابات در حوزه‌های اخذ رأی در سراسر این کشور حضور داشتند. انتخابات مجلس ملی سوریه در صحنه بین‌المللی واکنش‌های مثبت و منفی داشت.
رسانه‌های غربی تا آنجا که ممکن بود گزارش خبری بسیار کوتاهی از این انتخابات دادند و آن را در حد مانور سیاسی بشار اسد دانستند. با این همه شرکت بالای 65 درصدی مردم سوریه در این انتخابات را نمی‌توانستند انکار کنند. برخی از این رسانه‌ها بشار اسد را در اجرای برنامه اصلاحات اعلام شده موفق خوانده‌اند و برگزاری انتخابات مجلس ملی را گامی مهم در راستای اصلاحات در ساختار سیاسی حاکمیت در سوریه معرفی کرده‌اند. دولت‌های چین و روسیه، برگزاری انتخابات برای تشکیل مجلس جدید براساس قانون اساسی جدید سوریه و مشارکت احزاب و گرایش‌های گوناگون صنفی و سیاسی را مثبت ارزیابی کرده‌اند و خواهان ادامه مسیر حل سیاسی بحران سوریه با اجرای طرح 6 ماده‌ای کوفی عنان شده‌اند.
اگرچه هنوز حملات خرابکارانه در گوشه و کنار این کشور توسط مخالفان بشاراسد ادامه دارد، اما گزارش‌ها از کاهش خشونت‌ها در این کشور خبر می‌دهند. معاون وزیر خارجه روسیه اعلام کرد، اعزام ناظران بین‌المللی برای اجرای طرح کوفی‌عنان در کاهش خشونت در سوریه موثر بوده است و برقراری آرامش نسبی در این کشور، زمینه را برای اجرای بهتر و سریعتر طرح عنان فراهم می‌سازد. دیدار وزیر خارجه آمریکا از چین، اگرچه موجب تغییر سیاست پکن در حمایت از دولت بشاراسد و اجرای طرح کوفی عنان نشده اما براساس گزارش خبرگزاریها، قرار است دولت چین با سران مخالفان سوری به گفتگو بنشیند تا همکاری آنها را برای رفع اختلاف‌ها جلب کند.
بحران سوریه مورد توجه جدی اتحادیه اروپا هم هست تا جایی که رئیس جمهوری فرانسه (سارکوزی) در تشدید معارضه علیه دولت بشار اسد بسیار فعال بوده و سیاست‌های آمریکا را برای سرنگونی دولت اسد تائید و از آن حمایت جدی می‌کرد. رئیس جمهوری جدید فرانسه (آقای اولاند) در شروع کار باید مواضع دولت خود را درباره سوریه مشخص کند.
بسیاری معتقدند او ضمن تائید طرح کوفی‌عنان، برای تعدیل سیاست ضدیت با بشاراسد در اتحادیه اروپا تلاش خواهد کرد. از سوی دیگر شروع رسمی ریاست جمهوری پوتین و دولت جدید در روسیه نیز موجب تعدیل روش‌های غرب نسبت به سوریه خواهد شد. به گونه‌‌ای که از روش درگیری مسلحانه و انجام خرابکاری فاصله بگیرند و اصلاحات در سوریه را از مسیر سیاسی پذیرا باشند. این نگاه را نگرشی خوش‌بینانه نامیده‌اند.
در حالی که هنوز دولت‌های ترکیه، قطر و عربستان بر طبل سرنگونی بشاراسد می‌کوبند و معتقدند بدون برکناری فوری اسد، اصلاحاتی در سوریه انجام نخواهد گرفت. آقای اردوغان در روز انتخابات مجلس در سوریه ضمن بازدید از منطقه مرزی ترکیه با سوریه با پناهجویان سوری در شهرک کانتینری مستقر در مرز مشترک هم دیدار و دولت بشاراسد را به سرنگونی و حساب پس دادن درباره کشتار مردم سوریه تهدید کرد. بررسی رخدادها نشان می‌دهد که دو جریان موازی همچنان درباره بحران در سوریه صف‌آرایی دارند. جریانی از درون سوریه با پذیرش طرح اصلاحات بشاراسد که مسیر مسالمت‌آمیز را انتخاب کرده و مورد حمایت ایران، روسیه و چین است.
آن دیگری در ناحیه شهرهای مرزی سوریه با ترکیه و لبنان و با حمایت آمریکا، ترکیه، قطر و عربستان و محوریت سرنگونی بشاراسد، روش جنگ مسلحانه، تخریب و انفجار را انتخاب کرده است و آن را ادامه می‌دهد. مشکل این روش در داخل سوریه، طرد روش تخریب از سوی مردم سوریه و حمایت از بشاراسد است و آمارها هم نشان می‌دهد، بشاراسد حمایت حداکثری مردم سوریه را هنوز با خود به‌همراه دارد. بهرحال رویدادها در سوریه نشان می‌دهد با استقرار 300 نفر از ناظران سازمان ملل با نام «صلح بانان» در این کشور هر دو طرف مجبور به اجرای طرح 6 ماده‌ای کوفی عنان خواهند بود و اندک اندک آرامش نسبی در سوریه فراگیر خواهد شد.
پس از تشکیل مجلس ملی، انتخابات بعدی، انتخاب ریاست ریاست‌جمهوری خواهد بود که براساس قانون اساسی جدید، رئیس جمهوری مادام العمر حذف شده و دوره ریاست جمهوری سوریه 7 ساله خواهد بود و هر فرد می‌تواند فقط برای دو دوره متوالی عهده‌دار ریاست جمهوری گردد. دوره بشاراسد تا یک‌سال و نیم دیگر پایان می‌پذیرد و انتخابات ریاست جمهوری آن کشور حداکثر تا دو سال آینده انجام خواهد گرفت.
آنچه که انتخابات مجلس ملی در چارچوب قانون اساسی جدید به‌دست می‌دهد، از نظر مردم سوریه تغییر اساسی از گذشته حاکمیت تک حزبی و باز شدن فضای اجتماعی و سیاسی برای تحقق اصلاحات است. آمریکا و اروپا با همکاری ترکیه، قطر، عربستان و اسرائیل محوری را شکل داده‌اند تا مخالفان بشاراسد را مسلح کنند و محور کار، تخریب، انفجار، ترور و جنگ است. هدف بر هم زدن امنیت داخلی در سوریه تقابل است که محصول آن کشتار خواهد بود.
در کنار این روش، تحریم شدید مالی و سیاسی در روابط خارجی هم با هدف انزوای دولت بشاراسد دنبال می‌شود. این در حالی است که دولت بشاراسد برای بازسازی ویرانه‌های به جای مانده در چند شهر سوریه، نیازمند میلیاردها دلار بودجه است. از سوی دیگر سوریه کشور کوچکی است و از طریق درآمدهای محدود توریستی یا تجاری چرخه مالی خود را تنظیم می‌کند. این کشور مانند قطر و عربستان ثروتمند نیست و از دلارهای نفتی و ذخیره شده فراوان بهره‌ای ندارد.
محاصره مالی و سیاسی این کشور از سوی غرب (آمریکا و اتحادیه اروپا) با همسویی ترکیه، قطر، عربستان و اسرائیل همچنان ادامه دارد تا بشاراسد را مجبور به کناره‌گیری از قدرت سازند. مشکل اصلی آمریکا این است که روش بشار اسد در اداره و مدیریت بحران سوریه تا امروز جواب داده است و با برگزاری انتخابات مجلس ملی، در عمل گام موثر دیگری در تحقق شعاراصلاحات برای سوریه برداشته است.
آینده سوریه همچنان در جاده‌ای ناهموار و شکننده به‌لحاظ حفظ امنیت عمومی پیش خواهد رفت. آنچه مهم است آگاهی مردم سوریه و تلاش ملی برای حفظ و حراست از کیان کشور خود است. مردم سوریه از آنچه که بر سر مردم و کشور لیبی آمده است هم آگاهند و هم ترسیده‌اند. دست‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی را دستان دشمنان خود می‌دانند و می‌خواهند آینده خود را خود رقم بزنند.