نشست استانبول طرح فریب نبود

* نقش دستگاه سیاست خارجی در برپایی و تعیین دستور کار نشست استانبول 2 را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
** درباره موضوعات مهم کشور همه دستگاهها و سازمانها نظراتشان را به شورای عالی امنیت ملی اعلام می‌کنند که ممکن است نظرات مختلفی باشد ولی همه موظف می‌شوند جمع بندی نهایی شورای عالی امنیت ملی را دنبال کنند و آن جمع بندی نهایی شورای عالی امنیت ملی بعد از تایید مقام معظم رهبری به صورت اجرایی در می‌آید. بحث هسته‌ای از موضوعات مهم کشور است که دستگاه سیاست خارجی نظرات خودش را به شورا اعلام کرده است. پس نقش ما مانند خیلی از سازمانهای دیگر بسیار فعال و پررنگ است. ولی تصمیم شورای عالی امنیت ملی توسط تیم مذاکره کننده هسته‌ای اجرا می‌شود که نقطه نظرات نظام را مطرح می‌کند که قاعدتا نظر دستگاه سیاست خارجی را هم لحاظ کرده است.
* آیا در مرحله تعیین اولویت‌ها و راهبردهای کلان هسته‌ای کشور که در این نشست مطرح شد، تفاوت و اختلاف‌نظری بین دولت و سایر نهادها بوده است؟
** حتما اختلاف نظر بوده است. در بحث‌های کارشناسی خیلی وقتها ممکن است دیدگاه‌های مختلفی وجود داشته باشد اما کار کارشناسی حکم می‌کند وقتی جمع بندی نهایی شد حالا شما چه مخالف باشید و موافق؛ همه باید این جمع بندی نهایی را بپذیرند.
* یعنی شما تایید می‌کنید که دولت با برخی از این اتفاقاتی که افتاده زاویه‌هایی داشته است؟
** نه، من می‌گویم این طرز فکر شما اشتباه است. شما اگر فکر می‌کنید که وقتی جلسه‌ای مانند شورای عالی امنیت ملی درباره موضوعی تصمیم بگیرد و در جلسات کارشناسی همه مثل هم فکر کنند و حرف بزنند این اشتباه است. در این جلسات باید ملاحظات کنار گذاشته شود و هر سازمانی نظرات خاص خودش را بدهد ولی در نهایت تصمیم بر اساس منافع ملی در نظر گرفته می‌شود.
* سوال این است که یک وقت دولت از ابتدا با یک اتفاقی که افتاده نظرش هماهنگ و مثبت بوده و محکم پشت آن ایستاده است ولی یک وقتی چون نظرش متفاوت بوده...
** اصلا بحث دولت یا غیر دولت نیست. ببینید در شورای عالی امنیت ملی همه هستند؛ کشوری‌ها، ‌لشکری‌ها و مجموعه‌ای از قوای مقننه،‌ مجریه و قضائیه که خود قوه مجریه دستگاه‌های مختلف را دربر می‌گیرد. همه‌اینها زیر نظر مقام معظم رهبری قرار دارند. هر کسی وظیفه دارد نظر خودش را بدهد. ولی در نهایت تصمیمی‌که گرفته می‌شود اکثریت آن جمع می‌گیرند. بحث هسته‌ای یکی از موضوعاتی است که کمترین اختلاف نظر در آن وجود دارد و سازمان‌ها و دستگاه‌های تصمیم گیرنده بیشترین تلاش خود را در این رابطه انجام می‌دهند.
* از اینکه آقای دکتر شما مسئله را ساده می‌کنید ما متشکریم ولی پرسش این است که مثلا در استانبول توافقاتی صورت گرفت که بسیار کلی است و بیشتر افق کلی مذاکرات هسته‌ای تا بغداد را مشخص می‌کند ولی بعد از آن ما شاهد هستیم که اظهارنظرها متفاوت است. من می‌خواهم ببینم آیا این اظهارنظرها ریشه در آن بحث‌های کارشناسی دارد یا نه ؟
** مثلا چه اظهارنظرهایی انجام شده است؟
* مثلا آقای صالحی بحث لغو تحریم‌ها را مطرح کردند و گفتند انتظار این است غرب قبل از نشست استانبول حسن نیت نشان دهد و تحریم‌ها را لغو کند...
** اینکه اصلا بحث اختلافی نیست همه مسئولان ما گفتند که تحریم‌ها باید لغو شود و دراین باره بحثی نیست مسائل اختلافی را بگویید.
* یک خط در دولت وجود دارد که آقای صالحی می‌گوید و به آنچه که شورای عالی امنیت ملی می‌گوید، نزدیک است اما یک خط دیگر وجود دارد که می‌گوید اساسا نشست استانبول طرح فریب بود ؟
** چه کسی این حرف را می‌زند؟
* برخی‌ها مثلا رسانه دولت؟
** فرد مسئول را نام ببرید روزنامه‌ایران که مسئول نیست باید مواضع رسمی‌مقامات کشور را نام ببرید.
* یعنی شما مواضع روزنامه ایران را منتسب به دولت نمی‌دانید؟
** یعنی شما فکر می‌کنید که هرچه روزنامه‌ایران بگوید مواضع رسمی‌دولت است؟
* بخشی از دیدگاه‌ها و موضع‌گیری‌های دولت از طریق روزنامه ایران منعکس می‌شود.
** کجا آمده که اگر مثلا روزنامه‌ایران در حوزه سیاست خارجی موضعی را درپیش گرفت، موضع رسمی‌دولت است؟
* در عرف رسانه‌ای معمول است. درواقع شما می‌فرمایید آنچه روزنامه ایران درباره نشست استانبول می‌گوید حرف دستگاه دیپلماسی نیست، درست است؟
** من می‌گویم اصلا شما وقتی درباره این صحبت کنید که در نشست استانبول چه گذشت یا در نشست بغداد قرار است چه مسائلی مطرح شود و خواسته‌های ما به عنوان جمهوری اسلامی‌چه چیزهایی است، ملاکتان باید اظهارنظر مقام رسمی‌جمهوری اسلامی‌باشد.
* شما به عنوان یک مقام رسمی آیا نشست استانبول را طرح فریب جمهوری اسلامی می‌دانید؟
** نه و هرگز چنین حرفی را هم نزده‌ایم.
* آیا به نظر شما رسانه‌ها و محافلی که گفتند کاهش حباب در بازارهای سکه و ارز تحت تاثیر امیدهایی بود که از نشست استانبول ایجاد شده، ‌این حرف کذب است و این هماهنگی با دشمنان است؟
** نه، ببینید من می‌گویم رسانه‌ها نظرات خودشان را می‌دهند اینکه در بازار سکه و ارز پایین و بالا می‌رود به بحث هسته‌ای که ما الان درباره آن صحبت می‌کنیم ربط زیادی ندارد. شما سوالتان این است که آیا نشست استانبول دارای چارچوبی بود که بتواند ما را به سمت قدم بعدی هدایت کند و من می‌گویم بله . فضا در اجلاس استانبول طوری بود که قرار نبود بحث محتوایی صورت بگیرد چرا که دو طرف بدون پیش شرط وارد شدند و سعی کردند بر مبنای مشترکی به توافق برسند که رسیدند و حرفهایی نزدند که اصل مذاکرات را تحت الشعاع قرار دهد. این یک قدم رو به جلو بود همین که توافق کردند در بغداد جلسه بگذارند معلوم است که تمایل به ادامه گفت و گوها داشتند. ما گفتیم امیدواریم این فضای مثبت همچنان ادامه پیدا کند چرا که مبنای مذاکرات اگر معاهده «ان پی تی » باشد، می‌تواند ادامه خوبی داشته باشد. حالا اینکه یک استاد دانشگاه یا یک روزنامه و خبرگزاری نظر متفاوتی داشته باشد، خب نظرش را داده است. در ایران برای اظهار نظر آزادی وجود دارد. وقتی در یک روزنامه مطلبی منتشر شد معنایش این نیست که موضع دولت این بوده است و این حرف اصلا قابل استناد نیست.
* در برگزاری نشست استانبول آیا پیغام آقای ایکس به فلان شخص اثر داشته است یا نه؟
** چه کسی ؟
* مثلا کسی ادعا کند که یک مسئول سابق پرونده هسته‌ای ایران رفته رایزنی کرده....
** باز هم متوجه نمی‌شوم نام ببرید.
* اینکه گفته شود آقای روحانی چند وقت پیش رفته وین و با کسی دیدار کرده و آقای موسویان مقاله‌ای در نشریه‌ای منتشر کرده و آقای آصفی به مکه رفته و حاوی پیغامی‌بوده و همه‌اینها منجر به‌این شده که‌ایران با این تدارکات پا به مذاکرات استانبول بگذارد. این را تایید می‌کنید؟
** به هیچ وجه. من نه‌این چیزها را شنیدم و نه‌اینها اصلا تاثیری دارد. مسیر ما کاملا روشن است و نیازی به‌این کارها و اقدامات وجود ندارد. قاعده‌ای که برای دفاع از بحث هسته‌ای است مسئله مبهمی‌نیست. ما فعالیتهای هسته‌ای خود را به صورت بومی‌انجام می‌دهیم که صلح آمیز است و غربی‌ها این را بهتر می‌دانند و چون می‌خواهند انحصار دانش هسته‌ای را در اختیار داشته باشند با فعالیت‌های هسته‌ای ما مخالفت می‌کنند.
* پس چرا برخی در داخل اینگونه موضع می‌گیرند ، چه منافع و اهدافی از این مسئله دارند؟ در حالی که‌اینها نزدیک به دولت هستند؟
** نمی‌دانم بروید از خودشان سوال کنید. من نشنیدم مقام رسمی‌کشور ما رسمی‌اعلام کند که با نشست استانبول مخالف بوده است.
* آیا به طور غیررسمی‌شنیده‌اید؟
** نه.
* یعنی شما می‌گویید بین دستگاه سیاست خارجی با بخشی از دولت، صدای متفاوتی درباره نشست استانبول وجود ندارد؟
** واضح بگویید چه کسی در مخالفت با نشست استانبول حرف زده است تا ببینیم آن کسی که‌این حرف را زده آیا مقام مسئول محسوب می‌شود یا خیر و معنای حرفی که زده اصلا مخالفت است یا خیر.
* این شکلی می‌پرسم که بالاخره بخشی از کاری که دستگاه دیپلماسی انجام می‌دهد کار تبلیغاتی است. الان یک نشست هسته‌ای به نام استانبول برگزار شده و یک جریانی درباره آن می‌پرسد چه چیزی عایدمان شد‌؟ و جریانی می‌گوید که ما دچار فریب شدیم. خب در این میان شما چرا سکوت کرده‌اید و هیچ توضیحی نمی‌دهید؟
** هر جریانی هر سوالی داشته باشد ما پاسخ می‌دهیم. اولا ما اطلاعات طبقه‌بندی شده را در جلساتی منظم به مدیران رسانه‌ها اعلام می‌کنیم و اصلا محدودیتی وجود ندارد و در نشست‌های هفتگی نیز پاسخگوی رسانه‌ها هستیم و هیچ محدودیتی در طرح سوال وجود ندارد. ما فکر می‌کنیم اقدامات جمهوری اسلامی‌ایران منطق دارد و برای مواضع سیاسی مان استقلال داریم. در داخل و خارج از کشور ترسی نداریم که پاسخگوی سوالات باشیم. در واقع نقطه قوت نظام ما همین پاسخگو بودن به همه سوالات است.
* پاسخ دادن به ابهامات یک رویه‌ای است که دردستگاه دیپلماسی به خصوص با حضور شما وجود دارد. یک وقت‌هایی هم مباحثی شکل می‌گیرد که کسی ممکن است از شما نپرسد ولی در جامعه وجود داشته باشد که گفته می‌شود و پخش می‌شود که اگر راجع به آن توضیح داده نشود ممکن است انحراف ایجاد کند. اگر یک روزنامه‌ای ادعا کند که مثلا نشست استانبول فریب بوده آیا وزارت خارجه نباید به آن پاسخ دهد تا افکار عمومی‌تحت تاثیر این مسئله قرار نگیرد؟
** چرا، اگر ما واقعا احساس کنیم یک روزنامه‌ای یک ایرادی دارد که ناشی از عدم اطلاع رسانی کافی است حتما این کار را خواهیم کرد. ما باید از آنچه که گذشته حقایق را بگوییم که داریم این کار را می‌کنیم. از طریق تلویزیون و سفرهای رسمی‌و سخنرانی‌ها این کار را می‌کنیم تا ابهامات رفع شود. وقتی من می‌گویم اجلاس استانبول به‌این دلایل می‌تواند ما را به گام‌های بعدی هدایت کند حالا یک رسانه بگوید به نظر من استانبول فریب بوده است. آن دیگر نظر خودش را گفته است.
* اگر آن، رسانه دولت باشد چطور ، باز هم می‌گویید نظر خودش را گفته است ؟
** هر رسانه‌ای که می‌خواهد، باشد. ما که نظرات خودمان را گفتیم ما اگر سکوت کرده و یک رسانه مدام انتقاد کند، حرف شما درست است اما مادرباره نشست استانبول و بغداد و مذاکرات هسته‌ای سکوت نکردیم و اعلام موضع نمودیم، پس پاسخ داده شده است. ولی به‌رغم پاسخ‌ها ممکن است نظرات متفاوتی وجود داشته باشد.
* فکر نمی‌کنید بخشی از افکار عمومی احساس کند لابد حرف این رسانه درست است ؟ اینکه شما نتوانستید افکار عمومی‌را قانع کنید آیا به‌این خاطر نیست که کم پاسخ دادید؟
** نه، این یک اشتباه است. اگر در جامعه نظرات مختلفی وجود داشته باشد، این حق افراد است که دیدگاه‌های مختلف داشته باشند.
* شما می‌خواهید به طور تلویحی از ادعای رسانه دولت حمایت کنید؟
** من به رسانه دولت کاری ندارم. من می‌گویم مواضع رسمی‌دولت را چند نفر مطرح می‌کنند؛ آقای رئیس‌جمهور،‌ وزیر خارجه و سخنگوی وزارت خارجه.
* چرا صریحا نمی‌گویید که آنچه که در رسانه دولت منتشر می‌شود موضع دولت نیست؟ این جمله را چرا نمی‌گویید؟
** من نمی‌دانم حرفی که شما می‌زنید درست است یا نه، من می‌گویم رسانه‌ها نظرات خودشان را می‌نویسند آن چیزی که به من ارتباط پیدا می‌کند این است که مطلبی که وجود دارد را کامل برای مردم توضیح دهم تا ابهامات رفع شود و هر کس هم سوالی داشت جوابگو باشیم. ولی به‌رغم همه‌اینها ممکن است یک نفر پیدا شود فکر مخالفی داشته باشد که می‌تواند مطرح کند.
* خب شما الان بگویید این چیزی که در رسانه دولت منتشر می‌شود موضع دولت نیست. چرا این را نمی‌گویید؟
** برای اینکه معلوم است که موضع دولت از طریق مقام‌های رسمی‌اعلام می‌شود و لازم به‌این حرف‌ها نیست.