کارکردهای منفی رسانه‌ها

گسترش خشونت و پرخاشگری
ژان کازنو ، صاحب نظر در علوم ارتباطات در خصوص برداشت از مفهوم خشونت می گوید : از دیدگاه ما عمل خشونت آمیز ، عملی خواهد بود که با رفتار تهاجمی بخصوص از نظر«جسمانی» و یاحداقل« بیانی» همراه گردد.
امروز خشونت وپرخاشگری در میان جوانان شایع شده است که معلول علل و عوامل متعددی است . مطالعات انجام شده نشان می دهد که رسانه های جمعی در این زمینه تأثیر بسیاری داشته اند ، زیرا رسانه ها با تبلیغات کالاهای رنگارنگ، زندگی مرفه آرام و هدف مخاطبان ترسیم می کنند، در حالی که این هدف با شغل و در آمد مخاطبان قابل دسترسی نیست ، در نتیجه میان اهداف و ابزار مشروع دستیابی یه این اهداف فاصله ایجاد می شود ،(یعنی فرد احساس محرومیت می نماید) این وضعیت منجر به خشونت و پرخاشگری در میان افراد می گردد.
به عبارت دیگر رسانه ها موجب می شوند که میل به مصرف کالاهای لوکس در بین مردم افزایش یابد، اما وقتی که این میل وتقاضا امکان ارضاء ندارد در نتیجه به خشونت تبدیل می شود و یا فرد را به انجام عملی غیر قانونی نظیر سرقت جهت دستیابی به کالا های تبلیغی ترغیب می نماید.
نمایش فیلم های جنایی نیز از سوی دیگر روحیه خشونت ،تندخویی و ارتکاب جرم را به مخاطبان خود القاء می نماید و موجب بروز رفتار های خشونت آمیز می گردد . انتشار اخبار مربوط به قتل و بیان راهها و شیوه های ارتکاب این جنایات موجب بد آموزی، گسترش ونهادینه شدن این روش ها در جامعه می شود.
محتوای خشونت بار رسانه ها به بروز رفتار های خشن در افراد جامعه دامن می زند و ممنوعیت های اخلاقی و اجتماعی به‌کار گیری خشونت را کمرنگ می کند. صاحب نظران ارتباطات ساز وکارهای تحریک کننده خشونت را شامل بازداری زدایی (کاهش خودداری بینندگان و قبول خشونت ) برانگیختگی زایی می دانند .
آنها معتقدند که رسانه ها قادرند فنون ارتکاب جرایم را آموزش دهند، جرایم را مهیج ولذت بخش جلوه دهند، ارضا شدن آنی راترویج دهند و فرد را به همانند سازی با مجرم ترغیب کنند ، البته جرم زایی رسانه ها به تعامل محصولات رسانه ای (خصوصیات جرایم ومجرمان آن) بافت رسانه ها (مقدار پوشش رسانه ها ، سبک های ارائه ، حمایت از ارتکاب جرایم) و بافت اجتماعی (هنجار های فرهنگی موجود،گرایش های مصرف کنند گان ، فرصت های ارتکاب جرم و تعداد خلافکاران موجود ) بستگی تام دارد.
اشاعه فحشا و بی‌بندوباری
یکی از کارکرد های رسانه های جمعی ، مفهوم سازی وبه تبع آن شکل دادن به هنجار های مناسب با آن مفهوم می باشد . بر این اساس ارائه تصاویر مستهجن ومبتذل و خلاف عفت عمومی از طریق رسانه های جمعی و نگارش متون خلاف اخلاق و پور نو گرافی می تواند منجر به گسترش جرایم بویژه از نوع جرایم جنسی گردد.
قرآن کریم در مورد خطر اشاعه زشتی ها در جامعه اسلامی هشدار داده و می فرماید:« ان الذین یحبون ان تشیع الفحشا فی الذین آمنو لهم عذاب الیم فی الدنیا وآخره والله یعلم و انتم لا تعلمون»(نور،19)» کسانی که دوست دارند زشتی ها در میان مردم با ایمان شیوع یابد ، عذاب درد ناکی برای آنها در دنیا وآخرت است و خداوند می داند و شما نمی دانید.
گسترش فحشا در آیه شریفه مورد مذمت قرار گرفته است، البته در قرآن کریم، واژه فحشا در خصوص انحرافات جنسی استفاده شده است ، اما از نظر مفهومی لغوی،«فحشا» به معنی هر گونه رفتار وگفتاری است که زشتی آن بزرگ باشد.
پس از دیدگاه منطق قرآن ، باز گو کردن زشتی ها و ترویج وارائه آنها ، مورد نهی قرار گرفته است ، زیرا موجب آشکار سازی زشتی ها و بر ملا کردن آنها می‌شود امام رضا(ع) می فرمایند:«المذیع بالسیئه مخذول والمستتر بالسیئه مفغور له» « آن کسی که گناه را نشر دهد مطرود است و آن کسی که گناه را پنهان می دارد، مشمول آمورزش الهی است».
پیامبر اسلام(ص) می فرمایند:«من اذاع فاحشه کان کمبتدئها»«کسی که کار زشتی را نشر دهد ، همانند کسی است که آن‌را در آغاز انجام داده است .»
تعضیف اعتماد اجتماعی
اعتماد اعضای جامعه به یکدیگر ، سرمایه اصلی تعامل اجتماعی است، تعاملی که برای رفع نیاز های زیستی اجتماعی اعضای جامعه صورت می گیرد، لذا تعضعیف این اعتماد مشکلات عدیده ای را در مراودات اجتماعی و تأمین ساخته های افراد ایجاد خواهد کرد. اما در هر صورت ممکن است اعتماد اجتماعی تضعیف شود که یکی از عوامل آن ، ترویج انحرافات اجتماعی از طریق رسانه ها است. زیرا ذکر انواع انحرافات از رسانه ها واعلام رشد سرسام‌آور آن ، منجر به ایجاد روحیه سوء ظن وشک نسبت به سایر افراد جامعه می‌شود و احتمال وقوع این انحراف از سوی تک تک اعضای جامعه تقویت می نماید وروحیه اعتماد عمومی را تضعیف می کند، در نتیجه تعامل اجتماعی دچار اختلال می شود.
انعکاس انحرافات اجتماعی علاوه بر سست کردن اعتماد اجتماعی ، موجب عدم احساس تعلق جمعی می شود و روابط اجتماعی افراد را دچار مشکل می‌کند.رسانه ای کردن جرایم بر نهاد خانواده نیز اثرات مخربی دارد ، به طور نمونه پدران ومادران را نسبت به رفتار فرزندانشان بدبین می کند، چراکه والدین احتمال می دهند که انجام این انحراف اجتماعی که از طریق رسانه منعکس شده است ، در مورد فرزندان جوان خانواده وجود دارد، این نگرش منجر به تضاد و ناسازگاری های خانوادگی خواهد شد.
رسانه ها گاه با انعکاس آمار وارقام اغراق آمیز جرایم، می توانند اعتماد اجتماعی را نسبت به نظام سیاسی تضعیف نمایند به طور نمونه انعکاس پرونده های کلان اختلاس های عمومی و یا پرونده های مربوط رابطه میان حاکمیت ومردم می‌تواند منجر به سلب اعتماد گردد.
هرچند نمی توان ضرورت برخورد قوی با متخلفان را در هر سطح و نهادی انکار نمود، اما رسانه ای کردن این گونه حوادث به بی اعتمادی مردم از حکومت منجر شده و اقتدار ومشروعیت مدیران صالح نظام را نیز از بین برده ودر نتیجه نظام سیاسی کشور ، کارکرد کنترلی و پویایی خود را از دست خواهد داد.
شکستن حریم خصوصی افراد
هرچند افراد جامعه بر اثر داشتن ارتباطات اجتماعی وسیع با کنشگران، دارای وجوه مشترک رفتاری هستند ، اما هریک از آنها دارای حریم خصوصی می‌‌باشند که مربوط به امور شخصی و خانوادگی ، روابط، سلایق رفت وآمد ها، میزان درآمد وسفر هاو...) را ازترس دیگران دور نگاه دارند. از سوی دیگر مطبوعات به جهت وظیفه خبر رسانی و اطلاع رسانی با ورود به اسرار خصوصی افراد ، به ناچار اصل ممنوعیت ورود به این حریم را نقض می کنند . امروزه رسانه ها قدرت  بی سابقه ای برای در نور دیدن حریم خصوصی افراد دارند ، مانند انتشار خبر کشتن یک کودک توسط والدینش ، کشتن همسر به بهانه عشق با دیگری و....
ورود در حریم خصوصی افراد از نظر باز خوردهای اجتماعی و کارکرد هایی که در شکستن مرز های خصوصی مردم دارد، دارای اهمیت فوق العاده ای است .
به گونه ای که تجسس وافشای زوایای پنهان زندگی مردم برای دستیابی به اطلاعات جزئی از آنان ، به شدت در متون دینی نهی ومذمت شده است .
به تعبیر دیگر اسلام می خواهد مردم در زندگی خصوصی خود از هر نظر در امنیت باشند . بدیهی است اگر اجازه داده شود که هر کس به تجسس در باره دیگران برخیزد، حیثیت و آبروی مردم بر باد می رود و جهنمی به وجود می‌ آید که همه افراد اجتماع در عذاب خواهند بود.