مهدی چمران
آموزههای دینی مکتب اسلام، آیات قرآن کریم و سیره پیامبر اعظم(ص) و روایات ائمه اطهار(ع) در ترغیب و تشویق و تاکید بر مشورت و شور و شوق انقلابی ما در نخستین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی در هم تنیده شد و شالوده بحث شوراها را در قانون اساسی پایهگذاری کرد تا جایی که فصل هفتم قانون اساسی در طول مجلس شورای اسلامی و روند تصمیمگیری عمومی، از شوراها نام میبرد و در اصول یکصدم تا یکصدوششم نیز کلیات این نهاد عمومی، را بر میشمرد و به نکات بسیار ارزندهای اشاره مینماید که به جایگاه شوراها در نظام جمهوری اسلامی استحکامی خاص میبخشد. در پیام زیبا و به یاد ماندنی رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام راحل(ره) نیز با روشنی و حمایت ویژهای در 9 اردیبهشت ماه (روز شوراها) دستور به تشکیل شوراها میدهد. همانگونه که نهاد قانونگذاری مجلس شورای اسلامی شکل گرفت و راه خود را آغاز و مسیر تکاملی خود را طی نمود، انتظار میرفت شورا هم همانگونه نمونهای زیبا ازحضور دائم و مشارکت مستمر مردم در اداره امور کشور را ارائه نماید که به دلایل جنگ تحمیلی و مشکلات مدیریتی تا سال 1376 این نهاد که از ارکان تصمیمگیری کشور است جامه تحقق نپوشید و هماکنون دومین دوره خود را در سراسر کشور به پایان میرساند.
از حسن تصادف آغاز سومین دوره کار شوراها در سالی است که به نام «اتحاد ملی و انسجام اسلامی» نامیده شده و شوراها یکی از بهترین بسترهای مناسب تحقق این شعار بسیار ارزشمند اتحاد ملی است. شوراها در همه کشور، از روستاهای چند هزار نفری تا شهرها و کلانشهرهای بزرگی چون تهران، در بخشها، شهرستانها، استانها و بالاخره شورای مادر به نام شورایعالی استانها حضور دارند و این حضور و یکپارچگی و بهم پیوستن از اقصی نقاط کشور تا مرکز جمهوری اسلامی ایران مناسبترین امکان برای شکلدهی عملی و جدی و تقارب و اخوت مردم در نهاد شوراها به یکدیگر است. نمادی زیبا و کامل از مردمسالاری دینی است که میبایستی بر اساس و بر پایه اسلامیت و جمهوریت با در بر گرفتن همه گروهها و عقاید مختلف پیوندی محکم در شوراها و شورائیان با مردم موجب به هم پیوستگی و احساس واقعی حضور مردم در تصمیمسازی و تصمیمگیری شود.
این ظرفیت اگر به گونهای مناسب و شایسته مورد استفاده قرار گیرد بدون شک به نتایج بسیار ارزندهای دست خواهیم یافت و شعار اتحاد ملی را عملی ساختهایم. میدانیم اتحاد ملی فقط به گفتار نیست و زمینهها و زیر ساختهای مناسب و پایدار و گسستناپذیری را برای تحقق کامل آن بایستی تعریف کنیم و شوراها، به ویژه اگر بهای کامل به آنها داده شود، میتـواند راه مناسب و قابل دسترسی برای این تحقق یا استحکام بیشتر اتحاد ملی شود.
تجربه سالیان گذشته کشور ما و تجربیات سایر کشورها نیز نشان میدهد که هر چه حکومتها یا دولتها به مردم نزدیکتر و صمیمیتر شده و زمینه حضور بیشتر آنان را در اداره امور خصوصی و محلی فراهم آوردهاند در کسب رضایت مردمی و گفتمان همکاری و اجرای برنامههای تدوین شده موفقتر بودهاند و این تجربه نشان میدهد که شوراها زمینه مناسب این بافت به هم پیوسته را به خوبی فراهم میسازد.
اصولا" دولت نهم از میان شوراها و با حمایت عموم مردم عادی و ساده اجتماع و تمایل طبیعی شوراها به یک شخصیت و چهره پرتلاش مردمی که از دل شوراها برخاسته بود و با برقراری ارتباط نزدیک و صمیمی و صادقانه با مردم به حکومت رسید و همین امر، در کنار عملکرد مناسب و خدمتگزاری قابل قبول شوراها موجب شد که حضور عموم مردم را در انتخابات گستردهتر و پرشورتر نماید تا جایی که در شهر بزرگی چون تهران این امیدواری با حضور سه برابری مردم نسبت به دوره قبل خود را نشان داد و این تجربه زنده به خوبی گویای جایگاه بالای شوراها در مسیر خدمتگزاری و جلب نظر و حمایت و حضور عمومی مردم در شکل بخشیدن به ارکان نظام و تقویت آنان و در نهایت نزدیکتر شدن به اوج اتحاد ملی است.
شورائیان دکتر احمدینژاد را از خانواده خود و از جنس خود مردم میدانند که حصار انحصار حکومت در گروهی معدود را شکسته و از جامعه دانشگاهی و درون گستره شوراها پای به جایگاه خدمتگزاری گذاشته و این واقعیت را نه تنها ارج مینهند بلکه در انتظار آنند که از این ظرفیت مناسب و آمادگی عموم شورائیان برای واقعیت بخشیدن به عدالت اجتماعی نیروها و امکانات خود را در جای جای میهن اسلامی به کار گیرند. این نهادی که در سراسر کشور گسترده است و از حداقل نزدیک به 130 هزار نفر شورایی شکل گرفته و میتوان گفت که در نوع خود کمنظیر است و نمایندگان آماده به کار مردم را در روستاها و شهرها شکل میبخشد و زندگی روزمره همه مردم ما با شوراها گره خورده است. عدهای از تجربه اندوختههای سیستم اداری کشور عموما" دم از عدم آگاهی کامل شورائیان از قوانین به هم پیچیده و سر در گم میزنند و این به عنوان نقطه ضعفی مرتب تکرار میشود که میبایستی سؤال کرد آیا این آگاهی و تجربه را از ابتدا خود نیز داشتهاند و آیا همه بدنه اداری متورم کشور این بلوغ در آگاهی از کتابهای قطور قانون در زمینههای مختلف را دارند و اصولا" با توجه به دانش روز و جهشهای نرمافزاری در اطلاعرسانی و کسب اطلاعات میتوان این عدم تسلط به قوانین را نقطه ضعف شمرد که قابل جبران نباشد؟
قطعاً چنین نیست و شوراها به سادگی تمام میتوانند به آگاهیهای لازم، همانند نمایندگان مجلس شورای اسلامی که وظیفه آنان سنگینتر است دست یابند و کمبودهای خود را جبران نمایند، اگر این نقطه ضعف است برای نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی نیز هست که البته میتوان بهخوبی رفع نمود. با همه این تفاصیل هنوز شوراها در همه کشور به خوبی به بازی گرفته نشدهاند و حرکت خوب دکتر احمدینژاد از شورای تهران به ریاستجمهوری نور امید بیشتری را در دلهای شورائیان فروزان ساخت که با بینش مشورت و شورایی هم مشکلات عمومی کشور بهتر حل خواهد شد و هم شوراها با اختیارات بیشتر قانونی، قدرت و امکانات کافی و حداقلی و هماهنگی گستردهتر بدنه اجرایی کشور به عنوان بازوانی گسترده و توانمند برای ساختن ایرانی آباد و آزاد همه نیروهای خود مردم را بسیج کنند و هر روز گام بلندتری برای رسیدن به اهداف بلند انقلاب اسلامی بردارند. در حال حاضر یک روستایی نه تنها امکاناتی برای شورا ندارد بلکه امکانات و موجودی شخصی خود را هم برای شورا میگذارد و در شهرها نیز از حداقل امکانات عموماً برخوردار هستند و باز هم این خانواده بزرگ در مسیر خدمتگزاری از هیچ تلاشی فروگذار نمینمایند ولی دولت مردان و برنامهریزان بایستی توجه داشته باشند که بها ندادن به شورا یا تلاش برای تحدید شوراها و حذف یا کاهش اختیارات قانونی شوراها به صلاح کشور و انقلاب نیست بلکه بایستی با استفاده بهینه از این ظرفیت مناسب در تقویت روحیه شورایی که روح قانون اساسی در ارتباط با شوراها است، کوشید و از این که هر چه بیشتر کار مردم، بویژه امور محلی را به دست خود مردم سپرد، نهراسند. امام عزیز و روشنبین و آیندهنگر ما این تلاش را برای تحقق یافتن همه ارکان نظام به کار بست و امروز ما از موهبت حضور و فعالیت آنان برخورداریم و با توجه به توصیهها و رهنمودهای بر گرفته از روشنبینی و دیدگاههای عمقنگر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی که همیشه حامی و امیدبخش شوراها بودهاند انتظار و امید میرود دولت برخاسته از شوراهای دکتر احمدینژاد نیز کمتر همت به تقویت و همکاری صمیمانه با شوراها ببندد و راه وصول به اهداف بلند انقلاب اسلامی را هموارتر کند. روز 9 اردیبهشت، روز شوراها و سالروز صدور فرمان حضرت امام خمینی(ره) در تشکیل شوراها، روز شور و نشاط عمومی و روز خود مردم را به مردم، به شورائیان، به دولت مردمی و به رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتالله خامنهای صمیمانه تبریک میگویم.