درک مشترک بین دولت و مجلس وجود ندارد

با وجود همکاری و تعامل زیاد مجلس هفتم با دولت نهم در سه سال گذشته، در پاره‌ای موارد «دولت به صورت شفاهی و کتبی، مخالفت خود را با برخی مصوبات مجلس ابراز داشته و خواستار تصویب لوایحی شده که قبلا از سوی مجلس کنار گذاشته شده‌اند.

در مورد اخیر نیز رییس‌جمهوری در یادداشتی با رییس مجلس، اصلاح مواردی از جداول چهار و هشت قانون برنامه چهارم را خلاف قانون اساسی دانسته است که از سوی حداد عادل این اقدام بی‌سابقه ارزیابی شد. در این زمینه با محمد خوش‌چهره نماینده تهران عضو کمیسیون اقتصادی مجلس گفت‌وگویی انجام دادیم تا نظر وی را در مورد دلایل این اتفاقات با وجود تعامل زیاد مجلس با دولت جویا شویم. تا پیش از این وی به یکی از همراهان اقتصادی دولت نهم مشهور بود: جناب دکتر خوش‌چهره، طی دو سه سال گذشته با وجود تعامل و همکاری زیاد مجلس هفتم با دولت نهم، به خصوص در بخش تصویب هزینه‌های جاری و عمرانی بودجه کشور، متمم‌های بودجه، برداشت از حساب ذخیره ارزی و سایر مصوبات مورد درخواست دولت، در پاره‌ای از موارد مانند اصلاح جداول چهار و هشت قانون برنامه چهارم، دولت انتقادهایی با مصوبات مجلس داشته و رییس دولت با ارایه نامه به رییس‌ مجلس، این مصوبه را خلاف قانون اساسی ارزیابی کرده همچنین دولت مخالفت خود را با برخی طرح‌ها و تغییر در لوایح یا رد لوایح در مجلس اعلام کرده است.

* برخی کارشناسان این موضوع را با عنوان «مجلس هفتم مانند موم در دست دولت»‌ ارزیابی کرده‌اند و تعدادی از نمایندگان مجلس نیز نسبت به این روند تعامل مجلس با دولت انتقاد دارند و خواستار تغییر این روند هستند ! به عنوان مثال هنگام سخنان حداد عادل در ارتباط با نامه رییس‌جمهوری به رییس مجلس، با احسنت گفتن سخن رییس مجلس مبنی بر بی‌سابقه خواندن، چنین اظهاراتی از سوی دولت را تایید کرده‌اند. به نظر شما چرا چنین روندی در مجلس آغاز شد و به این جا رسید که با وجود تعامل زیاد دولت با مجلس، بازهم دولت با برخی مصوبات مجلس مخالفت می‌کند؟

** از ابتدای شکل‌گیری دولت نهم، دو دیدگاه در ارتباط با تعامل مجلس و دولت وجود داشته است. عده‌ای تعامل را به معنای کاهش تنش ارزیابی کرده‌اند و عده‌ای دیگر معتقدند که این تعامل نباید منجر به امور غیرطبیعی و غیرمتعارف شود و حوزه وظایف قوا را تضعیف کند.

و از همان زمان نیز قابل پیش‌بینی بود ممکن آن است که مفهوم تعامل مجلس و دولت طور دیگری تعبیر شود و در مواردی باعث مطال و حوادث اخیر شود. حوادث و مطالبی را که اخیرا در ارتباط مجلس با دولت شاهد بوده‌ایم، دقیقا تایید کنندۀ دیدگاه‌ها و پیش‌بینی‌هایی است که ما از دو سال قبل تاکنون مطرح کرده‌ایم.

عده‌ای از نمایندگان تعامل بین دولت و مجلس را تعامل سلبی می‌دانند که باید جلوی نبایدها را بگیرد و این تعامل باید در جهتی باشد که جلوی هزینه‌ها و عوامل منفی را بگیرد. به عبارت دیگر، تعامل سلبی خواستار آن است که تنش بین دولت و مجلس نباشد تا در شرایطی که تمکین بین دولت و مجلس نیست و یا در حالتی که یک نوع تفاهم یا قبول دیدگاه از طرف مقابل وجود ندارد، مجلس سعی می‌کرد کوتاه بیاید تا تنش ایجاد نشود.

این رفتار داوطلبانه برای کاهش تنش که از سوی مدیریت مجلس و نمایندگان مجلس اعمال می‌شد از سوی ما و برخی نمایندگان با مخالفت روبه‌رو شد و ما معتقد بودیم که تعامل با دولت باید از قبل از یک تفاهم مواجه باشد. یعنی دولت و مجلس باید در مواردی تعامل داشته باشد که در مفهوم پایه‌ای آن دچار اختلاف دیدگاه نباشند.

* این تفاهم و درک مشترک که ریشه تعامل بین دولت و مجلس باید باشد در چه حوزه‌هایی باید تعریف شود و اگر این تفاهم و درک مشترک وجود نداشته باشد چه مشکلاتی ایجاد خواهد کرد؟‌

** تفاهم از یک درک مشترک حاصل می‌شود تا مطالب، روش‌ها و نوع کارکردها با یک درک و مفهوم مشترک از سوی دو طرف یعنی مجلس و دولت همراه باشد اما در عمل به خصوص در برخی حوزه‌های اقتصادی، درک دولت و مجلس با هم متفاوت بود. مثلا در روش‌ها و مفاهیم برداشت از منابع ارزی،‌ نوع هزینه کردن منابع حساب ذخیره، مفهوم عدالت، شیوه‌های تحقق عدالت و ... این درک مشترک بین صاحبنظران و نمایندگان مجلس با دولت وجود نداشت و همین اختلاف دیدگاه و درک مفاهیم باعث شد که تعامل دولت و مجلس روند دیگری پیدا کند.

*و همین عدم درک مشترک باعث شد با وجود همکاری زیاد مجلس هفتم با دولت در تصویب لوایح و خواسته‌های دولت، باز هم انتقادها و خواسته‌هایی از سوی دولت در ارتباط با مصوبات مجلس مطرح شود.

بله، این شرایط تعامل یا مدارا کردن آنچه دولت در نظر داشته و دارد، قطعا نمی‌توانست در بلند مدت تداوم داشته باشد و این رویۀ تعامل غیرمتعارف به تدریج به عنوان یک حق برای دولت تلقی شد تا آنجا که رییس‌جمهوری، خلاف قانون اساسی مبادرت به نگارش یادداشت و اظهارنظر کتبی کرد.

* به نظر شما این شرایط در چه بستری شکل گرفته است؟‌

** این جریان در بستری شکل گرفته که از شروع کار دولت، گردانندگان مجلس در دستور کار خود قرار دادند و از نظر ما کاملا قابل پیش‌بینی بود و نسبت به آن انتقاد داشتیم.