جایگاه هند در استراتژی جدید نظامی آمریکا

وزیر دفاع آمریکا در سفر آسیایی خود ضمن توضیح ابعاد تئوریک استراتژی جدید نظامی این کشور تلاش کرد تا جامه عمل به استراتژی بپوشاند که هند محوریت آن را تشکیل می‌دهد.
"لئون پانتا" وزیر دفاع آمریکا ، با آغاز سفری هفت روزه (از 30 می‌تا 6 ژوئن برابر با 10 تا 17 خرداد) به کشورهای آسیایی ویتنام، سنگاپور، فیلیپین و هند برخی از ابعاد استراتژی جدید نظامی این کشور را اعلام کرد. استراتژی جدید نظامی آمریکا در ماه ژانویه (دی 1390) اعلام شد، اما جزییات آن به صراحت اعلام نشده بود. بر خلاف دیگر راهبردهای آمریکا که هر گاه در گذشته اعلام می‌شد سند آن نیز به سرعت توسط این کشور و از طریق سایت رسمی دولت اعلام می‌شد، در ماه ژانویه (دی ماه) آمریکا یی‌ها تنها به اعلام عنوان "یک استراتژی جدید نظامی" بسنده کردند و اکنون با گذشت پنج ماه پانتا ضمن انجام سفر به کشورهای آسیایی برخی از ابعاد این استراتژی را مطرح کرد.
معمولا برنامه‌ها یا به عبارت بهتر استراتژی و راهبرد هر دولت از یک مجموعه اهداف، ابزارها و روش‌ها تشکیل می‌شود. به عبارتی در استراتژی هر دولت تلاش می‌شود تا با بکارگیری برخی از ابزارها از کانال برخی روش‌ها (که تاکتیک خوانده می‌شود) به اهداف مورد نظر دست یافت. در آمریکا اهداف را می‌توان با اصول برابر دانست یعنی دست یافتن به اهداف تعیین شده، توسط هر دولتی پیگیری می‌شود و اصل اساسی برای هر دولت منافع ملی آمریکا ست. گاهی برخی از موسسات در آمریکا هم چنین کارکردی دارند.
برای مثال اکنون 'موسسه پانتا' که کار اصلی خود را فعالیت در حوزه سیاست عمومی می‌داند هدف خود را ارتقای منافع ملی به دور از گرایش‌های حزبی ذکر کرده است. منافع ملی آمریکا را همانطور که اندیشمندان آمریکا یی بیان کرده‌اند می‌توان با کسب، حفظ و افزایش قدرت توضیح داد. ابزارهای اصلی این استراتژی قدرت نظامی، اقتصادی و فرهنگی است. روش استراتژی آمریکا در قالب 'مشی هوشمند' است که در این استراتژی جدید نظامی مشی سخت آن به نمایش گذاشته شده است.
ابعاد استراتژی جدید نظامی آمریکا
در دولت اوباما یک مجموعه افکار یا برآیندی از آینده بوجود آمده است که این استراتژی نظامی تکمیل کننده برآوردهای استراتژیک "هیلاری کلینتون" وزیر خارجه دولت اوباماست. به نوشته شماره اخیر مجله "فارین پالیسی"، کلینتون معتقد است آینده دنیا در منطقه آسیا - پاسیفیک رقم می‌خورد. وی بهتر از هر وزیر دیگری می‌تواند با وزارت دفاع تعامل داشته باشد. زیرا سابقه اجرایی وی در این وزارتخانه سبب شده با دغدغه‌ها، توانایی‌ها و موانعی که در برابر وزیر دفاع قرار دارد تعامل سازنده‌ای داشته باشد به عبارتی بتواند اهداف وزارت خارجه را با اهداف و ابزارهای وزارت دفاع منطبق سازد.
سندی که کلینتون در اسفند 1389 زیر عنوان "رهبری از طریق قدرت غیرنظامی" که در برگیرنده تهدیدات جهانی علیه آمریکا با رویکرد دیپلماسی عمومی، قدرت مدنی، و توسعه بود ارایه کرد در این رابطه قابل تفسیر است. اکنون پانتا در وزارت دفاع به دنبال تحقق ابعاد نظامی مجموعه افکاری است که اوباما سکان آن را در دست دارد.
بر اساس این استراتژی نظامی، واشنگتن در انطباق با رویکرد کلینتون سعی می‌کند بخش عمده‌ای از سیاست خارجی خود را بر آسیا متمرکز کند. آمریکا می‌خواهد 60 درصد کشتی‌های جنگی خود را تا سال 2020 به منطقه آسیا - پاسیفیک اعزام کند. وزیر دفاع آمریکا با اظهار این نکته که آمریکا طی سالهای آینده اکثر کشتی‌های جنگی خود را به این منطقه منتقل کرده و شش ناوبر جنگی خود را در منطقه نگاه خواهد داشت، برای اولین بار جزییاتی از راهبرد جدید نظامی آمریکا را آشکار کرد.
پانتا در نشست سالانه امنیتی در سنگاپور ضمن آنکه تهدید آمیز بودن این استراتژی برای چین به عنوان یک قدرت در حال ظهور را رد کرد اما اختلاف در مورد دریای چین جنوبی را یادآوری کرد. با چرخش استراتژی نظامی آمریکا به سمت آسیا و اقیانوسیه، مقامات نظامی و دیپلماتیک فیلیپین و آمریکا هفته گذشته اولین دور از مذاکرات خود را برگزار کردند. اتحاد فیلیپین و آمریکا در بحبوحه تنش بین مانیل و پکن بر سر ادعاهای ارضی دو طرف در دریای چین جنوبی در حال تقویت شدن است.
سئوالی که در اینجا مطرح می‌شود آنست که پس از گذشت یک دهه از پیگیری سیاست‌های نظامی در عراق و افغانستان اکنون که آمریکا جنگ در عراق را پایان داده است و به دنبال فیصله دادن جنگ در افغانستان است، بدنبال چیست؟ پاسخ این سئوال را باید در اهداف و ساختار داخلی آمریکا جست. هدف آمریکا کسب، حفظ و افزایش قدرت است و ظهور هر قدرت جدیدی که محدود یا محصور کننده قدرت آمریکا باشد در تضاد با اهداف این کشور قرار می‌گیرد لذا آمریکا می‌خواهد در برابر ظهور هر قدرتی که با اهدافش ناسازگار است بایستد.
هر چند پانتا در نشست امنیتی اعلام کرد که آمریکا و چین به این برداشت رسیده‌اند که مجبور به ارتقای همکاری و رشد روابط نظامی با یکدیگرند و این امر از نظر وی نتیجه بلوغ در روابط دو کشور است اما برداشت آمریکا یی‌ها آنست که هیچ قدرتی حتی اتحادیه اروپا به اندازه چین برای آمریکا تهدید کننده نیست.
از آنجایی که بودجه نظامی چین در سال جاری میلادی جهشی 11 درصدی داشته برنامه‌های نظامی پکن یکی از مولفه‌های تهدید محسوس، اصلی و درجه اول است. به همین دلیل آمریکا با مخالفان چین همکاری می‌کند و در هر نزاع بین چین و دیگر کشورها، در کنار کشوری می‌ایستد و از آن حمایت می‌کند که در برابر چین قرار می‌گیرد. به همین دلیل چینی‌ها امسال نسبت به کنفرانس امنیت سنگاپور با بی‌اعتنایی برخورد کردند.
سال گذشته "لیانگ کوانگ لی" وزیر خارجه چین، در این کنفرانس امنیتی شرکت و با رابرت گیتس وزیر دفاع سابق آمریکا دیدار کرد. اما امسال حضور معاون دانشکده علوم نظامی چین به عنوان نماینده پکن، پیام خاصی برای آمریکا یی‌ها دارد؛ پیامی که معنای خوشی را منتقل نمی‌کند. تبدیل شدن چین به یک تهدید برای آمریکا را باید در گزارش منابع رسمی واشنگتن مشاهده کرد.
در گزارش جدیدی که به سفارش کمیسیون امور اقتصادی، امنیتی چین-آمریکا در کنگره ایالات متحده تهیه شده ادعا شده که ارتش چین بر مقابله اطلاعاتی و سایبری در فضای اینترنت تمرکز ویژه‌ای دارد. این گزارش ضمن آنکه از پیشرفت‌های جدید چین در زمینه سخت افزارهای رایانه‌ای و تولید تجهیزات مخابراتی پیشرفته خبر می‌دهد پکن را یک تهدید سایبری برای آمریکا می‌داند.
مخالف اصلی این استراتژی، کشور چین است. چینی‌ها معتقدند که این استراتژی در نهایت منجر به محصور شدن چین و از بین رفتن ادعاهای سرزمینی این کشور خواهد شد. آمریکا یی‌ها تنها در سال گذشته میلادی 172 مانور مشترک با کشورهای آسیا - پاسیفیک برگزار کرده‌اند و هیچ یک از این مانورها در همکاری با چین نبوده بلکه عمده این مانور‌ها با مخالفان این کشور برگزار شد. ناوگان آمریکا 282 فروند کشتی در اختیار داشت اما قرار است تا دو سال آینده تعداد این کشتی‌ها به 276 کاهش یابد و بر اساس این استراتژی تا سی سال آینده به 300 کشتی افزایش یابد. همچنان محاسبات مالی و اقتصادی موانعی است که به نظر می‌رسد می‌تواند در این اهداف انعطاف ایجاد کند یعنی در رشد تعداد کشتی‌ها درصد بسیار بالایی از "اما و شاید" وجود دارد.
در منطقه آسیا - پاسیفیک آمریکا قرارداد همکاری نظامی با کشورهای فیلیپین، کره جنوبی، ژاپن، تایلند و استرالیا امضا کرده و با کشورهایی همچون هند، سنگاپور، اندونزی و دیگر کشورها مشارکت نظامی دارد. پانتا ضمن توجه به این همکاری‌ها بر تعهد واشنگتن در قبال منطقه آسیا - پاسیفیک تاکید کرد. وی همچنین اظهار داشت که واشنگتن به دنبال افزایش تعداد مانور‌های نظامی دو جانبه با کشورهای آسیا- پاسیفیک است. هسته اصلی در این استراتژی دستیابی به بنادر کشورهای پاسیفیک است.
به گزارش ایرنا در دی ماه سال گذشته تنها نکته‌ای که درباره استراتژی نظامی آمریکا اعلام شد این بود که این کشور به دنبال کاهش تعداد نیروها، منعطف سازی و استفاده از نیروهای قوی و توانا است. در این رابطه چرخشی کردن حضور نیروهای آمریکا یی در کشورهای منطقه پاسیفیک می‌تواند به این نیاز پاسخ دهد. زیرا آمریکا از یک سو برای ساخت پایگاههای نظامی هزینه‌ای نمی‌پردازد و از سوی دیگر با اعتراض مردم کشورهایی که نیروهای آمریکا یی در آن هستند مواجه نمی‌شود زیرا حضور خود را موقتی نشان می‌دهد.
سال گذشته حدود 200 تفنگدار دریایی آمریکا یی در منطقه "داروین" در استرالیا مستقر شدند تا به مدت شش ماه به جای نظامیان استرالیایی در این منطقه فعالیت کنند. ناو جنگی "یو‌اس‌اس فریدام" نیز قرار است در چارچوب عملیات مشارکت دوره‌ای خود، بهار آینده به مدت10 ماه در سنگاپور حضور پیدا کند. از سوی دیگر، آمریکا و ژاپن موافقت کردند حدود 9هزار تفنگدار دریایی آمریکا در اوکیناوا مستقر شوند.
پانتا هدف از همکاری نظامی با کشورهای این منطقه را افزایش توان آنها جهت دفاع بهتر از خود می‌داند. از نظر وی "آ سه آن" می‌تواند به چارچوبی تبدیل شود که کشورها از طریق آن می‌توانند ضمن بهره‌برداری از حقوق دریایی خود مشکلات و نزاع‌های خود را برطرف کنند. در این جمله هدف مستقیم پانتا چین است زیرا فیلیپین و ویتنام علاوه بر آنکه عضو آسه آن هستند اختلافات ارضی با چین دارند. از نظر پانتا همکاری با ویتنام می‌تواند در ارتقای آزادی ناوگان‌های دریایی موثر باشد؛ موضوعی که چین نمی‌خواهد در قبال آن عقب نشینی کند.
هند متحد نظامی آمریکا در آسیا
بر اساس چند مولفه، هند قوی‌ترین و بهترین متحد نظامی آمریکا ست. مولفه اول تعداد نیروهای نظامی هند است. یک متحد نظامی مطلوب برای آمریکا ، متحدی است که بتواند به لحاظ نیروی انسانی و پرسنل نظامی جایگاه ویژه‌ای داشته باشد و هند این ویژگی را به لحاظ ذاتی داراست. تعداد کل نیروهای مسلح هند 300/773/3 نفر (جایگاه اول جهانی) نیروهای فعال 000/414/1 نفر (جایگاه سوم جهانی) و شبه نظامیان آن 700/089/1 نفر هستند. هند ششمین نیروی دریایی و چهارمین نیروی هوایی بزرگ دنیاست.
مولفه دوم حجم، سطح و میزان خرید تسلیحات است. هند حجم بالایی از تولید ناخالص داخلی خود را (بین 8/2 تا 3 درصد) به بودجه‌های نظامی اختصاص می‌دهد. موسسه بین‌المللی صلح استکهلم در تازه‌ترین گزارش خود، هند را بزرگترین خریدار سلاح در جهان معرفی کرده است. هند از کشورهایی است که هم در سلاح‌های متعارف و هم در سلاح‌های نامتعارف حرفی برای گفتن دارد. علاوه بر آنکه گفته می‌شود که در سال گذشته هند در خرید تسلیحات متعارف جایگاه نخست در دنیا را به خود اختصاص داده است؛ این کشور در تسلیحات هسته‌ای نیز توان ویژه‌ای دارد. موشک‌هایی که هند با نام "آگنی" آزمایش می‌کند علاوه بر آنکه دارای برد متوسط و طولانی هستند قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای را دارند.
مولفه نهایی آنست که هند ضمن آنکه اهداف موازی با آمریکا در تقویت توان نظامی خود دارد بیشترین تضاد را با چین و پاکستان به عنوان دو کشور همسایه دارد. تضاد هند با چین تامین کننده همان رویکردی است که آمریکا به دنبال آن است. همه این عوامل آمریکا و هند را تحریک به همکاری مضاعف در عرصه‌های گوناگون به خصوص عرصه نظامی می‌کند. در عرصه نظامی هرگونه همکاری هند و آمریکا که منجر به ارتقای توان هند گردد علاوه بر آنکه تامین کننده منابع مالی آمریکا خواهد بود دغدغه آمریکا و هند در برابر چین را مرتفع می‌سازد. بنابراین مولفه‌های ذکر شده می‌تواند جایگاه ویژه‌ای برای هند در محاسبات نظامی جدید آمریکا ایجاد کند.