تاریخچه رادیو و تلویزیون کشورهای همسایه

جمهوری آذربایجان

رادیو و تلویزیون

رادیو باکو در سال 1926 راه‌اندازی شد. این رادیو که به زبان آذربایجانی برنامه پخش می‌کند، به زبان‌های روسی، عربی، فارسی و ترکی، انگلیسی، تالشی، ارمنی، کردی و لزگی نیز برنامه دارد.

یک مرکز تلویزیون در باکو در سال 1956 تأسیس شد. در سال 1968 سیستم رادیو و تلویزیون این جمهوری به زبان آذری، روسی و ارمنی روی دو طول موج رادیو و دو کانال برنامه پخش می‌کرد.

رادیو و تلویزیون آذربایجان زیرنظر کمیتة دولتی تلویزیون و رادیو که در باکو است، اداره می‌گردد. باکو چندین ایستگاه رادیویی، یک ایستگاه تلویزیون و یک استودیوی فیلمبرداری دارد.

شرکت ملی رادیو و تلویزیون آذربایجان

1-رادیو باکو

2-تلویزیون باکو

3-ارکستر سمفونی رادیو تلویزیون دولتی نیازی

ارمنستان

رادیو

رادیو در ارمنستان که از سالهای قبل فعالیت خود را در ایروان آغاز کرده است، دارای سه برنامه به زبان ارمنی، روسی و کردی است که در داخل کشور پخش می‌شود و برای خارج نیز برنامه‌ای به زبان‌های ارمنی، رومی، کردی، ترکی، عربی، انگلیسی، فرانسوی، اسپانیولی و فارسی پخش می‌شود. متأسفانه در مورد تعداد گیرنده‌های رادیو در ارمنستان طی سالهای اخیر اطلاع دقیقی وجود ندارد.

تلویزیون

تلویزیون ارمنستان دارای چندین کانال به زبان‌های ارمنی و روسی است وتقریباً در طول 24 ساعت برنامه پخش می‌کند.

افغانستان

در افغانستان، رسانه‌های گروهی و وسایل ارتباط جمعی نقش محدودی داشته است. آژانس خبری افغانستان "خبرگزاری باختر" است که فعالیت خود را از سال 1939 آغاز نمود. این آژانس زیرنظر وزارت اطلاعات و فرهنگ اداره می‌شده است. طی سالهای گذشته خبرگزاری اسلامی افغان نیز در پیشاور فعالیت داشته است.

رادیو و تلویزیون

بجز کابل و برخی شهرهای اصلی و مهم که دارای برق هستند رادیو و به‌ویژه تلویزیون شنونده و بینندة زیادی نداشته و به همین جهت تأثیر این دو رسانة مهم بسیار محدود بوده و جایگاه خود را به دست نیاورده است.

فعالیت رادیو وسیع‌تر از تلویزیون است. در سال 1976 تعداد 115000 گیرندة رادیویی وجود داشت لیکن تعداد گیرنده‌های فعلی آن مشخص نیست. فعالیت رادیو از سال 1320 آغاز گردید که برای مدتی محدود به کابل بود. تا پایان سال1370 هم برنامه‌های رادیو بیست‌وچهار ساعته نبود و معمولاً از صبح شروع می‌شد تا پاسی از شب. پس از روی کار آمدن دولت مجاهدین، به دلیل درگیریها ساعات پخس رادیو کاهش یافته و روزانه از ده ساعت تجاوز نمی‌کرد. برنامه‌های رادیو به زبانهای فارسی (دری) و پشتو تهیه می‌شد. برنامه‌هایی هم به زبانهای ازبکی، ترکمنی، بلوچی، نورستانی، پشایی و ... تهیه می‌شده است. در پانزده استان کشور رادیوهای محلی وجود داشته، که علاوه بر پخش برنامة سراسری، چند ساعت نیز برنامه‌های محلی داشته‌اند. در زمان طالبان فعالیت رادیو باز هم محدودتر گردید. پس از سقوط طالبان فعالیت رادیو گسترش یافت هر چند که فرسوده و قدیمی بودن تجهیزات و وسایل پخش رادیو مانع از رشد کافی و گسترش آن به سراسر کشور می‌شد ولی با کمک کشورهای دیگر فعالیت رادیو رو به افزایش بوده و پیش‌بینی می‌شود در آینده رشد بیشتری یابد.

طی دو سه دهه گذشته به دلیل مشکلات و ضعف‌های متعددی که بر سیستم رادیوی افغانستان حاکم بوده و یا بر سراسر کشور گسترش نداشته، رادیوهای خارجی نقش زیادی در برقراری ارتباط خبری با مردم افغانستان داشته‌اند، مردم مناطق مختلف اخبار تحولات افغانستان و جهان را معمولاً از طریق رادیوهای خارجی دریافت می‌کردند.

فعالیت تلویزیون از سال 1978/1357 آغاز گردید و شروع آن با کودتای هفت ثور/ 27 آوریل مواجه شد. قبل از مداخله نظامی شوروی تعداد 000/31 گیرندة تلویزیون وجود داشت.

مهمترین مرکز فعالیت تلویزیون شهر کابل است. سایر شهرستان‌های برنامه‌های تلویزیونی را با تأخیر دریافت می‌کنند. برنامه‌های تلویزیون کابل یا از طریق ماهواره برای شهرستان‌ها پخش می‌شود و یا آنکه برنامه‌های ضبط شده، از طریق زمینی و هوایی برای بعضی مراکز استانها فرستاده می‌شود. تا سال 1377 حداقل ده ایستگاه تلویزیون در کابل و 9 مرکز استان دیگر افغانستان فعال بود.

ساعت پخش برنامه‌های تلویزیون تا پایان 1370 محدود بود. بعد از تشکیل دولت مجاهدین، تا اواسط تابستان 1371 ساعات پخش برنامه‌های تلویزیون از 5 الی 7 ساعت تجاوز نمی‌کرد. در بیستم مرداد‌ماه 1371 بر اثر حملات موشکی به شهر کابل، ایستگاه تلویزیون کابل آسیب دید و موقتاً از کار افتاد.

تا زمانی که اتحاد شوروی ( پایان سال 1370) در افغانستان حضور داشت، دو کانال تلویزیونی شوروی مستقیماً در کابل و قسمت‌هایی از افغانستان برنامه پخش می‌کرد که پس از سقوط دولت نجیب‌الله در اوایل 1371 این کانالها قطع گردید.

برنامه‌های تلویزیون کیفیت خوبی ندارد. قبل از تشکیل دولت مجاهدین، بسیاری از فیلمها هندی بود ولی پخش آنها محدود یا متوقف شد. در زمان طالبان فعالیت تلویزیون بکلی متوقف گردید زیرا این گروه تلویزیون و هر گونه فیلمبرداری را حرام می‌دانست، عده‌ای از مردم که وضعیت مالی بهتری داشتند با استفاده از امکانات ماهواره‌ای، برنامه‌های تلویزیونی خارجی را به صورت مخفیانه مورد استفاده قرار می‌دادند.

پس از سقوط طالبان فعالیت تلویزیون مجدداً آغاز شد. تجهیزات و دستگاه‌های فرستنده تلویزیون با کمک کشورهای دیگر از جمله ایران نوسازی شد و کابل و تعدادی از شهرهای مهم تحت پوشش برنامه‌های تلویزیونی قرار گرفت. از آنجا که بسیاری از شهرها و مناطق مختلف افغانستان فاقد برق است امکان استفاده از تلویزیون محدود است.

امارات متحده عربی

رادیو و تلویزیون

رادیوی امارات عربی متحده در سال 1972 ایجاد شد. در سال 1985 در حدود 350.000 گیرندة رادیو و 130.000 گیرنده تلویزیون در امارات بوده است.

ایستگاه‌های رادیوی ابوظبی، دبی، ام‌القوین و رأس‌الخیمه تماماً برنامه‌ها را به زبان عربی در سطح وسیعی پخش می‌کنند. همچنین ایستگاه ابوظبی به زبان‌های انگلیسی، فرانسه و اردو، و ایستگاه دبی به انگلیسی و رأس‌الخیمه به زبان اردو برنامه پخش می‌کنند. ابوظبی و دبی ایستگاه تلویزیونی دارند که هر کدام از دو کانال برنامه‌های متعددی پخش می‌کنند. تلویزیون شارجه در سال 1988 افتتاح شد.

در شارجه و عجمان برنامه‌های انگلیسی گهگاه پخش می‌شود. تلویزیون ماهواره‌ای نیز در کشور امارات قابل دسترسی است که سیستم آن در بسیاری از آپارتمانها نصب شده است.

بحرین

پیش از استقلال مجمع‌الجزایر بحرین، در این کشور، یک دستگاه فرستندة رادیویی وجود داشت که در اختیار دولت بود و از سال 1334 ه. ش ( 1955 .م) برنامه‌های خود را به زبان عربی پخش می‌کرد. در این تاریخ در آنجا ایستگاه فرستندة تلویزیونی وجود نداشت و اهالی از فرستندة تلویزیونی ظهران استفاده می‌کردند. گهگاه از کانال فرستنده کویت و ندرتاً از ایستگاه آبادان نیز می‌توانستند بهره ببرند.

رادیو

رادیو بحرین در سال 1977 تأسیس شد و دارای شبکه رادیویی با برنامه‌های مختلف است:

برنامه اول رادیویی آن به مدت 6 ساعت از ساعت 14 الی 20، شامل برنامه‌های اجتماعی ـ فرهنگی، موسیقی و پخش زندة مراسم رسمی جشنهاست و از ساعت 20 الی 24، تلاوت قرآن کریم و برنامه‌های مذهبی پخش می‌شود.

برنامه سوم رادیو از موج اف‌ ـ ام به مدت 18 ساعت در روز به پخش برنامه‌های ورزشی بویژه فوتبال می‌پردازد. همچنین روزانه به مدت 2 ساعت از رادیو بحرین، برنامه‌های مربوط به شورای همکاری خلیج‌فارس به نام " صورت مجلس التعاون" پخش می‌شود. از مورج اف‌ ـ ام نیز میز‌گردهای مختلف وموسیقی سنتی و مدرن پخش می‌گردد.

برنامه‌های رادیویی نیروی هوایی آمریکا در ظهران و برنامه‌های رادیویی " آرامکو" که به زبان انگلیسی و در عربستان سعودی تهیه می‌شود، بحرین را نیز زیر پوشش خود دارد. آرامکو با 4 طول موج به پخش برنامه‌های عمومی، کلاسیک، غربی و موسیقی می‌پردازد. برنامه‌های انگلیسی زبان قطر و دوبی نیز توسط گیرنده‌های بحرین گرفته می‌شود. همچنین آخرین اخبار با موج کوتاه از صدای خاورمیانة آمریکا و سرویس آفریقا در طول صبح و بعد از ظهر به خوبی سرویس جهانی BBC و سرویس رادیو و تلویزیون نیروهای مسلح در بحرین گرفته می‌شود. برنامة رادیو بوشهر نیز روی موج متوسط، ردیف 1503 کیلو‌هرتز، قابل دریافت است.

باید گفت رادیوی بحرین و خطوط مخابراتی آن، خلیج‌فارس و خط Intelsat را با بقیة جهان مرتبط می‌سازد. در حقیقت از 1969 که ایستگاه ماهواره زمینی در بحرین شروع به کار کرد، بحرین را به صورت مرکز ارتباطات در خاورمیانه در آورد. اکنون این کشور با داشتن 4 ایستگاه زمینی، به ماهواره‌هایی که بر فراز اقیانوس هند و آتلانتیک قرار دارند، همچنین با عربست در ارتباط است. بنگاه خبر پراکنی در این کشور نیز در 1955 تأسیس شده که یک مؤسسه دولتی است و برنامه‌های خود را به زبان‌های عربی و انگلیسی عرضه می‌دارد.

تلویزیون

تلویزیون بحرین پخش برنامه‌های خود را به صورت رنگی، از سال 1973 آغاز کرده است و شامل پنج شبکه به زبان‌های عربی و انگلیسی است و شرق عربستان سعودی، قطر و امارات متحدة عربی را تحت پوشش قرار می‌دهد.

شبکه‌های تلویزیون بحرین کلاً در روز، 24 ساعت به زبان عربی ( مجموعاً در چند کانال) و 8 ساعت برنامه به زبان انگلیسی دارد که برنامه‌های انگلیسی آن شامل اخبار، سریال‌های آمریکایی، فیلم، کارتن و سایر برنامه‌های انگلیسی می‌شود. برنامه‌های کانال دیگر انگلیسی زبان نیز توسط آرامکو از عربستان پخش می‌گردد. به علاوه، شبکه‌های تلویزیون بحرین 9 ساعت به پخش برنامه‌های کانال ماهواره‌ای مصر، 24 ساعت BBC ، یک ساعت CNN و 9 ساعت از مرکز تلویزیون خاورمیانه MBC، تغذیه می‌کند.

با آنتن مناسبی، می‌توان از بحرین، برنامه‌های تلویزیون قطر، کویت و دبی را تماشا کرد.

پاکستان

رادیو

" مؤسسه سخن پراکنی پاکستان" (PBC) به وسیله یک هیئت مدیره شامل یک رئیس، یک مدیره کل و شش مدیر دیگر که همه به وسیله دولت فدرال منصوب می‌شوند، این مؤسسه اکنون از طریق 17 ایستگاه در ابوت‌آباد، بهاولپور، دی. ای. خان، فیصل آباد، گلیگیت، حیدرآباد، اسلام‌آباد، کراچی، خیرپور، خضدار، لاهور، مولتان، پیشاور، کویته، راولپندی، اسکردو و تربت و 39 موج کوتاه و متوسط با قدرت پرتوکل 3433 کیلووات کار می‌کند. اکنون 95% منطقه را می‌پوشاند. " خانه سخن پراکنی اسلام‌آباد" بزرگترین و پرقدرت‌ترین ایستگاه با فرستندة هزار کیلو‌واتی است.

بخش خارجی مؤسسة سخن پراکنی پاکستان در هفته 80 ساعت برنامه به 15 زبان برای خارج از کشور پخش می‌کند.

تلویزیون

از 1964 تلویزیون در این کشور شروع به کار کرده است ." مؤسسة تلویزیون پاکستان" در 1967 تأسیس شده بیشترین سهام آن در اختیار دولت است. پنج فرستنده در شهرهای راولپندی، ‌اسلام‌آباد، کراچی، لاهور، کویته و پیشاور دارد. یک ایستگاه ماهوارة زمینی در 1972 شروع به کار کرد. کانال دوم تلویزیون فناوری ماهواره‌ای را مورد استفاده قرار می‌دهد.

در سال 1990 نخستین ماهوارة مخابراتی پاکستان، به نامه " بدر اول"‌با همکاری چین کمونیست به فضا پرتاب شد.

همزمان با این اقدام، کانال تلویزیون پاکستان، با عنوان " برنامه مردم" نیز رسماً آغاز به کار کرد. به گفتة یکی از مسئولان این تلویزیون، هدف از راه‌اندازی این برنامه جدید که عمدتاً شامل گزارش‌های هنری، فیلم سینمایی، موسیقی و اخبار خواهد شد و در مرحلة اول به طور 24 ساعته در محدودة اسلام‌آباد و راولپندی پخش خواهد گردید. ایجاد سرگرمی برای مردم است. 20 ساعت از برنامه‌های شبانه‌روزی این شبکه را برنامه‌های سانسور شدة شبکة سی‌. ان.‌ان آمریکا تشکیل می‌دهد.

تلویزیون پاکستان هم اکنون در یک کانال ماهواره‌ای به نام " ان.‌تی. ام" برنامه‌های شبکه‌های تلویزیون " سی‌. ان.‌ان" آمریکا، "‌بی. بی.‌سی" انگلیس و یک کانال ماهواره‌ای دیگر را با حذف صحنه‌های مستهجن پخش می‌کند. در برنامه‌های تولید داخل بویژه در بخش موسیقی نیز تقلید و کپی کاری از سبک غربی و مدلهای آمریکایی، اروپایی و هندی رایج است.

کانال " ان.‌تی. ‌ام" در سپتامبر 1994 قراردادی با تلویزیون پاکستان برای ادامه پخش 24 ساعته برنامه‌های خود به مدت 10 سال امضاء کرد. برای برنامه‌های ماهواره‌ای که از این کانال تلویزیونی پخش می‌شود از سوی دولت پاکستان محدودیت‌هایی اعمال می‌‌شود و تمام صحنه‌های غیر‌اخلاقی آن به وسیله رایانه سانسور می‌شود.

در پاکستان محدودیتی برای خرید گیرنده‌های ماهواره‌ای وجود ندارد و به دلیل پخش برنامه‌های ماهواره‌ای از طریق کانال " ان.‌تی.‌ام" گرایش برای خرید گیرنده‌های ماهواره‌ای کاهش یافته است.

ترکمنستان

رادیو

در 22 دسامبر 1927 رادیو عشق‌آباد تأسیس شد تا در خدمت تبلیغ مبانی نظام و افکار کمونیستی اتحاد شوروی سابق باشد. در طی این دوره از لحاظ سیاسی رادیو عشق‌آباد عمدتاً دو نقش را برعهده داشت. یکی مبارزه با تفکر مذهبی با تبلیغ اندیشه‌ةای ماتریالیستی و دومی تبلیغات گسترده در جهت ارائة چهره‌ای مطلوب از وضعیت ساکنان اتحاد جماهیر شوروی. البته هدف دوم غالباً به منظور تأثیر‌گذاری در همسایگان صورت گرفت. چرا که رادیو عشق‌آباد در نواحی مرزی به وضوح قابل شنود بود. اکنون با استقلال ترکمنستان صدای رادیو عشق‌آباد برعکس تلویزیون ترکمنستان به مانند سابق در مرزهای همسایگان چندان قابل شنود نمی‌باشد.

البته رادیو عشق‌آباد به ویژه در برنامة صبحگاهی سنوندگان زیادی دارد. در حال حاضر از طریق دو ایستگاه رادیویی برنامه پخش می‌شود. این دو ایستگاه تنها یکی دو ساعت برنامة روسی دارد و بقیه برنامه به زبان ترکمی است. هم اکنون محور مسائل رادیو در زمینة تبیین اهداف سیاسی حکومت و توجه به الگوها و ارزشهای سنتی ترکمن دور می‌زند.

تلویزیون

تلویزیون ترکمنستان در سال 1956 تأسیس و پس از استقلال دست خوش تغییر و تحولاتی شد. در حال حاضر چهار کانال تلویزیونی در این کشور فعالیت دارد:

1.کانال یک تلویزیون روسیه موسوم به " آستانکینو" که 16 ساعت در روز برنامه دارد.

2.کانال مخصوص جمهوری‌ها که آن هم از مسکو پخش می‌شود و روزانه 8 ساعت از برنامه‌های تلویزیونی روسیه را ارئه می‌نماید و 3 ساعت دیگر هم متعلق به تلویزیون ترکمنستان بوده، برنامه‌های ترکمنی پخش می‌کند.

3.کانال وطن: شبکه سراسری ترکمنستان است ومرکزش در عشق‌آباد قرار گرفته است. این کانال در روز 12 تا 14 ساعت برنامه دارد.

4.کانال صحرا به تازگی تأسیس شده است؛ هر روز از ساعت 5 بعد‌ از ظهر شروع به کار کرده تا پاسی از شب برنامه پخش می‌کند. 4 ساعت اول این شبکه در اختیار ترکیه می‌باشد و برنامه‌های کانال " اوراسیا" را ارئه می‌نماید و سپس برنامه‌های خاص تلویزیون ترکمستان را به نمایش می‌گذارد.

رسانه‌های جمعی ترکمنستان تحت نظارت مستقیم " صفر مراد نیازف" رئیس‌جمهور این کشور اداره می‌شوند و خود وی مؤسس و مدیر مسئول اکثر روزنامه‌ها و هفته‌نامه‌های ترکمنستان محسوب می‌شود.

تنها نامی که از رادیو شنیده و تنها تصویری که از تلویزیون مشاهده می‌شود و بر صفحات نشریات نقش می‌بندد، " ترکمنباشی" (نیازف) است و اقداماتی که وی انجام می‌دهد.

در رسانه‌های جمعی ترکمنستان هیچ‌گونه اخباری در خصوص سایر مناطق جهان نمی‌توان کسب کرد. این محدودیت در انعکاس اخبار رویدادهای سایر مناطق جهان مطلق است و هیچ استثنایی نیز در این زمینه وجود ندارد.

در ترکمنستان برخلاف سایر مناطق دنیا انجام مصاحبه با مسئولان و یا برگزاری میزگردهای مختلف برای بررسی مسائل سیاسی روز، مسائل اجتماعی و فرهنگی و مشکلات مردم با هدف اطلاع‌رسانی و تنویر افکار عمومی رایج نیست.

وجود این گونه محدودیت‌ها و بسته‌بودن فضای اطلاع‌رسانی در ترکمنستان در کنار عدم جذابیت سایر برنامه‌های تلویزیونی که به انحای مختلف و در تمامی مدت پخش برنامه‌ها تنها به تبلیغ ( ترکمنباشی) مشغول هستند، باعث رویگردانی مردم از این رسانه شده است.

مردم ترکمنستان با استفاده از تجهیزات دریافت ماهواره‌ای، ایستگاههای تلویزیونی خارجی و عمدتاً روسی را جایگزین تلویزیون ملی خود کرده‌اند و بدون اغراق می‌توان گفت: کمتر خانواده‌ای در ترکمنستان وجود دارد که تجهیزات دریافت ماهواره‌ای کانال‌های تلویزیونی را نداشته باشند.

وفور آنت‌های بشقابی ماهواره‌ای در پشت پنجره‌ها و پشت بام منازل مسکونی در عشق‌آباد به حدی چشم‌گیر است که نظر هر تازه واردی را به خود جلب می‌کند.

در یکی دو سال اخیر تب استفاده از تجهیزات دریافت ماهواره‌ای شبکه‌های تلویزیونی، ساکنین مناطق روستایی را نیز در برگرفته است.

ترکیه

رادیو

در سال 1925 رادیو به همراه بی‌سیم در ترکیه تأسیس شد و در سال 1926با همکاری فرانسه به صورت شرکت سهامی ترک ـ فرانسه درآمد.رادیو ترکیه تمام مناطق کشور را تحت پوشش خبری دارد و دارای 4 شبکه فرستنده بین‌المللی و بیش از 150 ایستگاه رادیویی محلی است. رادیو بخش خصوصی نیز در سالهای اخیر اجازه فعالیت یافته است و در مدت زمان کوتاهی رو به تزاید نهاده است.

در ترکیه یک رادیو ویژه برنامه‌های آموزشی برای دانش‌آموزان مدارس و یک ایستگاه رادیویی پیش‌بینی وضع‌ها نیز فعالیت دارند.

برنامه‌های رادیو ترکیه روزانه از 16 طول موج کوتاه به زبانهای آلبانیایی، عربی، ترکی، آذربایجانی، بلغاری، چینی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی، یونانی، مجاری، فارسی، رومانیایی، روسی، تبرستانی وارد و فرستاده می‌شود. نیروهای آمریکایی مستقر در پایگاههای آمریکا در خاک ترکیه نیز برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی مخصوص به خود دارند.

در ترکیه این کانالهای رادیویی وجود دارد:

ـ کانال اول: شامل برنامه‌های فرهنگی، علمی، داستانی، موزیک، تبلیغات، ورزش و اخبار. مرکز این کانال در آنکارا قرار دارد و در طول هفته نزدیک به 164 ساعت برنامه دارد.

ـ کانال دوم: برنامه‌های این شبکه شامل برنامه‌های فرهنگی، آموزشی، داستانی، موزیک، تبلیغات، اخبار و رویدادهای ورزشی می‌باشد. مرکز این کانال در استانبل است و در طول هفته نزدیک به 126 ساعت برنامه دارد.

ـ کانال سوم: شامل برنامه‌هایی در خصوص موزیک‌های خارجی و محلی است. مرکز این کانال در آنکارا است و در طول هفته به مدت 168 ساعت برنامه دارد.

ـ کانال چهارم: شامل برنامه‌هایی در خصوص موزیک کلاسیک، ترکی و موزیک‌های محلی به زبان ترکی می‌باشد. مرکز این رادیو در آنکار است و نزدیک به 122 ساعت در هفته برنامه دارد.

ـ رادیو توریستی: این رادیو برنامه‌هایی در آناتولی، ازمیر، مرمره، نوشهیر و کالکان دارد. این برنامه‌ها عبارت از: موزیک، موضوعات فرهنگی و اخبار می‌باشند این برنامه‌ها به زبان‌های انگلیسی، آلمانی و فرانسوی است. مرکز این فرستنده در آناتولی است و در طول هفته 61 ساعت برنامه دارد.

ـ ایستگاه‌های منطقه‌ای رادیویی: این مناطق شامل آنکارا، استانبول، ازمیر، ارضروم، دیاربکر و طرابوزان و رادیو GAP هستند. برنامه‌های این رادیوها شامل موضوعات فرهنگی، موزیک و آگهی تجاری می‌باشد.

ـ صدای رادیو ترکیه: ایستگاه موردنظر به 16 زبان خارجی برنامه پخش می کند. این برنامه‌ها در اروپا، شمال آفریقا، آسیا، بالکان، و آسیای دور قابل دریافت هستند و در طول هفته به صورت تمام وقت مشغول به کار هستند.

در حال حاضر در ترک?ه بیش از دو هزار رادیوی محلی، یک‌صد و پنجاه رادیو با پوشش منطقه‌ای به سازمان رادیو ـ تلویزیون ترکیه که دارای موج کوتاه و متوسط بوده و به زبانهای مختلف برنامه پخش می‌نماید، به طوری که در آنکارا پایتخت ترکیه بیش از یک صد و شصت فرستندة رادیویی فعال می‌باشند که به پخش اخبار، موسیقی و برنامه‌های متنوع می‌پردازند. همچنین رادیوهای ملی و اسلامی عبارتند از:

بیرلیک (ملی ـ‌ مذهبی) ، عارفان ( اسلامی ـ صوفیه)، امید ( اسلامی ـ تشیع)، هدف ( اسلامی ـ تنسنن)، موزائیک ( فرقة علویان)، دوست اف. ام ( اسلامی ـ ملی )، ته گه رته ( اسلامی ـ لیبرال)، آناتولی (خبرگزاری ترکیه).

تلویزیون

تلویزیون دولتی ترکیه در سال 1965 کار خود را آغاز نمود.

کانالهای تلویزیونی دولتی:

ـ کانال اول: در سراسر خاک ترکیه قابل مشاهده است و همه روزه از ساعت 7 صبح تا 1 نیمه شب به کار پخش برنامه می‌پردازد. کانال اول قویترین کانال دولتی محسوب می‌شود که معمولاً دیدگاههای دولتی را در برنامه‌های خود ملحوظ می‌دارد.

ـ کانال دوم: از ساعت 5 بعدازظهر هر روز تا نیمه شب پخش برنامه‌های خود را که متشکل از فیلم‌های سینمایی و مستند است ادامه می‌دهد.

ـ کانال سوم: در حال حاضر روزانه 6 ساعت ( 6 بعد ازظهر تا 12 نیمه شب) برنامه پخش می‌نماید. برنامه‌های این کانال عمدتاً فیلم‌های مستند خارجی و موسیقی است.

ـ کانال چهارم: این کانال با هدف پخش برنامه‌های آموزشی تأسیس شده و در حال حاضر به غیر از روزهای شنبه و یکشنبه از ساعت 8 تا 11 شب برنامه پخش می‌نماید.

ـ کانال پنجم: هدف اصلی این کانال که به کانال بین‌المللی TRT INT شهرت دارد تغذیه ترکهای خارج از کشور و اشاعه فرهنگ و سیاست‌های کشور ترکیه است.

ـ کانال ششم ( گاپ GAP) : برنامه‌های گاپ در درجه اول به موسیقی، سرگرمی و برنامه‌های اجتماعی و سپس به فیلم‌ و سریال اختصاص دارد.

کانالهای تلویزیونی خصوصی:

با توجه به اینکه در ترکیه قانونی جهت منع فعالیت‌های بخش خصوصی و زمینه تأسیس کانالهای تلویزیونی وجود ندارد، از سال 1989 احداث شبکه‌های تلویزیونی خصوصی آغاز و کانالهای متعددی به صورت سراسری یا منطقه‌ای توسط صاحبان سرمایه و یا با حمایت بانکها و مؤسسات بزرگ شروع به فعالیت نمودند. به دلیل کثرت، فقط به ذکر نام تعدادی از آنها اکتفا می‌شود.

ـ شبکه تلویزیونی استاربیر( STAR- 1)

ـ شبکه تلویزیونی تله اون ( TELE - ON)

ـ شبکه تلویزیونی شو تی وی ( SHWOE- TV)

ـ کانال 4 (مخصوص فیلمها و سریالهای خارجی)

ـ شبکه تلویزیونی بی. آر. تی ( B.R.T)

ـ شبکه تلویزیونی مارکت ( MARKET)

ـ شبکه تلویزیونی فلاش

ـ شبکه تلویزیونی بی. اچ. آ( B.H.A)

ـ شبکه تلویزیونی اچ. بی. بی ( H.B.B)

ـ شبکه تلویزیونی مهر ( MIHR)

در حال حاضر در ترکیه بیش از 250 کانال تلویزیونی، 60 کانال با پوشش منطقه‌ای و 70 کانال با پخش برنامه‌های سراسری فعالیت دارند که هر سال نیز بر گسترش کمی و کیفی آن افزوه می‌شود. علاوه بر این در اغلب مناطق ترکیه سیستم پخش برنامه‌های تلویزیونی از طریق کابل رایج است که در آن کانالهای اغلب کشورهای اروپایی و آمریکایی قابل دریافت است.

برخی دیگر از کانالهای تلویزیونی ترکیه:

ـ تنها از دو ماهواره ترکتست 1 بی و 1 سی ‌صدها کانال رادیویی و تلویزیونی با پخش آنالوگ و دیجیتال قابل دریافت است. علاوه بر این هم در همین ماهواره چندین کانال روسی، آذری، عربی، پاکستانی، افغای، ترکمنی، انگلیسی و ... برنامه پخش می‌کنند.

ـ شبکة استار ( ستاره) با بیش از 24 کانال تلویزیونی و دهها کانال رادیویی با انواع برنامه‌های خبری، تفریحی، ورزشی، آموزشی، موسیقی، فیلم و...

ـ کانال تلویزیونی یاشیل جام، پخش 24 ساعته فیلمهای ترکی

ـ کانال تلویزیونی دیزی تی وی، پخش 24 ساعته سریالهای ترکی

ـ کانال تلویزیونی سینه کلاس، پخش 24 ساعته فیلمهای خارجی

ـ کانالهای ورزشی اف. بی متعلق به تیم فنرباغچة ترکیه

ـ تاتلیس ( متعلق به ابراهیم تاتلیس، خوانندة معروف ترکیه)

و کانالهای بسیار متنوعی که در تمام زمینه‌های علمی، فرهنگی، هنری، سینمایی، مذهبی، اخبار و .. به پخش برنامه مشغولند.

عراق

با توجه به شرایط اخیر کشور عراق و به سبب تغییر قدرت و حکومت و اشغال این کشور، اطلاعات دقیقی در خصوص رادیو و تلویزیون این کشور در دست نیست.

اطلاعات بیشری راجع به وضعیت این دو رسانه در قبل از اشغال این کشور می‌توان بیان کرد.

رادیو

ـ رادیو جمهوری عراق، شبکه‌ای رادیویی بود که به زبانهای عربی، کردی، انگلیسی و فرانسه برنامه پخش می‌کرد و رسمی‌ترین رسانه این کشور بشمار می‌رفت.

ـ رادیو صدای جوان، رسانه شنیداری پرمخاطبی بود که متعلق به عدی پسر بزرگ صدام بودم و موسیقی بسیاری پخش می‌کرد.

ـ رادیو قرآن که مختص پخش تلاوت آیات قرآن کریم و از رادیوهای پرمخاطب عراق بشمار می‌رفت که زیر نظر وزارت اوقاف و معارف این کشور اداره می‌شد.

ـ صدای توده‌ها و رادیو ام الحروب از دیگر رادیوهای عراقی بودند که از زمان جنگ دوم خلیج فارس به منظور تهییج توده‌ها تأسیس شدند.

ـ علاوه بر رادیوهای یاد شده 6 ایستگاه دیگر رادیویی با طول موج اف. ام در بصره، بغداد و سامره مستقر بودند که آنها هم تحت نظارت دولت قرار داشتند.

تلویزیون

تلویزیون کانال یک یا تلویزیون جمهوری عراق، مهمترین شبکه تلویزیونی عراق بود که به صورت دولتی اداره می‌شد.

ـ تلویزیون الشعب، دیگر تلویزیون عراق بود که آن هم زیر نظر عدی فرزند صدام اداره می‌شد.

علاوه بر دو شبکه تلویزیونی ایستگاهی در عراق، یک شبکه ماهواره‌ای هم وجود داشت که به پخش رویدادهای عراق برای ساکنان اروپا و خاورمیانه مبادرت می‌ورزید. استفاده از آنتن ماهواره در عراق ممنوع بود، اما یک شبکه کابلی با گزینش برنامه‌های تفریحی، ورزشی و دیگر برنامه‌ها از ماهواره به زبان عربی در عراق و عموماً در شهرهای بزرگ مشترک می‌پذیرفت.

مردم عراق عمدتاً چاره‌ای جز بسنده کردن به رسانه‌های داخلی نداشتند و تنها گزینه‌ای که می‌توانستند گاهی دزدکی از آن بهره ببرند، گوش دادن به رادیوهای خارجی بی. بی. سی، رادیو آزاد عراق که آمریکایی‌ها از پراگ پخش می‌کردند و رادیو ساوا که آن هم آمریکایی‌ها تأسیس کرده‌اند و در سرتاسر کشورهای عربی مخاطبان بسیاری دارد، بود.

اما پس از تصرف این کشور توسط نیروهای آمریکا و انگلیس و فروپاشی حکومت صدام، رقابت کشورهای غربی برای تسلط رسانه‌ای بر این کشور همانند بعد نظامی شتاب گرفت و هر یک به نحوی در صدد ایجاد شبکه های رادیویی و تلویزیونی در این کشور برآمدند.

نمایندة شبکة خبری بی.بی.سی در عراق اعلام کرده است که این شبکه بزودی بزرگترین طرح رادیو و تلویزیونی را در جنوب عراق راه اندازی می‌کند. بر اساس این طرح، شبکه خبری بی.بی.سی انگلیس رادیو و تلویزیون ماهواره‌ای استانهای بصره، میسان، ذیقار و قادسیه را راه‌اندازی خواهد کرد. دست‌اندرکاران این پروژه هدف از ایجاد این پروژه رادیو و تلویزیونی را تحول در جامعة رو به دمکراسی عراق بیان و اظهار نموده‌اند که تا کنون بی. بی. سی چنین پروژة بزرگی در هیچ جای جهان ایجاد نکرده است. نمایندة بی.بی.سی اعلام کرده است که این کار هیچ ارتباطی با برنامه‌های نظامی انگلیس ندارد، بلکه مسئولیت آن بر عهدة شبکه خبری بی.بی.سی است.

وی اظهار کرده است که این شبکة خبری به مدت 24 ماه برعهدة مقامات بی. بی. سی خواهد بود و پس از آموزش کادر خبری حرفه‌ای آن، رادیو و تلویزیون جنوب، به عراق واگذار خواهد شد.

آمریکا نیز قرار است مناطق شما و مرکز عراق را تحت پوشش فعالیت‌های اطلاع‌رسانی و تلویزیونی خود درآورد.

گفته می‌شود بعد از حمله به عراق، مسیحی‌های طرفدار شارون در عراق تلویزیون دایر کردند و از 12 کانال تلویزیونی که سابقاً برای نمونه در کالیفرنیا یک ساعت برنامه داشتند، حالا 24 ساعته به زبان فارسی پخش می‌کنند.

طرفداران اسرائیل و شارون بر سر سهمیة موساد ( با کشورهای آمریکا و انگلیس در این زمینه) رقابت دارند و هدفشان جلب جوانان است.

عربستان

رادیو

رادیو عربستان با برنامه‌های برون مرزی و درون مرزی زیر نظر وزارت تبلیغات عربستان قرار دارد.

برنامه‌های درون مرزی به زبانهای عربی و انگلیسی پخش می‌شود و دارای فرستنده‌های رادیویی در شهرهای جده، ریاض، دمام و ابها است.

مهمترین کانالهای رادیویی عبارتند: رادیو سراسری که از ریاض برنامه پخش می‌نماید. کانال دوم(ریاض) شبکه قرآن(ریاض)، و رادیو صدای اسلام که از مکه مکرمه برنامه‌های خود را روی آنتن می‌فرستند.

تلویزیون

علی‌رغم مخالفت شدید تندوران وهابی با ایجاد تلویزیون در عربستان با اهتمام ملک فیصل اولین فرستنده تلویزیونی در این کشور تأسیس گردید. در حال حاضر دو کانال تلویزیونی یکی به زبان عربی و دیگری به زبان انگلیسی برنامه‌های خود را پخش می‌نمایند. دو کانال ماهواره‌ای " اقرأ" و MBC نیز متعلق به عربستان می‌باشند. در حالی که از نظر قانونی داشتن آنتن‌های ماهواره‌ای ممنوع می‌باشد، اما این مسئله با اغماض دولت رو به رو شده و اکثر منازل دارای ماهواره می‌باشند.

عمان

طبق آمار یونسکو در سال 1993 . م، 1155000 گیرندة رادیویی و 1300000 گیرندة تلویزیونی در عمان وجود داشته است.

رادیو

رادیو سلطان‌نشین عمان، در مسقط می‌باشد و روزانه 20 ساعت برنامه به زبان عربی و 15 ساعت برنامه به زبان انگلیسی پخش می‌کند.

رادیو " سلاله" در سال 1997. م تأسیس شد. فرستندة آن در ظفار می‌باشد و برنامه‌هایش به زبان عربی و زبان ظفاری ( گویش مخصوص اهالی ظفار) می‌باشد.

رادیو بی. بی. سی، بریتانیا یک ایستگاه تقویت کنندة امواج رادیویی در جزیرة مصیره راه‌اندازی نموده است. این ایستگاه برای دریافت، اصلاح و توسعة برنامه‌های بی. بی. سی به زبانهای عربی، فارسی، هندو، پشتو و اردو به کار گرفته می‌شود. در حال حاضر از مسقط و سلاله برنامه‌هایی به زبان عربی انگلیسی پخش می‌شود. هر روز 3 برنامة خبری به زبان انگلیسی از طریق ایستگاههای رادیو عمان پخش می‌شود. همچنین صبح‌ها موسیقی کلاسیک و بعداز ظهرها موسیقی مردمی از رادیوی این کشور پخش می‌شود.

هشتاددرصد از آنچه در رادیوی عمان پخش می‌شود، در داخل عمان تهیه می‌شود و در این رابطه از همة قسمت‌های عمان و همچنین از طریق خبرنگاران در 13 شهر مهم جهان با رادیو عمان همکاری می‌شود.

تلویزیون

مرکز پخش تلویزیون عمان در مسقط می‌باشد. همچنین دو ایستگاه تلویزیونی با سیستم رنگی وجود دارد که یکی در منطقة " قورم" است و توسط شرکت آلمانی زیمنس در سال 1974. م احداث شده است و دیگری نیز در منطقة " ظفار" است که در سال 1975. م تأسیس شد. در سال 1979.م این دو ایستگاه تلویزیونی توسط ماهواره به یکدیگر متصل شده و یک کانال تلویزیونی تشکیل دادند.

عمان یکی از اولین کشورهای عرب بود که جهت پخش برنامه‌های داخلی از یک ماهواره استفاده کرد. در سال 1998. م دولت عمان با امضای یک قرارداد با کمپانی مصری" نیل ست" خواستار بهره‌برداری از یک کانال در سیستمی گردید که قسمت اعظم جهان عرب را در بر بگیرد. در دسامبر همان سال، دولت عمان شروع به فرستادن برنامه‌های تلویزیونی به کشورهای اروپایی نمود.

این دولت در حال حاضر مشغول بحث در مورد امکان اجازة کانالها و خطوط کابل در اروپا و آمریکا جهت بهره‌برداری بینندگان عرب در آن کشورهاست.

از نوامبر 1998. م برنامه‌های تلویزیونی عمان به صورت شبانه‌روزی در آمده است.

قطر

رادیو

رادیو قطر در ماه ژوئن 1968 شروع به کار نموده و پس از آن بود که صدای قطر برای نقاط مختلف خارج از کشور پخش گردید. رادیو قطر بیش از 50 ساعت برنامه به زبانهای عربی انگلیسی، فرانسه و اردو در طول شبانه‌روز پخش می‌کند. همچنین رادیو قطر دارای " صدای موسیقی" نیز می‌باشد. رادیو قرآن این کشور هم در سال 1992 افتتاح گردیده است.

از مهمترین برنامه‌های آینده این رادیو تأسیس ایستگاههای پخش موج کوتاه است به گونه‌ای که بتواند کلیه نقاط دنیا را تحت پوشش خود قرار دهد. همچنین این رادیو در صدد بوده که استودیوی پیشرفته‌ای برای اخبار و برنامه‌های زنده تأسیس نمایند. رادیو قطر در مجموع اخبار و تحولات سیاسی منطقه شورای همکاری و ایران را پخش نموده و به عنوان بلند‌گوی دولت جهت اعلام مواضع رسمی این کشور در مورد مسائل و قضایای مهم نیز عمل کرده است.

تلویزیون

اولین گام برای تأسیس ایستگاه تلویزیون سیاه و سفید در قطر در 15 ماه اوت 1970 برداشته شد. در سال 1974 دومین گام در خصوص تلویزیون رنگی برداشته شد. در سال 1982 نیز کانال دوم تلویزیون قطر به زبان انگلیسی افتتاح و شروع به کار نمود. تلویزیون قطر روزانه 25 ساعت برنامه از طریق دو کانال موجود پخش می‌کند... از برجسته‌ترین برنامه‌های در دست اقدام تلویزیون قطر، تقویت ایستگاههای پخش و تأسیس کانال ورزشی واستودیوی کامل پخش خبر و تولید سریالهای اجتماعی و به کارگیری کامپیوتر در آرشیو سیاسی بوده است. تلویزیون قطر از معدود تلویزیونهای کشورهای عربی منطقه است که به هنگام پخش فیلم‌های سینمایی بویژه غربی، اقدام به سانسور صحنه‌های نامناسب و قطع فیلم می‌نماید.

کویت

رادیو و تلویزیون

رادیو کویت از سال 1951 فعالیت خود را آغاز نمود و قبل از اشغال این کشور از سوی رژیم عراق، با چهار فرستنده برنامه‌های خود را به زبانهای عربی، انگلیسی، فرانسه و فارسی پخش می‌کرد. پس از آزاد‌سازی کویت، پخش برنامه‌های فارسی رادیو کویت قطع شد. رادیو کویت به طور 24 ساعته علاوه بر زبان عربی برنامه‌هایی نیز به زبانهای انگلیسی و فرانسه پخش می‌کند.

پیش از نوامبر 1961 یکی از بازرگانان کویت صاحب امتیاز تلویزیون این کشور بود؛ ولی از آن زمان به بعد تلویزیون در اختیار دولت قرار گرفت و برنامه‌های آن به طور محسوس گسترش یافت.

ساعات پخش برنامه‌های تلویزیون کویت که تا نوامبر 1936 در هر هفته به 28 ساعت می‌رسید در اکتبر 1967 به 53 ساعت در هفته افزایش یافت و اکنون نیز به هفتاد ساعت در هفته افزایش یافته است. تلویزیون کویت با استفاده از ماهواره‌ای که بر فراز اقیانوس هند قرار دارد بسیاری از برنامه‌های جهانی از جمله سفرهای فضایی و مسابقات ورزشی بین‌المللی را مستقیماً پخش می‌کند. در کویت فرستنده رادیویی یا تلویزیونی خصوصی وجود ندارد و این رسانه گروهی در کنترل کامل دولت است و سیاستهای حکومت در کلیه برنامه‌های آن اعمال و اخبار رسمی و مورد تأیید مقامات کویتی از این طریق پخش می‌شود.

تلویزیون کویت در حال حاضر با 3 کانال فعالیت می‌کند. یک کانال به زبان عربی،کانال دوم به زبان انگلیسی و کانال سوم مختص پخش گزارش‌های ورزشی است. همچنین ایستگاه‌های تلویزیونی کویت برنامه‌های کانال تلویزیونی MBC (لندن) و کانال ماهواره‌ای مصر ESC را رله می‌کنند و این کانالها در کویت با آنتن‌های معمولی قابل دریافت است.