گفت‌وگوی وزرای خارجه ایران و انگلیس

اعظم ویسمه: کنفرانس کابل فرصتی شد تا وزرای خارجه ایران و انگلستان درباره تحولات سوریه و مذاکرات آتی ایران و 1+5 گفت وگو کنند. پس از مصوبه مجلس هشتم برای کاهش روابط بین ایران و بریتانیا و حوادث حمله به باغ قلهک و سفارت انگلیس در ایران، این اولین بار است که دو مقام عالی رتبه دو کشور با یکدیگر دیدار کرده و خبر آن منتشر می شود. آن گونه که خبرگزاری رویترز به نقل از وزارت خارجه بریتانیا گزارش داده «این گفت وگو و دیدار به دعوت و درخواست طرف ایرانی انجام شده تا در مورد مذاکرات 1+5 و نیز وضعیت سوریه گفت وگو و تبادل نظر شود.»
این دیدار در شرایطی صورت گرفته که گرچه مجلس هشتم کاهش سطح روابط بین دو کشور ایران و انگلیس در سطح کاردار را تصویب کرد اما وزارت خارجه همواره مخالف این تصمیم بوده و در ماجرای حمله به سفارت بریتانیا صالحی، وزیر امورخارجه ایران رسما عذرخواهی کرد. با این حال رویترز از وزارت خارجه انگلیس گزارش داده که «وزارت خارجه بریتانیا روز پنجشنبه گذشته اعلام کرد وزیر خارجه ایران و بریتانیا تایید کردند که کشور سومی را اعلام کنند که حافظ منافع دو طرف در پایتخت هایشان باشد.»
آذر ماه سال گذشته در پی تلاش دولت انگلیس برای افزایش تحریم ها علیه جمهوری اسلامی ایران مجلس هشتم تصمیم به کاهش سطح روابط دیپلماتیک با دولت بریتانیا گرفت. در همین رابطه طرح کاهش سطح روابط با دولت انگلیس در سطح کاردار به تصویب رسید. در پی این مصوبه سفیر انگلیس ایران را ترک کرد. ماجرا به اینجا ختم نشد. چند روز بعد جمعی از دانشجویان بسیجی با تجمع در مقابل باغ قلهک و سفارت انگلیس وارد محوطه این اماکن شده و پرچم انگلیس را پایین کشیدند. این اقدامات اعتراض برخی کشورهای دیگر را نیز برانگیخت.
سفرا و دیپلمات های بیش از 20 کشور جهان با حضور در سفارت انگلیس و باغ قلهک از خسارت های وارده بازدید کردند. در جریان وقایع حمله به سفارت انگلیس و باغ قلهک در تهران، دولت بریتانیا دیپلمات های خود را از تهران خارج و سفارت را تعطیل کرد. همچنین با تعیین زمان 48 ساعته، دولت انگلیس از دیپلمات های ایرانی خواست این کشور را ترک کنند. سفارت ایران در بریتانیا تعطیل شد و دیپلمات ها به تهران بازگشتند.پس از آن روابط دو کشور سردتر از همیشه شد.
با این حال دولت ایران بارها اعلام کرد از اقدام جمعی از دانشجویان بسیجی بی اطلاع بوده و نقشی در این مساله نداشته است. برخی از چهره های دولتی از جمله «علی اکبر جوانفکر» حضور بسیجیان در محوطه سفارت با حمایت برخی نمایندگان مجلس هشتم را برای به چالش کشیدن دولت در عرصه بین المللی توصیف کرده و به آن اعتراض کردند. در همین رابطه «علی اکبر صالحی»، وزیر امورخارجه ایران در اجلاس دو روزه بن که برای بررسی مسایل افغانستان برگزار شده بود در گفت وگو و دیدار با مقامات کشورهای اروپایی درخصوص وقایع سفارت انگلیس توضیح داد.
براساس گزارش های منتشر شده، صالحی در این گفت وگو ها نسبت به وقایع حمله به سفارت انگلیس ابراز «تاسف عمیق» کرده و تاکید داشته «حمله به سفارت انگلیس قابل پیش بینی نبوده و مورد تایید نیست.» «رامین مهمانپرست» سخنگوی وزارت خارجه نیز ورود به سفارت انگلیس توسط دانشجویان را «غیرقابل پیش بینی» خوانده بود. با این حال وزارت خارجه همواره قطع ارتباط با دولت انگلیس را رد کرد.
«رامین مهمانپرست» در گفت وگو با فارس، درخصوص اینکه استنباط ما در مصاحبه با شما در زمان ورود دیپلمات های ایران به کشور این بوده که وزارت خارجه به دنبال تعیین حافظ منافع در لندن است، اظهار داشت: با توجه به اینکه رابطه کشور ما و انگلیس به طور کامل قطع نشده، فعلابه لحاظ روابط سیاسی در مرحله ای نیستیم که تعیین حافظ منافع در انگلیس مطرح باشد.
وی افزود: ما به دنبال روشن شدن آخرین وضعیت روابط و تصمیمات مقتضی در این زمینه هستیم. در چنین شرایطی شش ماه پس از تیره شدن روابط، روز پنجشنبه گذشته وزرای خارجه دو کشور در حاشیه اجلاس یک روزه امنیت و آینده افغانستان با یکدیگر دیدار کرده و آنگونه که رویترز به نقل از وزارت خارجه بریتانیا اعلام کرد «وزیر خارجه ایران و بریتانیا تایید کردند که کشور سومی را اعلام کنند که حافظ منافع دو طرف در پایتخت هایشان باشد.»
همچنین در بیانیه وزارت خارجه بریتانیا تاکید شده «ویلیام هیگ به طرف ایرانی گفته کشورهای 1+5 در مذاکرات هسته ای با ایران، موضع متحدی دارند و یک هدف را دنبال می کنند.»به گزارش رویترز، در دیدار روز پنجشنبه میان «هیگ» و «صالحی»، وضعیت سوریه هم مورد بررسی قرار گرفته و بریتانیا از ایران خواسته از نفوذ خود در سوریه استفاده کرده و از نقش میانجیگری «کوفی عنان»، حمایت کند. خبرگزاری مهر هم گزارش داده وزیران امور خارجه ایران و انگلیس در ملاقاتی در کابل افغانستان درباره تحولات سوریه و مذاکرات آتی ایران و 1+5 رایزنی کردند.
به گزارش مهر وضعیت اتباع ایرانی مقیم انگلیس، تحولات سوریه و تاکید جمهوری اسلامی ایران بر ضرورت حل و فصل مشکلات براساس طرح کوفی عنان و همچنین اجلاس آتی جمهوری اسلامی ایران و 1+5 در مسکو، از جمله مواردی بود که از سوی صالحی مورد توجه قرار گرفت.
در حاشیه این اجلاس صالحی با «حامد کرزای» رییس جمهور افغانستان، «زلمای رسول» وزیر امور خارجه این کشور، وزرای امور خارجه ترکیه، پاکستان، قزاقستان، تاجیکستان، آلمان و دبیرکل سازمان همکاری اسلامی نیز دیدار و گفت وگو داشته و آنگونه که گزارش شده در این نشست ها آخرین تحولات روابط در حوزه های دو جانبه و موضوعات مهم مورد علاقه دو کشور و همچنین مسایل مهم منطقه ای و بین المللی مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفته است.
وزیر امور خارجه ایران در دیدار با رییس جمهور اسلامی افغانستان، ضمن تقدیم پیام احمدی نژاد، رسما از کرزای برای شرکت در اجلاس کشورهای غیرمتعهد که در شهریور ماه در تهران برگزار می شود، دعوت کرد. به گزارش «ایسنا» در این دیدار، صالحی با ابراز نگرانی از ایجاد پایگاه های نظامی آمریکا در خاک افغانستان گفت: با توجه به سوابق طولانی آمریکایی ها در دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر، ما نیات و اهداف آنها را صادقانه نمی دانیم و این موجب نگرانی ما است.
رییس جمهوری افغانستان نیز در این دیدار سطح روابط افغانستان با ایران را خوب و کم سابقه توصیف کرد و با اشاره به اینکه نگرانی جمهوری اسلامی ایران نسبت به امضای موافقت نامه استراتژیک میان افغانستان و آمریکا را درک می کند تصریح کرد، این پیمان اهداف نظامی ندارد و ما بار دیگر تاکید می کنیم از خاک افغانستان علیه ایران و هیچ یک از کشوهای همسایه استفاده نخواهد شد.