حملات سایبری چقدر خطرناکند؟

زکریا مولایی
آن گونه که کارشناسان امر معتقدند حملات سایبری می تواند به عنوان یک تهدید بزرگ نه تنها برای زیرساختارها و تاسیسات یک کشور به حساب بیاید بلکه می تواند به عنوان یک تهدید علیه امنیت جان انسان ها قلمداد گردد. بخصوص در حملات سایبری اخیری که علیه تاسیسات هسته ای صورت می گیرد احتمال خطر بسیار بالا می رود. در همین خصوص چندی پیش شرکت مایکروسافت هشدار داد حملات سایبری با استفاده از بدافزارها و ویروسهایی مانند استاکس نت، دیوکو و فلیم به طور قطع به شرکت های خصوصی و مردم بی گناه هم آسیب خواهد رساند.
اسکات چارنی یکی از معاونان شرکت مایکروسافت ضمن اعلام این مطلب افزود: ماهیت متنوع اینترنت واکنش دولت ها در قبال حملات سایبری را دشوار می سازد. این روزها تعدد خرابکاری های سایبری باعث شده تا جدا کردن مقوله نظامی از غیرنظامی دشوار شود.
به اعتقاد وی اگر چه می توان در دنیای عادی نظامیان و غیرنظامیان را به شیوه ای ساده تر از یکدیگر جدا کرد، اما در اینترنت اجرای چنین تفکیکی کار دشواری است. اینکه چه کسی حمله کرده و چرا این کار را انجام داده دو مقوله ای است که درک آن در فضای آنلاین دشوار است.به گفته این مدیر ارشد مایکروسافت افزایش اتکای دولت ها به سیاست های دفاعی تهاجمی و گمراه کننده دشمن مشکلات موجود در این زمینه را دوچندان می کند.
تداوم این وضعیت که به دو بخش دولتی و خصوصی به یک اندازه آسیب می زند، پیامدهای فاجعه باری به دنبال خواهد آورد.نکته مهم این است که بسیاری از زیرساخت های کلیدی در کشورها مانند شبکه های انتقال نیرو، تصفیه آب و ... با استفاده از دانش و امکانات رایانه ای بخش خصوصی مدیریت می شوند و اختلال در این موارد پیامدهای فاجعه باری به دنبال می آورد.
تاکنون حملات گسترده سایبری علیه تاسیسات سایبری ایران صورت پذیرفته است که شاید مهمترین آنها علیه نیروگاه اتمی بوشهر باشد .حمله ای که به اذعان کارشناسان می توانست یک چرنوبیل دیگر به بار آورد! مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در گفتگو با خبرگزاری رویترز گفت: استاکس نت یا هر حمله سایبری می تواند به ایمنی تاسیسات هسته ای صدمه بزند.آمانو گفت: آژانس بین المللی انرژی اتمی تنها اطلاعات محدودی از استاکس نت داشته است که برخی تحلیلگران از آن با عنوان "موشک سایبری" یاد می کنند.
آمانو گفت: ایران و روسیه "توجه کافی به جلوگیری از حوادث احتمالی که ممکن است از حملات سایبری ناشی شود" نشان داده اند.روسیه گفته است حمله استاکس نت در بوشهر می توانسته به فاجعه ای مشابه آنچه در سال 1986 میلادی در چرنوبیل اوکراین اتفاق افتاد منجر شود و از ناتو خواسته است در این زمینه تحقیق کند.
ویروس کامپیوتری استاکس‌نت که برای نخستین بار در ژوئن سال 2010 میلادی از سوی متخصصان ایرانی شناسایی شد، یک کرم اینترنتی است که بویژه تکنیک‌های هدایت کننده زیمنس را مورد حمله قرار می‌دهد.رسانه‌ها در جولای 2010 میلادی ادعا کردند که ویروس استاکس‌نت، رایانه‌های صنعتی در سراسر جهان، از جمله ایران و بویژه نیروگاه اتمی تولید برق بوشهر را مورد حمله قرار داده است.دیمیتری روگزین نماینده روسیه در ناتو گفت، ویروس استاکس‌نت می‌توانست با از کنترل خارج کردن رایانه‌های نیروگاه اتمی بوشهر فاجعه‌ای نظیر "حادثه چرنوبیل" را رقم بزند.چرنوبیل یک افتضاح اتمی بسیار فاجعه‌آمیز بود که در 26 آوریل 1986 در نیروگاه اتمی تولید برق اوکراین که در آن زمان بخشی از شوروی سابق بود، صورت گرفت.
درپی وقوع انفجار در نیروگاه اتمی چرنوبیل 5 درصد از مواد رادیواکتیو راکتور این نیروگاه به بیرون متصاعد شده و در هوا پراکنده شد. دو نفر از کارکنان این نیروگاه در شب پس از این حادثه و 28 نفر دیگر به فاصله یک هفته از وقوع آن به دلیل مسمومیت با امواج رادیواکتیو جان خود را از دست دادند.متخصصان ایرانی می‌گویند، ممکن است این ویروس به وسیله یک سازمان مورد حمایت دولت در آمریکا و یا اسرائیل و با هدف انحصاری کنترل نرم‌افزارهای مورد استفاده در بخش‌های صنعتی ایران از جمله نیروگاه اتمی بوشهر ساخته شده باشد.روزنامه نیویورک تایمز در 15 ژانویه 2011 میلادی فاش کرد که اسرائیل پیش از انتشار کرم اینترنتی استاکس‌نت، میزان تاثیرگذاری آن را بر تجهیزات اتمی خود آزمایش کرده است.
گفتنی است شرکت "سیمانتک" سازنده نرم افزارهای آنتی ویروس میزان خسارات حملات سایبری را در جهان در سال 2011، صد و چهارده میلیارد دلار ارزیابی کرد.هر چند ارزیابی دقیق خسارات حملات سایبری دشوار به نظر می رسد اما تعداد و ماهیت این نوع حملات افزایش یافته است.
حملات سایبری حاصل عملکرد دولتها، سازمان های جنایی، راهزنان اینترنتی (هکرها) و فعالان سیاسی همچون "ناراضیان سایبری" است که به کاربران برخی کشورها کمک می کنند نظارت های دولتی را دور بزنند. به عنوان مثال کاربران چینی از حمایت اعضای گروه "انانیمس" برای خنثی کردن سانسور برخوردارند."برنار اورگانلیان" مسئول فنی "مایکروسافت" فرانسه می گوید: "با تدابیر ساده می توان از بروز بسیاری از این حملات پیشگیری کرد."او می افزاید: "قدرتمند کردن گذرواژه و به روز کردن مرتب نرم افزارها می تواند مانع حملات سایبری شود."هکرها با کمک برنامه های ساده گذرواژه های بسیار رایج را امتحان می کنند.
اگر رمز عبور متشکل از حرف، علامت و عدد باشد رمزگشایی آن بسیار پیچیده و حتی غیرممکن می شود.وزارت اقتصاد و دارایی فرانسه نیز سال گذشته به علت حفاظت های ضعیف مورد حمله رایانه ای قرار گرفت و بخشی از اطلاعات آن به سرقت رفت.بسیاری از طراحان نرم افزار برنامه های حفاظتی چون چک پوینت سافت ور، سیمانتک، مایکروسافت، مک آفی و نیز برنامه روسی کسپراسکی ، ترندمیکرو ژاپن و آواست چک را پیشنهاد می کنند.
اما اسمارت فون ها و شبکه های اجتماعی خطرات جدیدی به شمار می روند. به این ترتیب سرمایه گذاری ها برای امنیت اطلاع رسانی افزایش می یابد.بنا بر اعلام دفتر مطالعات پی دبلیو سی، در سال 2001، شصت میلیارد دلار در امور امنیت فضای مجازی سرمایه گذاری شد و بازارهای نرم افزارهای امنیتی هفت و نیم درصد رشد کرد.‏