شاخصه‌‌های عزت سیاسی (بخش سوم)

مهمترین شاخصه‌های عزت سیاسی را می‌توان چنین برشمرد:
1- صبر و استقامت در مسیر حق
کار و تلاش در هر زمینه‏ای بدون تحمل مشکلات آن به نتیجه نمی‏رسد، بویژه اگر کاری منافع عده‏ای را تهدید کند مشکلات آن بیشتر خواهد بود. در قلمرو سیاست، به دلیل تضاد منافع افراد و گروهها و جاذبه‏های قدرت و حکومت، مشکلات بیشتر است؛ در نتیجه به ثمر رساندن کار و آفرینش عزت و افتخار نیازمند صبر و مقاومت است و باید هزینه آن را پرداخت. عده‏ای به اشتباه تصور می‏کنند که چون برای خدا کار می‏کنند باید مشکلات کار از کانالهای غیرعادی حل شود و نباید برای کار هزینه پرداخت کنند، در حالی که سیدالشهدا (ع) برای بازگرداندن افتخار و عزت اسلام و مسلمانان حاضر شد سنگین‏ترین هزینه را در روز عاشورا بپردازد و پیامدهای آن را که اسارت خاندان رسالت بود، به عنوان هزینه سنگین به دست آوردن عزت بپذیرد.
ایشان در خطابه مشهورش نسبت به دانشمندان اسلامی، این شاخصه عزت را چنین بیان می‏فرماید: «اگر بر مشکلات صبر می‏کردید و هزینه کار برای خدا را پرداخت می‏کردید کارهای الهی در اختیار شما قرار می‏گرفت و اجرای آنها در اختیار شما بود و حل و فصل آنها با شما بود»(1).
ملت ایران در این سی و سه سال پس از پیروزی انقلاب، همواره مورد توطئه از سوی دشمنان انقلاب بوده‌اند، توطئه‌های سیاسی، اقتصادی، نظامی و ... اما همواره با عزمی راسخ و استوار و با پیروی از رهبری، در مسیر ارزشها و باورهای دینی خود، صبر و استقامت نموده و خداوند به پاس این استقامت، آنها را در جهان عزتمند و عزیز قرار داده است. ‏
‏2- وحدت و همبستگی
انسان در انجام هر کاری نیازمند به انگیزه است و در کارهای جمعی هر چه انگیزه‏ها به هم نزدیک‏تر باشد وحدت بیشتری ایجاد خواهد شد و با وجود وحدت هم مشکلات کار کمتر خواهد شد و هم موانع زودتر برطرف می‏شود.
یکی از شاخصه‏های عزت سیاسی وحدت نیروهاست، بویژه که دشمن نیز تمام تلاش خود را به کار خواهد گرفت که وحدت نیروها را بشکند تا به اهداف خود برسد. امام‏حسین (ع)در یک تحلیل، حاکمیت سیاسی بنی‏امیه در سرکوب نیروهای وفادار به اسلام را معلول تفرقه می‏داند و در خطابه مشهورش به دانشمندان اسلامی و شخصیتهای سیاسی چنین می‏فرماید: «مجاری امور باید به دست دانشمندان به احکام الهی باشد که امین خدا بر حلال و حرام او هستند، ولی شما این جایگاه را از دست داده‏اید و این بدین سبب است که از حق جدا گشته‏اید و وحدت شما شکسته شده است»(2).
امروز نیز موفقیت نظام جمهوری اسلامی، در همه زمینه‌ها از جمله زمینه‌های علمی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و ... نیاز به همدلی و همبستگی تمام مردم دارد و بدون تردید، بدون وحدت و همبستگی کامل مردم و مسئولین، موفقیت در این امور به نحو کامل و مطلوب حاصل نخواهد شد.‏
‏3- عدم دلبستگی به دنیا
محبت و دلبستگی به چیزی دو اثر منفی در روح انسان برجای می‏گذارد: اول آنکه مانع از آن می‏شود که انسان زشتیهای آن چیز را درک کند و دیگر اینکه زیباییهای آن را بیشتر از آنچه هست می‏بیند. وابستگی از هر نوع آن عزت انسان را از بین می‏برد و انسان را به ذلت می‏کشاند.
هر چه وابستگی انسان بیشتر باشد ذلت او نیز افزون‏تر خواهد بود. در عرصه سیاست اولین شرط مبارزه آمادگی برای هزینه کردن جان خود می‏باشد و کسانی که در مبارزات سیاسی این آمادگی را ندارند به طور قطع شکست خواهند خورد و عزت خود را از دست خواهند داد. عشق به ماندن در دنیا و زیبا دیدن دنیا بیش از آنچه هست، باعث ذلت انسان در قلمرو سیاست می‏شود.
امام حسین (ع) در تحلیلی در خطابه مشهورش خطاب به دانشمندان اسلامی، عامل ذلت آنان را عشق به ماندن در دنیا و زیباتر دیدن دنیا می‏داند: «علت مسلط شدن بنی‏امیه بر امور جهان اسلام فرار شما از مرگ و شیفته شدن شما به زندگی است که به طور قطع باید روزی آن را رها کنید»(همان).‏
‏4- تسلیم نشدن در برابر قدرتها
از ویژگیهای مهم سیاست و مسائل سیاسی تغییر سریع شرایط و پیرو آن، دگرگونی پرشتاب موضوعات سیاسی و موضعگیری در برابر آنهاست، به طوری که گاه در کمتر از یک روز به دلیل دخالت عوامل پیش‏بینی نشده و غیرقابل کنترل، شرایط تا 180 درجه دگرگون شده، مبارزان سیاسی را با بحران تصمیم‏گیری روبه‏رو می‏کند. در چنین شرایطی بسیاری از مبارزان نیز متناسب با دگرگونی شرایط تغییر موضع داده، آن را درایت و هوشمندی سیاسی قلمداد می‏کنند بدون اینکه توجه داشته باشند این عقب نشینی از اصول می‏باشد.
یکی از شاخصه‏های عزت سیاسی در نگاه امام‏ حسین (ع) این است که هر چند شرایط سیاسی علیه انسان تغییر کند، انسان مسلمان باید پایبند به اصول مانده، نشان دهد که حاضر است هزینه سنگین آن را که فدا کردن جان باشد نیز بپردازد. در روز عاشورا در آخرین لحظات زندگی که امام اصحاب، یاران و فرزندان خود را در راه اعتلای اسلام و عزت مسلمانان هزینه کرده بود و مشغول اتمام حجت با آن مردم سیاسی‌کار بود و تغییر موضع و عقب‏نشینی آنان از اصول را به آنان گوشزد می‏کرد، فرمود: «لا واللّه‏ لا اعطیهم بیدی اعطاء الذلیل؛ هرگز، سوگند به خدا با ذلت و خواری با آنان ملاقات نخواهم کرد»(3).
5- حضور در همه صحنه‏ها
مسلمان باید تلاش در عرصه سیاست را برای حاکمیت دین و اجرای احکام آن و گسترش عدالت و از بین بردن مظاهر فساد و ... تکلیف خود بداند و همان طور که در حوزه عبادات خود را مکلف می‏داند در این عرصه نیز خود را مکلف بداند و در هر شرایطی متناسب با آنان شرایط موضعگیری کند و تکلیف خود را انجام دهد و این یکی از شاخصه‏های عزت است. مطالعه زندگی امام حسین (ع) این مسئله را به خوبی به اثبات می‏رساند، چنان که دهها سند تاریخی گویای این مهم است.
در نامه‏های اعترض آمیز امام به معاویه این گونه موضع‌گیری‏ها فراوان است.امام حسین (ع) یکی از شاخصه‏های عزت سیاسی را حضور در همه صحنه‏ها می‏دانست و خود نیز در بحرانی‏ترین شرایط یعنی ظهر عاشورا حاضر نشد از اصول خود عقب‏نشینی کند و در پاسخ قیس بن اشعث که از او خواست در برابر حکومت بنی‏امیه تسلیم شود و صحنه‏سیاست را ترک کند فرمود: «لا والله ... لا افرّ فرار العبید؛ هرگز به خدا سوگند... همانند بردگان نخواهم گریخت»(4).
در مورد انقلاب اسلامی ایران نیز باید گفت در این سی و سه سال پس از پیروزی انقلاب، ملت ایران در همه صحنه‌ها حضور فعال و گسترده داشته و همواره از آرمانها و ارزشهای انقلاب خود محافظت و حراست نموده است. این حضور همیشگی و به‌موقع در صحنه، یکی از مهمترین شاخصه‌های عزت ملت ایران است، که امروز انقلابهای مردمی منطقه آن را الگوی مبارزاتی خود قرار داده‌اند. ‏
پی‌نوشتها در دفتر روزنامه موجود است.