خاندان بی‌سامان

روزنامه المصری "الیوم" نوشت که خبر درگذشت 'نایف بن عبد العزیز' ولیعهد عربستان دوباره باعث اختلاف در خاندان آل سعود در مورد ولیعهد بعد از وی شده است. این روزنامه افزود: بعد از اعلان خبر درگذشت ولیعهد 'نایف بن عبد العزیز' که در یکی از بیمارستان‌های ژنو در گذشت، درهای اختلاف در دربار پادشاهی این کشور نفت خیز در مورد انتخاب ولیعهد جدید گشوده شده و در دربار پادشاهی این کشور تنش حاکم شده است.
شایان ذکر است که پادشاه عربستان در سال 86 یک هیات بیعت که شامل 35 نفر از فرزندان و نوادگان 'ملک عبدالعزیز' می‌باشد تشکیل داده که ماموریت این افراد انتخاب ولیعهد جدید است و بر خلاف پادشاهی‌های کشورهای اروپایی، پادشاهی در عربستان از پدر به فرزند بزرگتر انتقال می‌یابد تا این پست سیاسی در فرزندان آل سعود بگردد به طوری که تحلیلگران می‌گویند این مرحله در پادشاهی عربستان مرحله سختی است که انتخاب ولیعهد جدید باعث تنش‌هایی شده که آغاز این مرحله سخت از زمان بیماری 'نایف بن عبد العزیز' در محافل خاندان آل سعود شروع شده به گونه‌ای که هر جناح به شدت از موضع خود دفاع می‌کند و به پست ولیعهدی چشم دوخته است که ریشه این اختلاف پیش از این هم به زمان تعیین 'نایف بن عبدالعزیز' به عنوان ولیعهدی 'عبد‌الله بن عبد العزیز' بر می‌گردد که ازسوی مخالفان و رقیبان وی مثل 'طلال بن عبدالعزیز' جدال‌هایی را در محافل آل سعود برانگیخته بود و انتخاب 'سلمان بن عبدالعزیز' به عنوان جانشین وی از سوی 'عبد‌الله بن عبدالعزیز' باعث تشدید تنش در خاندان آل سعود شده و جنگ قدرت را در دربار پادشاهی این کشور باعث شده است، زیرا که انتخاب ولیعهد باید با مشورت هیات بیعت انجام شود و این هیات انتخاب ولیعهد را بر عهده دارد.
روزنامه المصری الیوم نوشت که 'حمزه حسن' پژهشگر علوم سیاسی عربستانی می‌گوید: مرگ 'نایف بن عبدالعزیز' باعث شده است تا 'جریان سدیری'(فرزندان ملک عبدالعزیز از همسرش حصه بنت احمد سدیری) ضعیف شود و نزدیک‌ترین رویدادی که ممکن است در عربستان و در میان خاندان پادشاهی به وقوع بپیوندد، جنگ بر سر قدرت است که بعد از مرگ وی روند رو به افزایشی را به خود گرفته، به ویژه جریان‌هایی مثل 'الامیر طلال' و'الامیر متعب' که پیش از این سرکوب شده‌اند و اکنون درصدد هستند تا نقش بیشتری در قدرت داشته باشند.
وی در ادامه گفت: چالش‌های بزرگی که خاندان آل سعود با آن روبرو هستند پیری و فرتوتی اکثر سیاست مدارانشان است که مرگ پیاپی این افراد مساله جانشینی و مساله ثبات سیاسی و روانی را ناممکن می‌سازد و ثبات قدرت در این خاندان مورد تهدید قرار می‌دهد.
پایگاه خبری "الملتقی" نیز به نقل از 'فواد ابراهیم' پزوهشگر سیاسی عربستان می‌نویسد: خاندان آل سعود بعد از مرگ 'نایف بن عبد العزیز' کنترل اوضاع را از دست داده‌اند و طمع و بلندپروازی برخی از جناح‌های داخلی خاندان پادشاهی عرصه را برای رقابت در معادله قدرت گشوده است.
وی گفت: 'نایف بن عبدالعزیز' یک مرد انعطاف پذیر بود و در محافل آل سعود از وی به عنوان نماد امنیت یاد می‌شد و درگذشت این مرد باعث می‌شود در عربستان شرایطی حاکم شود که تنش داخلی را در این کشور شدت بخشد و مرگ وی باعث به وجود آمدن دوره جدیدی در این کشور خواهد شد.
چالش آل‌سعود در انتقال قدرت
روزنامه "الزمان" عراق نیز نوشت: کارشناسان نزدیک به مکانیزم‌های حکومت در ریاض می‌گویند که 'ملک عبدالعزیز' پادشاه عربستان بعد از مرگ 'نایف بن عبدالعزیز' ولیعهد عربستان 'سلمان بن عبد الغزیر' را به عنوان ولیعهد انتخاب کرده است، اما این کارشناسان می‌گویند که دولت عربستان در انتقال قدرت به نسل دوم با چالش‌های بزرگی روبرو خواهد شد و این در حالی است که اکثریت افراد خاندان پادشاهی نسل اول پیر و فرتوت هستند.
'جان کننمونت' تحلیلگر مطبوعات در 'چتم هاوس' لندن می‌گوید اختلافی که اکنون در عربستان در جریان است سخت نیست، اما معتقد است که در انتقال قدرت در خاندان آل سعود به نسل دوم چالش‌های سختی نهفته است.
در این راستا 'جمال خاشقجی' تحلیلگر امور سیاسی در گفتگو با فرانس پرس گفت: ملک 'عبدالله بن عبد العزیز' 89 ساله از هیات بیعت در مورد انتخاب ولیعهد درخواست یک نشست کرد، اما در این نشست در مورد انتخاب ولیعهد با هیچ یک از اعضای هیات بیعت مشورت نشد بلکه در آن فقط خواسته شد تا ابلاغیه انتخاب ولیعهد جدید را به اعضای هیات بیعت اطلاع دهد!
این خبرگزاری در ادامه گزارش خود به نقل از محافل نزدیک به پادشاهی سعودی نوشت: سلمان از محبوبیت ویژه‌ای برخوردار است و اعضای هیات بیعت که در نشست مشارکت داشتند حق ندارند نسبت به انتخاب این فرد اعتراض کنند و تصمیم‌های این فرد قابل اجرا می‌باشد!
شبکه خبری "نهرین نت" عراق نیز گزارش داد: باتوجه به این که انتخابات ولیهعد جدید باید با مشورت شورای بیعت ‌باشد بعد از اینکه 'ملک عبد‌الله بن عبدالعزیز' به طور خودرای 'سلمان بن عبد العزیز' را به عنوان ولیعهد انتخاب کرده در خاندان آل سعود اختلاف‌ها و تنش‌ها بالا گرفته است.
گزارش‌های این شبکه خبری حاکی از این است که این اولین بار نیست که در خانواده پادشاهی آل سعود این اتفاق می‌افتد، بلکه پییش از این هم 'نایف بن عبد العزیز' بدون مشورت و با حکم خودمحورانه 'ملک عبدالله بن عبد العزیز' به سمت ولیعهدی انتخاب شده بود و به هیات بیعت اجازه نداده شد که در انتخاب ولیعهد، ماموریت خود را ایفا کند که این امر در خانواده پادشاهی تنش‌های را به همراه داشت.
گزارش‌های این شبکه خبری حاکی است که ولیعهد جدید دارای شخصیتی است که می‌تواند با واشنگتن رابطه خوبی داشته باشد، به گونه‌ای که 'رابرت جوردان' سفیر آمریکا در ریاض در طول سال‌های 80 تا 82 مدعی است این شخصیت می‌تواند در پیشبرد جامعه، توازنی را ایجاد کند و به سنت‌ها و شیوه‌های محافظه کارانه پایبند باشد. 'سلمان بن عبد العزیز' یکی از افرادی است که در خانواده آل سعود دارای نفوذ گسترده‌ای بوده و در نشستی که در سال 86 با سفیر آمریکا داشته گفته است که اصلاحات اجتماعی و فرهنگی که 'ملک عبدالله بن عبد العزیز' مشوق آن است باید به کندی صورت گیرد تا مبادا از سوی محافظه کاران عکس العمل معکوسی داشته باشد.
خبرگزاری رویترز به نقل از تلویزیون عربستان گزارش داد: 'سلیمان بن عبد العزیز' بعد از مرگ 'نایف بن عبد العزیز' به عنوان ولیعهد انتخاب شده است.
گزارش‌های این خبرگزاری حاکی است که 'نایف بن عبد العزیز' در طول مدتی که در امور سیاسی عربستان نقش برجسته داشت، سیاستی را در پیش گرفت که توانست هزاران نفر از عوامل مشکوک را بازداشت کند و همچنین توانست شبکه‌هایی را ایجاد کند تا شبکه القاعده را در کشور از بین ببرند. وی از فعالیت‌های گروه‌های سیاستمداران مخالف چشم پوشی نمی‌کرد و در حفظ امنیت کشور تاثیر بسزایی داشت.
'نیل باتریک' کارشناس مسایل امنیتی منطقه خلیج فارس در دانشکده اقتصاد لندن در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت: من معتقدم هر کسی بعد از وی سمت ولایتعهدی را در عربستان به عهده گیرد در مورد مبارزه با تروریسم و امنیت داخلی در عربستان به همان شیوه ادامه خواهد داد اما ولیعهد جدید با چالش‌های داخلی و خارجی بسیاری روبرو خواهد شد که از جمله و مهمترین این موارد امنیت داخلی این کشور است که از اهمیت به سزایی برخوردار می‌باشد.
این کارشناس در ادامه می‌گوید: عربستان همچنین با چالش‌های خارجی بسیاری مثل سازمان القاعده که در یمن مشغول فعالیت هستند و بحران سوریه که از اسباب اختلاف این کشور با ایران است روبروست. اگرچه عربستان در سال اخیر شاهد بهار عربی آنگونه که در کشورهایی مثل یمن، بحرین و مصر در جریان است نبوده است، اما ناآرامی‌های رو به افزایش در منطقه قطیف و سایر مناطق شرقی عربستان باعث نگرانی جدی خاندان حاکم شده است. بسیاری از تحلیلگران ایجاد اپوزیسیون توسط برادر ملک عبدالله را تلاشی برای خلق یک مخالف بی‌آزار در جهت تحت تاثیر قرار دادن سایر مخالفان جدی سلطنت مطلقه حاکم بر عربستان ارزیابی می‌کنند.