دولت نتوانست به شوراها خدمت کند

* شورای دوم هم تمام شد اما مشکلات شوراها همچنان به قوت خود باقی است. یک دوره حضور در شورای شهر تهران کدام مشکلات شوراها را برای شما روشن کرد؟

** از زمانی که حضرت امام (ره) فرمان تشکیل شوراهای اسلامی شهر و روستا را ابلاغ کردند، متأسفانه به دلیل جنگ و مشکلات دیگر شوراها تشکیل نشد و روز به روز بر مشکلات مردم افزوده شد و مشکلات به شکل لاینحلی درآمد تا آن جا که رفع برخی از آنها سالیان زیادی وقت لازم دارد.

این مشکلات در کلانشهرها بیشتر خود را نمایان می‌کند با وجود این که متراژ خیابانها در شهرهای مشابه شهر تهران کمتر و تعداد خودروها بیشتر است اما چرا در تهران مشکل داریم برای این‌که اصول شهرسازی رعایت نشده است.

در حال حاضر با مشکلات به وجود آمده برای رفع مشکلی مانند ساخت و سازهای غیر مجاز نیاز به حداقل 10 سال اختیارات ویژه است تا شهرها به قوانین شهرسازی برگردند.

این مشکلات در حالی است که در قانون اساسی ما حداقل 7 اصل مربوط به تشکیل شوراها است. شوراها تنها نهادی هستند که می‌توانند به طور مستقیم یاور دولت و نظام باشند. با تقویت شوراها کار مردم به دست خود آنان حل شده و هزینه‌ها کاهش پیدا می‌کند.

* چرا شما معمولاً در مصاحبه‌ها و مطالبی که بیان می‌کنید شورای دوره خود را از شورای اول موفق‌تر می‌دانید؟

** با وجود زحمات زیادی که در دوره اول شورای شهر کشیده شد و کارهای ساختاری زیادی که انجام دادند اما در سال آخر به دلیل توجه به مسائل سیاسی و شخصی خاطره‌ بدی از شوراها در اذهان مردم باقی ماند. اما شورای دوم با برنامه از پیش تعیین شده و با هدف خدمت به مردم وارد صحنه شد و توانست تفکرات بد مردم درباره شهرداری را اصلاح کند. مردم ما در طول تاریخ شهرداریها هیچ وقت خاطره خوبی از شهرداری نداشتند اما عملکرد شورای دوم و خدمت‌گذاری باعث شد رویکرد بدنه شهرداری نسبت به خدمت‌رسانی اصلاح شود و به همین دلیل هم رضایتمندی مردم نسبت به شهرداری‌ها بالا برود.

* آیا واقعاً رضایتمندی مردم بالا رفته است، چگونه؟

** در دوره دوم کارهای ارزنده زیادی انجام شد از جمله طرح جامع چشم‌انداز بیست ساله شهر تهران. ما با تدوین این طرح خواستیم نقش تهران در تحقق چشن‌انداز بیست ساله نظام را مشخص کنیم چرا که برای ارتقای جایگاه تهران حتماً باید به اهداف چشم‌انداز برسیم برای رسیدن به اهداف سند چشم انداز از یک سو افراد باید نقش خود را در تحقق چشم‌انداز تعیین کنند و از سوی دیگر همه ارگانها باید به شکل حقوقی نقش خود را در تعریف چشم‌انداز تعریف کنند.

از جمله دیگر اقداماتی که در شورای شهر دوم انجام حفظ باغات و فضای سبز و جلوگیری از ساخت و سازهای بی‌رویه در شمال شهر تهران بود.

* با توجه به گردش مالی بالای شهرداری در این دوره برای نظارت بیشتر بر شهرداری هم اقدامی انجام دادید؟

** در این دوره شفاف‌سازی مالی حرکت شهرداری به سمت برنامه‌ای شدن صورت گرفت. توجه به تفریق بودجه شهرداری، بالا بردن سطح نظارت شورا به لحاظ کمی و کیفی، بالا بردن تجهیزات، ابزار آلات و سیستم شهرداری از دیگر اقدامات انجام شده بود. در مورد خصوصی‌سازی هم، توجه ویژه به بخش خصوصی را می‌توان مشاهده کرد که نمونه آنها اقداماتی بود که برای توجه به بخش خصوصی در شرکت واحد و تاکسیرانی انجام شد.

* گفتید که شورای اول با هدف خدمت به مردم وارد صحنه شد برای خدمت‌رسانی بیشتر چه کردید؟

** در بخش‌های خدماتی توجه ویژه‌ای به قوانین و مقررات دست و پاگیری که مردم را بسیار رنج می‌داد صورت گرفت و بسیاری از مشکلات عدیده مردم حل شد. در برخی از موارد مشکلاتی که مردم بیش از 10 سال با آن روبه‌رو بودند حل شد به طور مثال می‌توان به تثبیت تجاری‌ها اشاره کرد افرادی بودند که سالها مغازه‌ای داشتند و در آن به کسب و کار مشغول بودند اما این مغازه قانونی نبود این افراد در این دوره مراجعه و فعالیت خود را قانونی کردند.

* یکی از اقداماتی که شاید از دوره مدیریت کرباسچی بر شهرداری تهران آغاز شد حضور بیشتر شهرداری تهران در مسائل اجتماعی و فرهنگی شهر بود در این دوره شورا چه اقداماتی درباره مسائل فرهنگی انجام شده است؟

** در این دوره شهروندان با حقوق شهروندی خود آشنا شدند همچنین به مسائل اجتماعی، فرهنگی و ورزشی هم توجه ویژه شد. ما برای کاهش آسیب‌های اجتماعی اقدامات ویژه‌ای انجام دادیم البته این اقدامات را هم اعلام نکردیم چون اعلام برخی از موارد خود مفسده دارد و آسیب‌زا است. شهرداری در زمینه کاهش آسیب‌های اجتماعی جمع‌آوری متکدیان، زنان ویژه، دختران فراری و کارتن‌خوابها به تنهایی نمی‌توانست موفق شود چرا که بیش از بیست ارگان در این زمینه مسوول بودند شورا توانست با هماهنگ کردن این ارگانها این مشکلات را حل کند.

یک اتفاق مهم در دوره دوم شهر تهران اتفاق افتاد تعامل مدیریت‌های شهری در حل مشکلات بود به قول وزیر وقت فرهنگ و ارشاد آقای مسجد جامعی برای اولین بار نمایشگاه کتاب با همکاری همه دستگاه‌های ذیربط برگزار شد.

* با وجود این توضیحاتی که دادید هنوز شوراها نتوانسته‌اند به جایگاه مطلوب خود برسند چرا؟

** یکی از مواردی که باعث جلوگیری از رشد شوراها می‌شود دولت است. متأسفانه دولت‌ها راضی به همکاری با شورا نیستند دلیل آن هم این است که برخی به شوراها نگاه سیاسی دارند. شوراها باید خالی از مسائل سیاسی باشد این به این معنا نیست که افراد سیاسی وارد شوراها نشوند چرا که کسانی که سیاسی نیستند نمی‌توانند در شوراها کار کنند یک فرد سیاستمدار اهل تدبیر و فکر است و می‌تواند موضوعات را تحلیل و برای حل آن راهکار ارائه دهد اما کارکرد شوراها سیاسی نیست دیدگاه دولت به شوراها هم باید همین‌طور باشد اما متأسفانه در بحث انتخاب شهردار و اعضای شورا دخالتهای زیادی می‌شود که حاصل آن هم البته تنشهای سیاسی است. البته شاید اثرات مثبت شورای شهر دوم باعث شد که دیدگاه به شورا سیاسی شود نگاه مردم به شوراها و شهرداری آن قدر مثبت که شهردار خود را به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب کردند و فکر می‌کنم که رئیس‌جمهور باید قدر این انتخاب را بدانند.

* فکر می‌کنید قدر دانسته‌اند؟

** به نظر من شخص رئیس‌جهور قدر دانسته‌اند ولی درباره بدنه دولت باید بگویم که دولت سرجمع نتوانست به شوراها خدمت کند و توقعاتی که شوراها داشتند مرتفع نشده است.

در بعضی جاها دولت باعث شد سطح اختیارات شوراها پائین‌تر هم بیاید. علیرغم تأکیداتی که مقام معظم رهبری برای افزایش اختیارات مردم در همه زمینه‌ها دارند که نمونه آن در سخنان ایشان درباره سیاستهای اصل 44 قانون اساسی مشهود است اما هر دولتی آمده است اختیارات مردم را کاهش داده است. این زنگ خطر برای شوراها است یکی از دلایلی که این امر در شوراها اتفاق می‌افتد همین ساختار غلط است.

* ساختار مطلوب از نظر شما چیست؟

** الگوی مطلوب پارلمان شهری است که باید حداقل 70 نفر باشند مردم شورایاری را انتخاب می‌کنند و آن شورایاری شورای منطقه را فرض کنید در شورایاریها مثلاً 12 نفر شورا داریم می‌شود 120 نفر از این 120 نفر 15 نفر شورای منطقه را درست می‌کنند این 15 نفر خودشان سه نفر را برای پارلمان شهری انتخاب می‌کنند یعنی از آن 15 نفر سه نفر کم می‌شود و  آن 12 نفر شورای منطقه را دارند و 70 نفر یا 60 نفر پارلمان شهری را دارند. با این شکل انتخاب اعضای شورای شهر نمایندگان ساکن شرق تهران باشم مردم غرب تهران نمی‌توانند قضاوت درستی درباره سابقه من داشته باشند اما اگر من از محله خودم انتخاب شوم و سپس بتوانم در محله‌های دیگر هم نظر مردم را کسب کنم می‌توانم ادعا کنم که نماینده واقعی مردم هستم از طرف دیگر وقتی شخصی به این ترتیب مراحلی را برای انتخاب طی می‌کند قطعاً فرد توانمندتری است. به این ترتیب مکانیسم انتخاب شهردار هم اصلاح می‌شود چرا که بسیاری از فسادهای موجود ناشی از نحوه انتخاب شهردار است.

* این الگو تا چه حد اجرایی است؟

** دنیا این را تجربه کرده است دنیا موبایل را تجربه کرده ما بلافاصله اجرا می‌کنیم اما چرا درباره این موضوعات باید از ابتدایی‌ترین جاها شروع کنیم چطور وقتی تلویزیون تخت وارد ابزار می‌شود سریع آن را استفاده می‌کنیم اما تجربه‌های مدیریتی را نمی‌توان استفاده کرد.

* البته دموکراسی و احزاب هم در دنیا تجربه شده اما در کشور ما با بی‌مهری روبه‌رو می‌شود؟

** متأسفانه در کشور ما توجه به احزاب و گروه‌ها به دید منفی است و احزاب و گروه‌ها هم نتوانستند نظر مردم را جلب کنند.

* یکی از افتخاراتی که شما برای شورای دوم مطرح می‌کنید این است که اختلافات خود را به بیرون درز ندادید این شاید حسن باشد اما دلیلی بر این نیست که شما شفاف نبوده‌اید و اختلافات خود را در پشت صحنه حل کرده‌اید.

** در این دوره شفاف‌سازی زیادی انجام شد خصوصاً شفاف‌سازی مالی. همین که گفته شد که 300 میلیون سند بدون برنامه در شهرداری دوره قبل وجود داشته است تأکید می‌کنم سند بدون برنامه نه هزینه بدون سند. ابتدا توسط اعضای شورا مطرح شد و پس از آن توسط مطبوعات مطرح شد حتی در شهرداری فعلی هم سند بدون برنامه وجود دارد که همه اینها به دلیل وجود ساختار غلط است.

* اما بسیاری از موارد اختلافی خود را هم در مطبوعات مطرح نکردید؟

** این که ما برخی را در مطبوعات مطرح نکردیم به این دلیل بوده که مردم دلسرد نشوند.

این‌که گفته می‌شود اختلاف بوده است باید گفت اختلاف نبود به هر حال هر شخص نظری دارد و باید در تصمیم‌گیری نظر خود را اعلام کند این‌که اختلاف نیست. در دوره اول همه بر انتخاب آقای احمدی‌نژاد اتفاق نظر داشتند و در دور دوم ما شهرداری را انتخاب کردیم که این اتفاق نظر کمتر شد و 8 به 7 شد اما این هم اختلاف جدی نبود.

از سوی دیگر وجود نقد و اعتراض لازمه نظارت بر مدیریتها است اگر اعتراض نباشد مدیریتها ضعیف و خودخواه می‌شوند البته این انتقادها همیشه باید انتقاد سازنده باشد و از سوی دیگر حقوق مردم ضایع نشود و حقوق مردم به رفاقت‌بازی نگذرد. به همین دلیل همین اعتقاداتی که ما داشتیم درباره رفتار ما ایجاد شبهه می‌شد و به ما می‌گفتند شما الکی اعتراض می‌کنید شما از یک طرف پیش آقای احمدی‌نژاد می‌روید و از یکدیگر تعریف می‌کنید و از آن طرف هم شما انتقاد می‌کنید گفتم شاید این هم یک سیاست است اما به هر حال به نفع حقوق مردم است.

من در زمانی که در ستاد «آقای احمدی‌نژاد» کار می‌کردم سه اخطار به شهرداری دادم.

* پیش‌بینی شما از نحوه عملکرد شورای شهر سوم چیست؟

** هر شورایی ویژگی خود را دارد شورای اول یک سری کارها را انجام داد وقتی که آنها آمدند شورا ساختمان، تجهیزات، پرسنل، ساختار و آئین‌نامه نداشت به هر حال اینها را شورای اول فراهم کرده بود.

وقتی که ما شورایاری‌ها را تکمیل کردیم تازه متوجه شدیم که چه کار مهمی انجام شده است من همیشه خانم جلایی‌پور را به خاطر این کار دعا می‌کنم.

از جمله کارهای مفید دیگر شورای اول مطالعاتی بود که بر روی شهر تهران انجام شده بود با اقدامات انجام شده در دو شورای گذشته شورای سوم مطمئناً راحت‌تر می‌تواند کار کند اصولاً استحکام نهادهای شهری با یک دوره و دو دوره نیست و باید چند دوره طی شود تا یک نهاد بتواند روی پای خود بایستد و پارلمان شهری رخ دهد.

* با توجه به مطالعاتی که درباره شوراهای دیگر کشورها انجام شده و یا سفرهایی که داشته‌اید وضعیت شوراهای ما چگونه است؟

** جهان سومی‌ترین کشورها مثل بنگلادش از لحاظ ساختار شورا و شهرداری از ما جلوتر هستند و به شوراها توجه ویژه دارند. در این کشورها شهر را واقعاً شورا می‌چرخاند نه دولت. در شوراهای این کشورها هم به حقوق زنان توجه ویژه‌ای شده است مثلاً در بنگلادش از 210 نفر عضو شورا باید 90 نفر زن باشند انتخابات شوراهای آنها به شکل محله‌ای است و اعضای شورا از محلات و لایه‌های زیرین انتخاب شده و پس از طی مراحلی عضو شورا می‌شوند.