تل‌آویو در جبهه مخالفان اسد

گروه بین‌الملل: چند روزی است که مقامات اسرائیلی مدام علیه دولت سوریه و در حمایت از مخالفان اسد، سخن می‌گویند. دخالت رژیم صهیونیستی در ناآرامی‌های سوریه در حالی صورت می‌گیرد که تاکنون رویه این رژیم سکوت در قبال تحولات اخیر جهان عرب، سکوت بوده است. سکوتی که به گفته یک مقام صهیونیستی در قضایای سوریه نیز ادامه داشته است. اما این سکوت استراتژیک، بعد از گذشت ماه‌ها از ناآرامی‌های سوریه کنار گذاشته می‌شود.
رژیم صهیونیستی همچون برخی کشورهای غربی و عربی تمامی تلاش‌های خود را به کار گرفته تا نظام «بشار اسد» رئیس جمهوری سوریه را سرنگون کند به‌طوریکه اوایل ماه جاری میلادی «ایهود باراک» وزیر جنگ این رژیم اعلام کرد که رژیم اسد محکوم به فنا است و خلع این دولت ضربه بزرگی به ایران و حزب‌الله خواهد بود. شبیه همین سخنان را بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی بیان کرد. وی پس از حوادث الحوله انگشت اتهام را به سوی ایران و حزب‌الله لبنان نشانه رفت و مدعی شد: «ایران و حزب‌الله به عنوان بخش جداناپذیر قساوت‌های سوریه هستند و جهان باید اقداماتی علیه ایران و سوریه صورت دهد.»
انتقاد رژیم صهیونیستی از مسکو
در همین حال در جدیدترین اظهارنظر شائول موفاز، معاون نتانیاهو ضمن تکرار اظهارات دیگر مقامات اسرائیل درباره حمایت از مداخله نظامی در سوریه، از موضع مسکو درباره حمایت از بشار اسد به شدت انتقاد کرد. به گزارش رویترز، شائول موفاز، معاون نخست وزیر اسرائیل، طی اظهاراتی به شدت از موضع مسکو در حمایت از دولت سوریه انتقاد کرد. موفاز که ماه گذشته میلادی وارد ائتلاف با کابینه نتانیاهو شده است، حمایت مقامات اسرائیلی برای مداخله نظامی بین‌المللی در سوریه را تکرار کرده و خواستار مداخله نظامی در این کشور برای خروج بشار اسد از قدرت شد. وی در گفت‌وگو با رادیو اسرائیل با بیان اینکه قدرت‌های بین‌المللی به جای مداخله برای براندازی اسد تنها به محکومیت وقایع سوریه بسنده می‌کنند، گفت: بدتر از آن موضع روسیه است که به حمایت از دولت سوریه ادامه می‌دهد.
موفاز که ژنرال سابق در ارتش اسرائیل و رهبر حزب میانه‌رو کادیما بوده و ماه گذشته میلادی وارد ائتلاف با کابینه راست افراطی نتانیاهو شد، همچنین گفت که اسرائیل در مقابل بحران سوریه گزینه‌های محدودی دارد و گزینه اعمال فشار برای انجام مداخله بین‌المللی را ترجیح می‌دهد. پیش از این «شیمون پرز» رئیس رژیم صهیونیستی در مصاحبه با رادیو اسرائیل، به حمایت از شورشیان سوری پرداخته و برای آنها آرزوی موفقیت کرد. به گزارش روزنامه صهیونیستی «جروزالم پست»، رئیس‌جمهوری رژیم صهیونیستی در این مصاحبه عنوان کرد که برای ادامه اعتراضات از سوی شورشیان مسلح سوریه «احترام زیادی قائل است» و آرزو می‌کند که آنها پیروز شوند. وی همچنین عنوان کرده است که دنیا کار کافی برای پایان دادن به قضیه سوریه انجام نمی‌دهد.
شیمون پرز قرار است امروز ضمن سفر به آمریکا، بالاترین نشان افتخار آمریکا، موسوم به نشان آزادی را از باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا دریافت کند. وی همچنین در این سفر با چندین نفر از مقامات آمریکایی دیدار خواهد کرد.
ترس تل‌آویو از قدرت‌گیری ایران
از سوی دیگر الون لیئل، سفیر پیشین اسرائیل در ترکیه در پاسخ به این سوال که چرا دولت بنیامین نتانیاهو، «سکوت» را شکسته است و به این شدت علیه سوریه موضع‌گیری می‌کند می‌گوید: «اگر بشار اسد قدرت را حفظ کند حاکم واقعی سوریه ایران خواهد بود نه او. اسد به خاطر انزوای شدید بین‌المللی نخواهد توانست که بدون واگذاری سوریه به ایران، به حکومت ادامه دهد. اسرائیل متوجه است که حضور ایران در بلندی‌های جولان وضع بسیار بدی خواهد بود.» وی افزود: «به نظر من، رهبری اسرائیل به این نتیجه رسیده که باقی ماندن بشار اسد بر سر قدرت به زیان اسرائیل و کل منطقه است. این جوانب اخلاقی و استراتژیک، اسرائیل را به طرف سیاست فعال‌تری در قبال سوریه سوق داده است.»
الون لیئل در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی ادامه داد: «به نظر من تا سه، چهار ماه پیش این نظر درست بود. اسرائیل فکر می‌کرد که درگیری‌ها در سوریه به نفع اسرائیل است زیرا اگر بشار اسد بر سر قدرت بماند سوریه دیگر نخواهد توانست بلندی‌های جولان را از ما پس بگیرد، اما عمق فاجعه در سوریه، این محاسبات را تغییر داده است.»
این دیپلمات رژیم صهیونیستی در پاسخ به این سوال که «بسیاری معتقدند که سوریه به میدان نبردی بین کشورهای عرب سنی و ایران تبدیل شده است. به نظر شما اگر چنین نبردی وجود دارد، اسرائیل بی‌تفاوت و بی‌طرف باقی خواهد ماند؟» گفت: «ببینید، من درباره مسائل سیاسی صحبت می‌کنم نه نظامی.
ما نمی‌توانیم بی‌طرف و بی‌تفاوت باقی بمانیم در حالی که سوریه به میدان نبرد ایدئولوژیک بین ایران و ترکیه تبدیل می‌شود. در حال حاضر رابطه ما با ترکیه خوب نیست اما ایران برای ما بدترین است. اسرائیل به مراتب به ترکیه نزدیک‌تر است. برای ما سناریوی کنترل سوریه توسط ترکیه، بهتر از سناریوی کنترل سوریه به وسیله ایران است.»
وی افزود: «البته باید توجه داشت که ترکیه یا کشورهای دیگر منطقه با ما همکاری ندارند، در نتیجه توانایی ما عمدتا به موضع‌گیری‌های سیاسی یا کمک‌های بشردوستانه محدود می‌شود. اما در همین عرصه سیاسی و دیپلماتیک، می‌توانیم تاثیرگذارتر باشیم. اسرائیل درباره ایران یک ائتلاف بین‌المللی را سازماندهی کرد. علیه سوریه هم می‌تواند این کار را انجام بدهد.»
چرا تل‌آویو از مخالفان اسد حمایت نمی‌کرد؟
در همین رابطه «آسیا تایمز» طی گزارشی انگیزه‌های رژیم صهیونیستی در عدم حمایت از مخالفان اسد تاکنون را تحلیل کرده است. این گزارش که پیش از مواضع اخیر تل‌آویو نگاشته شده تاکید دارد: «اسرائیل نیز به مانند آمریکا در پی تضعیف ایران و کاهش نفوذ آن در سوریه هست اما برخلاف آمریکا سیاست حمایت از مخالفان اسد برای سقوط رژیم فعلی سوریه را در پیش ندارد.»
در واقع اسرائیل با یک دوراهی و معما در رابطه با سوریه روبه‌رو است. شاید اسرائیل تنها دشمن و مخالف رژیم فعلی سوریه باشد که به دنبال سرنگونی این رژیم نیست. دلیل این امر را باید در نگرانی رهبران اسرائیل از بی‌ثباتی و ناامنی در دوران بعد از سقوط اسد جست‌وجو کرد. چرا که این احتمال هست که هر رژیمی در آینده قدرت را به دست گیرد ممکن است مشکلاتی برای اسرائیل به عنوان همسایه سوریه ایجاد نماید.
به بیان دیگر رهبران اسرائیل در دوراهی انتخاب اولویت بین یک رژیم علوی همراه ایران در سوریه یا یک رژیم احتمالی بنیادگرای سنی در سوریه گرفتار شده‌اند. در این زمینه عدم تمایل اسرائیل در حمایت از مخالفان اسد حداقل در دوران کنونی نشان از تمایل این رژیم در حفظ اسد در قدرت و نگرانی از روی کار آمدن اسلامگرایان سنی افراطی دارد.
در نظر تحلیلگران استراتژیست هرچند رژیم اسد هنوز به عنوان جدی‌ترین دشمن عربی اسرائیل و کمک‌کننده اصلی به حزب‌الله باقی مانده ولی می‌دانند که رژیم اسد قصد تهدید امنیتی مستقیم اسرائیل را ندارد؛ ولی نمی‌توان درباره رژیم آینده سوریه در دوران بعد از اسد چنین تضمینی ارایه داد. چرا که اخوان‌المسلمین سوریه به عنوان گروه اصلی مخالف دولت اسد که دارای بیش‌ترین شانس برای در اختیار گرفتن قدرت در صورت تغییر رژیم سوریه است، در صورت در دست گرفتن قدرت حداقل در پی پس گرفتن بلندی‌های جولان خواهد بود؛ چرا که در دوران کنونی نیز این گروه با صهیونیست خواندن اسرائیل همواره از حماس حمایت کرده است.
در واقع هر دولتی اعم از مذهبی یا سکولار در سوریه قدرت را دست گیرد حداقل برای کسب مشروعیت در پی پس گرفتن بلندی‌های جولان و توجه بیش‌تر به مسئله فلسطین در مقابل اسرائیل است چون سوریه همواره در مرکز ناسیونالیسم عربی در مقابل اسرائیل قرار داشته است و این برای اسرائیل خطرآفرین است. به همین دلایل اسرائیل به این نتیجه رسیده است که سقوط اسد به دلایل استراتژیک به نفع آن نخواهد بود. حتی در صورتی که در رژیم آینده سوریه اخوان‌المسلمین به قدرت نرسد یا حتی سیاست خارجی دولت آینده سوریه در مقابل اسرائیل تغییر نکند، به چهار دلیل منافع ملی اسرائیل در حفظ رژیم اسد قرار دارد:
اولا سقوط دولت سوریه با توجه به تسلیحاتی که این رژیم در اختیار دارد، با توجه به اینکه این تسلیحات نظامی ممکن است در اختیار گروه‌هایی مانند القاعده یا حزب‌الله قرار گیرد برای اسرائیل با توجه به ماهیت این گروه‌ها، تهدید امنیتی تازه‌ای مطرح خواهد کرد. دوم این که در تصورات رهبران رژیم صهیونیستی در صورت ساقط شدن رژیم اسد، جمهوری اسلامی ایران ممکن است احساس انزوای بیشتری در منطقه نماید و در این راستا برای رفع تهدیداتش انگیزه‌ای بیشتری برای رسیدن به توان هسته‌ای داشته باشد که در این صورت نیز با برهم خوردن توازن هسته‌ای در منطقه امنیت اسرائیل بیش‌تر مورد تهدید قرار خواهد گرفت.
عامل سوم این است که به قدرت رسیدن یک دولت مشروع در سوریه موجب آزاد شدن نیروهای نظامی آن می‌شود و با توجه به مشروعیت آن ممکن است به سمت اهداف توسعه‌طلبانه علیه اسرائیل اقدام نماید که تهدیدی علیه اسرائیل است در شرایطی که ادامه ناآرامی در سوریه و درگیری نیروهای نظامی دولت اسد در مسائل داخلی تهدیدی جدی برای اسرائیل ایجاد نمی‌کند.
نهایتا با توجه به سرکوب گروه‌های رادیکال اسلامی و سلفی در سوریه در چند سال اخیر این امکان وجود دارد که در صورت سقوط رژیم اسد و ایجاد وضع خلأ قدرت، این گروه‌ها به قدرت رسیده یا حداقل سهمی در قدرت داشته باشند که در این شرایط به احتمال بسیار زیاد این گروه‌ها به سمت تقابل جدی‌تر با اسرائیل حرکت خواهند کرد.