بازی دنباله‌دار

حامد رشیدی

به نظر می‌رسد ترس کشورهای اروپایی از مانور مسکو در معادلات بین‌المللی سبب شده است تا اتحادیه اروپا از هیچ اقدامی در جهت تضعیف موقعیت مسکو فروگذار نکند. البته تلاش آمریکا و کشورهای اروپایی در جهت انزوای روسیه سالهاست که در سایه بی‌تدبیری مقامات روسی تشدید شده است و همچنان ادامه دارد. سکوت مرموزانه کشورهای اروپایی در مواجهه با استقرار سیستم دفاع ضدموشکی ایالات متحده آمریکا در خاک اروپا و عدم همراهی برلین و پاریس با مسکو در این خصوص، نشان می‌دهد که "جلوگیری از قدرت یافتن روسیه" به یک هدف کلان، ولی نانوشته در آمریکا و اروپا تبدیل شده است.

پس از وقوع جنگ خانمانسوز و وحشیانه بالکان به سرکردگی غرب و حمایت مسکو، معادلات سیاسی منطقه بالکان به‌طور کلی در هم ریخت. این آشفتگی تا به امروز ادامه دارد. در این میان مسئله "استقلال کوزوو" به اختلافی تازه میان مسکو و کشورهای اروپایی تبدیل شده است. پس از عدم توافق روسیه و آمریکا در خصوص سرنوشت کوزوو، غرب بر فشارهای خود بر مسکو افزوده و این امکان وجود دارد حتی در صورت وتوی قطعنامه مربوطه در شورای امنیت از سوی روسیه، به‌صورت یک‌جانبه استقلال آن را به رسمیت بشناسد.

در این راستا اظهارات تونی برنتون، سفیر انگلستان در مسکو بسیار قابل تامل است:

"اگر شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه‌ای در این خصوص به تصویب نرساند، این امکان وجود دارد که اعطای استقلال به کوزوو، بصورت یک‌جانبه صورت بگیرد."

این بدان معناست که حتی اگر روسیه قطعنامه مورد نظر آمریکا و اروپا در خصوص کوزوو را وتو کند، این مسئله مانع به رسمیت شناخته شدن آلبانی‌تبارهای کوزوو نخواهد شد.

روسیه بر این عقیده است که این مسئله می‌بایست از طریق مذاکره بین صربها و آلبانی‌تبارهای کوزوو حل‌وفصل شود، ضمن اینکه نباید برای به نتیجه رسیدن این مذاکرات، محدودیت زمانی تعیین شود. در حالی که اکنون شورای امنیت مهلت ۱۲۰روزه‌ای را در این مورد تعیین کرده و پس از آن قطعنامه پیشنهادی آمریکا و اتحادیه اروپا در شورای امنیت به رای‌گیری گذاشته خواهد شد.

البته هنوز مشخص نیست که آیا غرب حاضر است با وجود مخالفت روسیه استقلال کوزوو را پس از این مدت به رسمیت بشناسد و اینکه این مسئله چه تاثیری بر روابط با روسیه خواهد داشت. البته از نظر جیمز آپاتورای، سخنگوی رسمی ناتو مسئله استقلال کوزوو جزء اختیارات حقوقی پیمان ناتو نیست، ولی اگر کوزوو اعلام استقلال کند، کشورهای عضو ناتو هر یک به‌طور جداگانه در این خصوص نظر خویش را بیان خواهند کرد.

بازی دنباله‌دار اروپا و روسیه همچنان ادامه دارد. برخی از تحلیلگران مسائل اروپا بر این عقیده‌اند که "مسئله کوزوو" تحت‌الشعاع روابط کلان و منفی‌نگر مسکو و اتحادیه اروپا به بستری جهت اعمال فشلر غرب بر رئیسه تبدیل خواهد شد. اتحادیه اروپا عملا تهدید نموده است که در صورت وتوی قطعنامه مورد نظر آمریکا و اروپا در خصوص کوزوو، به‌صورتی یکجانبه اقدام به شناسایی این منطقه خواهد کرد. مسلما در صورت وقوع این حادثه، روسها به شدت اعتبار بین‌المللی خود را از دست خواهند داد. ایالات متحده آمریکا نیز در راستای تضعیف قدرت روسیه، همکاری گسترده‌ای در خصوص مسئله استقلال کوزوو با اتحادیه اروپا خواهد داشت. در چنین شرایطی مسکو دو راه‌حل بیشتر در پیش رو ندارد. یکی اینکه در مناسبات کلان خود با غرب تجدید نظر کند و دیگری آنکه همچنان خود را به عنوان قدرتی بالفعل و  ضربه‌پذیر در مناسبات جهانی نشان دهد. مسلما اگر روسها راه‌حل دوم را برگزینند، در آینده‌ای نزدیک به کانون مانور واشنگتن و کشورهای اروپایی تبدیل خواهند شد. مسئله‌ای که با توجه به سیاستهای کنونی ولادیمیر پوتین و همراهانش چندان دور از انتظار به ‌نظر نمی‌رسد.