پایان بازی گوانتانامو

آدام زاگورین/ ترجمه: سونا انزابی‌نژاد

به تعویق افتادن جلسه کاخ سفید برای بحث و تصمیم‌گیری در مورد آینده بازداشتگاه جنجالی آمریکا در گوانتانامو که پس از افشای خبر این نشست در رسانه‌ها صورت گرفت، نشانه دیگری از افزایش اختلاف در دولت بوش بر سر تعطیلی یا ادامه کار زندان گوانتانامو است.

نومحافظه‌کاران افراطی که گرد معاون رئیس‌جمهور، دیک‌چنی جمع شده‌اند مایلند که گوانتانامو را حفظ کنند در حالی که مقامات عمل‌گراتر مانند رابرت گیتس وزیر دفاع و کاندولیزا رایس، وزیر خارجه ترجیح می‌دهند که این زندان جنجال‌برانگیز تعطیل شود. مقامات کاخ سفید طبق برنامه تنظیم شده، قصد داشتند طی جلسه‌ای در روز جمعه گذشته در مورد سرنوشت زندان گوانتانامو تصمیم‌گیری کنند اما روز پنجشنبه گوردون جاندرو، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت این جلسه برگزار نخواهد شد.

وی گفت مقامات ارشد دولت، در گذشته بارها در مورد این مساله تشکیل جلسه داده و در آینده نیز به آن خواهند پرداخت.

اظهارات جاندرو پس از آن مطرح شد که خبرگزاری آسوشیتدپرس روز پنجشنبه خبر داد که مقامات آمریکا در حال تصمیم‌گیری برای تعطیلی زندان گوانتانامو هستند.

در واکنش به این خبر، دانا پرینو، سخنگوی کاخ سفید هم اعلام کرد: فعلا هیچ تصمیم فوری در مورد آینده زندان گوانتانامو اتخاذ نخواهد شد.

در پی این اظهارات، گروه‌های فعال حقوق بشر از جمله سازمان عفو بین‌الملل نیز بار دیگر از دولت آمریکا خواستند به سرعت این زندان را تعطیل کند.

وضعیت زندان گوانتانامو که بیش از 380 مظنون القاعده و طالبان بدون محاکمه در آن نگهداری می‌شوند و برخی از آنها از سال 2002 تاکنون بدون محاکمه در آنجا هستند، اعتراض بسیاری از گروه‌های حقوق بشر را برانگیخته است و لکه ننگی برای اصول اخلاقی و قانون آمریکا به شمار می‌رود.

حتی متحدان نزدیک آمریکا مانند انگلیس، آلمان و دیگران خواستار تعطیلی فوری این زندان مخوف شده‌اند.

هر چند جورج‌بوش نیز اعلام کرده است که قصد دارد این زندان را تعطیل کند اما به شدت از درستی و سلامت اقدامات قانونی در آن دفاع می‌کند.

حامیان حفظ وضع موجود گوانتانامو از جمله مقامات سازمان امنیت ملی و برخی از مقامات وزارت دادگستری آمریکا، نگرانند که انتقال مظنونین به تروریسم به آمریکا همه حقوق قانونی از جمله حق شرکت در دادگاه علنی و گرفتن وکیل را به آنها بدهد.

آنها همچنین از عواقب ورود بازداشت‌شدگان بسیار مهمی مانند خالد شیخ محمد، مغز متفکر حمله 11 سپتامبر به خاک آمریکا نگرانند.

علاوه بر این پیدا کردن کشوری که حاضر به پذیرش 75 زندانی گوانتانامو باشد که قصد دارند آزادشان کنند برای آمریکا دشوار است.

همچنین با این مشکل مواجهند که در صورت انتقال زندانیان به آمریکا چگونه می‌توانند 80 متهم مظنون به تروریسم را محاکمه کنند. پرینو، سخنگوی کاخ سفید گفته است: پیش از تعطیل کردن گوانتانامو اقداماتی هست که باید انجام شود که ایجاد یک کمیسیون نظامی و همچنین بازگرداندن زندانیان تبرئه شده به کشورهایشان از آن جمله است. دیک‌چنی، معاون رئیس‌جمهور که از مخالفان سرسخت تعطیلی گوانتاناموست، معتقد است. نباید اجازه داد این زندانیان وارد خاک آمریکا شوند و در نظام قضایی آمریکا از حقوقی که شایسته‌اش نیستند استفاده کنند.

اما رابرت گیتس، وزیر دفاع که جانشین دونالد رامسفلد از معماران طرح حمله به عراق شده است بارها نشانه‌هایی از تمایلش به تعطیلی گوانتانامو آشکار کرده است.

گیتس همچنین از زمان عهده‌دار شدن این سمت، تلاش‌هایی برای بازسازی فرماندهی نظامی آمریکا کرده و تعدادی از چهره‌های اصلی ناکام در عراق را تعویض کرده است که مهمترین آنها پیتر پیس، گزینه مورد نظر رامسفلد برای ریاست عالی‌ترین مقام مشورتی ارتش بود.

دولت بوش درگیر موانع حقوقی زندانی کردن مظنونان به تروریسم در گوانتانامو است. سال گذشته دیوان عالی آمریکا، سیستم محاکمات نظامی آمریکا در مورد زندانیان گوانتانامو را بی‌اعتبار اعلام کرد و در اواخر سال 2006 اکثریت جمهوریخواه کنگره، در تلاش برای رفع اشکالات قانونی موردنظر دیوان عالی، قانونی را تصویب کرد که سیستم جدیدی را برای محاکمه‌های نظامی ایجاد می‌کرد.

بوش که مدت‌ها از گوانتانامو به عنوان یک ابزار ضروری در «جنگ با تروریسم» دفاع می‌کرد سرانجام پذیرفته است که این زندان باید تعطیل شود.

اکنون به نظر می‌رسد ضعف سیاسی فزاینده بوش و فشار عناصر عمل‌گراتر دولت، او را مجبور خواهد کرد که با وجود مقاومت‌های افراطی‌هایی مانند دیک‌چنی، دیر یا زود این حفره سیاسی قانونی آمریکا را تعطیل کند.