اصولگرایان در دام دو جریان خودساخته

مریم آریایی
گروه سیاسی: شاید آن زمان که اصولگرایان در مکانیزم وحدت خود به لاریجانی و قالیباف شأن جریان و یکی از اضلاع 8+7 را می‌بخشیدند، گمان نمی‌کردند که همین دو با یارکشی مستقل، اصولگرایان را در حد یک جریان اقلیتی پائین بیاورند و این پیش‌بینی که جناح اصولگرایی به پایان عمر خود رسیده است را قریب به وقوع نمایند.
تصمیم جبهه متحد اصولگرایان برای در نظر گرفتن لاریجانی و قالیباف به عنوان دو جریان در مکانیزم وحدت در آستانه انتخابات نهم مجلس شورای اسلامی حکایت از پذیرش این واقعیت داشت که این دو فرد به دلیل امکاناتی که به واسطه ریاست بر مجلس و شهرداری تهران در‌اختیار داشتند، دیگر تن به رفتن زیر بلیت احزاب و گروه‌های اصولگرایی نمی‌دهند و خود داعیه جریان مستقل بودن دارند.
با این حال عدم توفیق لاریجانی در گنجاندن کاندیداهای مد‌نظر خود در لیست اصولگرایان و ناکامی قالیباف در راهی کردن گزینه‌های خود به مجلس آغازی بود بر یک جدایی بزرگ. تشکیل فراکسیون رهروان ولایت نخستین ضربه سهمگین را به جریان مصطلح اصولگرایی زد و طعنه و کنایه اقلیت بودن به اصولگرایانی که با تمام اختلاف کوشیده بودند زیر پرچم یک فراکسیون به مدیریت حداد عادل گردهم بیایند، در واقع حقیقتی ناگزیر است که حتی انکارهای اعضای این فراکسیون هم چیزی از آن نمی‌کاهد.
گرچه بعد از اعلام موجودیت فراکسیون رهروان ولایت به عنوان حامی علی لاریجانی در مجلس با 173 عضو، جمعی از چهره‌های اصولگرایی مجلس مصاحبه کردند و گفتند که حامیان لاریجانی وحدت‌شکنی می‌کنند، اما واقعیت این بود که وحدت در این دوره مفهومی انتزاعی بود که مصداق بیرونی نیافت مگر در اتحاد جمعیت رهپویان و ایثارگران در ایام قبل از انتخابات و نزدیکی جبهه پایداری و رهپویان در معرفی حداد‌عادل به عنوان گزینه ریاست مجلس.
استقبال چندباره لاریجانی از حضور جریان‌های مختلف با پرچم‌های مستقل در انتخابات گرچه در بحبوحه بستن لیست‌های انتخاباتی مصداقی جز علی مطهری و دوستانش یا همان صدای ملت نداشت، اما به مرور و با شکل‌گیری مجلس نهم علت مواضع لاریجانی روشن‌تر شد. وقتی که به صراحت گفت در مجلس نهم گروهی مستقل هستند که تعداد قابل توجهی دارند و گروهی دیگر هم جبهه پایداری و گروهی هم جمعیت رهپویان هستند.
لاریجانی شاید برای روشن شدن مرزبندی حامیانش با سایر اصولگرایان بود که حتی از این جریان سوم به عنوان مستقل یاد کرد، چرا که پرچم مستقل عِده و عُده لاریجانی را بیشتر می‌کرد و می‌توانست در یک گردهمایی بیش از 170 نفر را فارغ از تعلقات صرفاً اصولگرایی دور هم جمع کند.
وقتی که لاریجانی در وزن‌کشی با فراکسیونی که نام خود را «فراکسیون بزرگ اصولگرایان» گذاشته بود، پیروز شد، دیگر ابایی نداشت که صراحتاً جدایی خود را از این جریان اعلام کند و زمانی که اعضای این فراکسیون یک روز پیش از تشکیل شورای مرکزی سراغ لاریجانی رفتند تا شاید بار دیگر زیر یک چتر قدم بزنند، به آنها پیشنهاد داد که فراکسیون اقلیت تشکیل دهند!
جریان لاریجانی گرچه تلاش دارند همچنان خود را اصولگرا بنامند اما آنچه بیشتر برایشان اولویت دارد، در اکثریت بودن است. بهروز نعمتی، نماینده اسدآباد و از اعضای شاخص فراکسیون رهروان ولایت به خبرنگار می‌گوید: اصولگرایان رهروان ولایت تفکری مستقل و پایبند به همه ارزش‌ها و اصول است اما متأسفانه برخی دوستان اصولگرا خود را قیم می‌دانند.
وی اصرار دارد که اکثریت اصولگرایان مجلس در مجموعه رهروان گرد هم آمده‌اند و درباره استراتژی این جریان برای انتخابات ریاست جمهوری می‌گوید که صحبت کردن در این باره زودهنگام است اما آنها همه گزینه‌ها را بررسی خواهند کرد. نعمتی همچنین تأکید می‌کند که علی لاریجانی هم عضوی از این فراکسیون است و به هر تصمیمی که مجموعه این جریان بگیرد، پایبند خواهد بود.
حال اصولگرایی خوب نیست
از سوی دیگر، برای جامعه روحانیت مبارز به عنوان یکی از اصلی‌ترین حامیان لاریجانی باور این جدایی دشوار است. حجت‌الاسلام والمسلمین حسین ابراهیمی، عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز معتقد است لاریجانی همچنان در مجموعه جبهه متحد اصولگرایی می‌گنجد. وی گرچه اذعان دارد که وضعیت جریان اصولگرایی خوب نیست و مشکل دارد، اما در گفت‌وگو با یادآوری می‌کند: معمولاً بعد از هر انتخاباتی اختلاف‌ها و انشعاب‌ها از بین می‌رود اما اکنون تفاوت‌ها و اختلاف‌نظرهایی را در این جریان شاهد هستیم و امیدواریم که تا انتخابات ریاست جمهوری بزرگان دخالت کنند و این جریانات را زیر یک پرچم جمع کنند.
وی امید دارد که آیت‌الله مهدوی کنی، آیت‌الله یزدی و آیت‌الله مصباح یزدی به میدان بیایند و جریانات متعدد این جبهه را دور هم جمع کنند اما تأکید می‌کند که اگر این اتفاق نیفتد، کل جریان اصولگرایی دچار خسران خواهد شد و هیچ یک از این جریانات برنده نخواهند شد. ابراهیمی معتقد است که چند جریان در دل جریان کلان اصولگرایی وجود دارد از جمله جبهه پایداری، جبهه متحد، جریان قالیباف و جریان رضایی اما نامی از جریان لاریجانی به میان نمی‌آورد چرا که معتقد است این جریان هنوز از جبهه متحد جدا نشده است.
این عضو جامعه روحانیت مبارز می‌گوید: حرفی که می‌زنم شاید برای خیلی‌ها سنگین باشد اما ما در طول تاریخ شیعه می‌بینیم که وقتی از علمای بزرگ یکی جلو می‌افتد، بقیه به دنبال او می‌رفتند اما در این انتخابات دیدیم که جامعتین به صحنه آمدند اما بقیه همراهی نکردند و موجب تضعیف جامعتین شدند. او می‌گوید که انشعاب از ناحیه غیر از جامعتین بود و در حالی به صراحت از جبهه پایداری به عنوان گروهی که از این جریان فاصله گرفت، یاد می‌کند که حاضر نیست واقعیت شرایط امروز لاریجانی را بپذیرد.
رهروان، آغاز یک راه
واقعیت این است که در مجلس نهم تنها 9 نماینده غیر اصولگرا وجود داشت و سایر نماینده‌ها می‌توانستند تحت یک فراکسیون بزرگ اصولگرایی دور هم جمع شوند اما چنین نشد و رفتار انتخاباتی اصولگرایان در انتخابات نهم مجلس این نتیجه را داشت که فراکسیون اکثریتی به نام رهروان و اقلیتی به نام اصولگرایان تشکیل شود. اختلافاتی که حتی در پایان راه هم نیست و تازه در آغاز راه است.
علی لاریجانی برای ریاست جمهوری نامزد نمی‌شود!
در همین حال روزنامه تهران امروز، ارگان سیاسی قالیباف در شماره اخیر خود در نوشتاری با عنوان «سودای خیز جدید» تحلیلی از تحرکات لاریجانی برای انتخابات آینده ریاست جمهوری ارائه داده و نوشته: لاریجانی و یارانش برای پشت سر گذاردن رقبای سرسخت خود در مجلس تلاش بسیار نموده‌اند و اینکه به سادگی کرسی سخت به دست آمده را رها کرده، تقدیم مخالفان خود نمایند و وارد عرصه‌ای پرخطر شوند چندان منطقی به نظر نمی‌رسد و بدین ترتیب علی لاریجانی به طور شخصی وارد عرصه رقابت‌ها نخواهد شد. اما این گروه تلاش خواهند کرد در شرایط عدم حضور علی لاریجانی در صحنه حمایت خود را معطوف یکی از نزدیکان لاریجانی سازد و تمام توان حمایتی معطوف به پیروزی شخص یاد شده شود.
قالیباف، یک مدعی دیگر
محمدباقر قالیباف، شخص دیگری است که از سوی کمیته داوری جبهه متحد اصولگرایان پیش از انتخابات مجلس نهم به عنوان یک جریان شناخته شد.
تکلیف قالیباف با جبهه متحد اصولگرایان کمی دیرتر از لاریجانی مشخص شد؛ زمانی که علی‌رغم به کارگیری تمام عیار امکانات شهرداری تهران برای لیست این جبهه در انتخابات نه تنها کاندیدای مدنظرش به مجلس راه نیافتند بلکه با عبور از انتخابات مجلس و کلید خوردن بحث‌های اولیه درباره انتخابات ریاست جمهوری آینده، نام او از سوی هیچ یک از طیف‌ها و گروه‌های این جریان به عنوان کاندیدای احتمالی ریاست جمهوری برده نشد. در مجلس هم رهپویان و ایثارگران، یاران سنتی او به ائتلافی نتیجه محور با جبهه پایداری در جریان انتخاب رئیس مجلس روی آوردند جبهه‌ای که از مخالفان سرسخت قالیباف بوده و هستند.
از سوی دیگر تحرکات رسانه‌ای و سیاسی شهردار تهران، حکایت از این دارد که او می‌خواهد حسابش را از اصولگرایانی که تحت عنوان جبهه متحد شناخته می‌شدند جدا کند. همزمان با ورود گروه‌های مختلف اصولگرایی به مباحث انتخاباتی و داغ شدن بازار کاندیداتوری برگزاری جلسات حزبی و کنگره‌ها و نشست‌ها، ارگان سیاسی قالیباف از خردادماه سال‌جاری اقدام به انتشار هفته‌نامه‌ای با عنوان «دیده‌بان» کرده تا هم گلایه خود را از مکانیزم وحدت اصولگرایان اعلام دارد و هم حساب خود را از اصولگرایانی که درباره امکان اقبال مردم به آنها تردید دارد جدا نماید.
دیده‌بان در نخستین شماره خود دو محور را به طور موازی دنبال کرد؛ نخست تخریب کاندیداهای احتمالی جبهه متحد و دوم آسیب‌شناسی جریان وحدت اصولگرایان و تأکید بر مبهم بودن و بی‌ثمر بودن آینده آن. ارگان سیاسی قالیباف از یک سو عدم توفیق مکانیزم وحدت اصولگرایان در انتخابات نهم مجلس را یادآوری و بلافاصله به آینده مبهم این جبهه اشاره می‌کند. بر این اساس آنها 5سناریو را برای آینده جبهه متحد متصور می دانند؛ شکل‌گیری کامل و کامیابی در ارائه نامزدی واحد برای اصولگرایان، شکل‌گیری کامل و ناکامی در ارائه نامزدی واحد برای اصولگرایان، شکل‌گیری نیمه و کامیابی در ارائه نامزدی واحد، شکل‌گیری نیمه و ناکامی در ارائه نامزد واحد و در نهایت عدم شکل‌گیری جبهه متحد و حضور پراکنده آنها در صحنه یاران قالیباف پیش‌بینی می‌کنند که از میان این 5 سناریو سناریویی که ناکامی اصولگرایان در دستیابی به وحدت حداکثری را در نظر می‌گیرد از شانس بیشتری برخوردار باشند. آنها تأکید می‌کنند که تصمیم‌گیران جبهه متحد نه در مدیریت و کنترل روابط درون جبهه ظرافت‌های لازم را مراعات کرده‌اند و نه در محاسبه و تنظیم صحیح روابط با رقبای جبهه متحد کامیاب بوده‌اند.
مأموریت دیگر نزدیکان شهردار تهران، تخریب چهره‌هایی است که ممکن است کاندیدای بالقوه اصولگرایان در انتخابات باشند. در همین رابطه گزارشی با عنوان «روایت خیزهای ناتمام» را با هدف بررسی وضعیت غلامعلی حداد عادل و علی‌اکبر ولایتی منتشر کرده‌اند.
ورودی این گزارش جمله‌ای از احمد توکلی است که همچنان جزو اطرافیان قالیباف به حساب می‌آید؛ او درباره حداد عادل می‌گوید: من قبول ندارم آقای حداد عادل برای ریاست جمهوری آینده خیز برداشتند، آقای حداد اصلاً اهل دورخیز نیست و اصلاً یکی از اشکالات آقای حداد خیز برنداشتن است.»
در این گزارش یادآوری شده که حداد در مجلس ششم به دشواری و به عنوان نفر سی‌ام تهران انتخاب شد و از او به عنوان سرمایه‌ لرزان در عالم سیاست نام برده‌اند.
در همین حال اصرار بر این‌که علی‌اکبر ولایتی گزینه مدنظر هاشمی رفسنجانی است هم در این‌ گزارش و هم در تمامی گزارش‌های بعدی تمام رسانه‌های نزدیک به قالیباف مشهود است. آنچنان که در مقابل تلاش می‌شود قالیباف، کاندیدای مطلوب اصلاح‌طلبان معرفی شود و هفته‌نامه شما ارگان حزب مؤتلفه اخیراً در مصاحبه با صادق زیبا کلام این مورد را یادآور شده است. در همین حال قالیباف دیگر قرابتی هم به یاران دیرین خود و البته امیدی هم به معرفی شدن از سوی آنها برای آزمون ریاست جمهوری ندارد. به همین دلیل در شماره اخیر دیده‌بان می‌بینیم که شکست‌های تشکیلاتی رهپویان و ایثارگران به رخ آنان کشیده می‌شود. در ارگان سیاسی قالیباف می‌خوانیم که جمعیت رهپویان و ایثارگران انقلاب اسلامی در دور دوم با عدم ورود دو چهره مؤثر خویش یعنی حسین فدایی و پرویز سروری از حیث اعتبار کیفی دچار شکست شده‌اند.
در این نوشتار همچنین تأکید شده که جبهه پایداری در دور اول از جبهه متحد شکست خوردند و متعاقب آن ائتلاف این سه جریان (پایداری، رهپویان و ایثارگران) و عدم توفیق آنها در زمینه ریاست مجلس، در اقلیت ماندن فراکسیون اصولگرایان، ناکامی در زمینه ریاست کمیسیون‌های تخصصی و برکناری توکلی از ریاست مرکز پژوهش شکست‌های پیاپی این سه جریان عنوان شده است.
شرایط چه چیزی را به اصولگرایان دیکته می‌کند؟
در اردوگاه اصولگرایان این روزها خبرهای دیگری هم هست و هر کدام از احزاب، گروه‌ها و جریان‌ها،‌ ساز خود را برای ریاست جمهوری کوک می‌کنند و همین سازهای ناهماهنگ، پیش‌بینی محمدرضا باهنر را درباره سه قطبی بودن انتخابات ریاست جمهوری خوشبینانه جلوه می‌دهد. محمد رضا باهنر، دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین می‌گوید: با توجه به این‌که اصولگرایان در انتخابات مجلس با دو گفتمان وارد شدند شاید قدری سخت باشد که این دو گروه بتوانند با هم برای انتخابات ریاست جمهوری به جمع‌بندی برسند، اما می‌توانند رقابت سالمی داشته باشند.
و البته در وانفسای این انشعاب‌ها عاقلانه‌تر این است که به جای انشعاب و انشقاق از تغییر ساختار سخن به میان بیاید. احمد سالک سخنگوی جامعه روحانیت مبارز نیز تحولاتی را در ساختار جریان اصولگرایی تا انتخابات 92 پیش‌بینی می‌کند چرا که به اعتقاد او فضایی که به وجود می‌آید، گاهی به ما دیکته می‌کند که چطور باید حرکت کرد.