مرز مصونیت قضایی نمایندگان

رضا پورعلوی
در آخرین روزهای کاری مجلس هشتم، علی مطهری در صحن علنی خانه ملت نطقی را ارائه کرد که بحث‌های زیادی پیرامون آن به راه افتاد. وی در بخشی از اظهاراتش با انتقاد از سیاست‌های فرهنگی دولت و وضعیت پوشش در جامعه اینچنین گفت: «احمدی‌نژاد و مشایی به فکر بخش دوم کار خود یعنی ارضای جوانان از طریق تأسیس کاباره‌ها و کلوپ‌های شبانه نیز باشند، شاید آن زمان روحانیت و مردم متدین و حزب‌اللهی که در دوره اصلاحات با یک صدم وضعیت کنونی کفن‌پوش به خیابان‌ها ‌ریختند، احساس مسئولیت کرده و اقدامی انجام دهند. »
این حرف‌ها همان روزها جار و جنجال بسیاری در سطوح مختلف جامعه به راه انداخت و اکنون نیز که چند هفته‌ای از مجلس نهم نگذشته، دوباره شاهدیم طی روزهای اخیر با اقدام دادستانی تهران مبنی بر اعلام جرم علیه مطهری به خاطر نطق مزبور، هیاهوی تازه‌ای پیرامون آن به راه افتاده است. اطلاعیه دادستانی تهران و بیانیه علی مطهری و مسائل دنباله آن طی چند روز اخیر معلوم نیست که تا کجا قرار است ادامه داشته باشد و پایان آن چگونه رقم خواهد خورد. اما آنچه بسیار مورد توجه و اهمیت است، سمت و سوی حق و حقیقت است که به کدام جانب تعلق دارد.
در همین راستا و برای روشن شدن این موضوع، روزنامه جوان بدون آنکه خود قضاوتی کند، با چند تن از نمایندگان مجالس هشتم و نهم گفت‌وگو کرده است و قضاوت را برعهده مخاطبان گذاشته است.
هر دو خبط کردند
عوض حیدرپور یکی از نمایندگان مجلس نهم در این باره تأکید دارد: روشی که دادستانی برای شکایت علیه آقای مطهری انتخاب کرده، صحیح نیست، زیرا همراه با نوعی جار و جنجال است.
وی افزود: شکایت علیه کسی نباید رسانه‌ای شود و اینکه دادستانی تهران اعلام جرم علیه مطهری را از طریق سایت اینترنتی اعلام کرد، به هیچ وجه معمول و منطقی نبود.
حیدرپور تصریح کرد: اگر دادستانی می‌خواست علیه مطهری اعلام جرم کند، می‌توانست از مسیر صحیح آن و ارسال یک نامه به این نماینده مسائل را به اطلاع وی برساند، نه آنکه روشی را در پیش گیرد که موردقبول هیچ کس نیست.
وی با بیان اینکه آقای مطهری هم باید عاقلانه برخورد می‌کرد و می‌بایست کمی تدبیر به خرج می‌داد، گفت: از نظر من هر دو خبط کردند.
این نماینده مجلس در ادامه ابراز کرد: نطق آقای مطهری که دادستانی علیه آن اعلام جرم کرده با توجه به کلماتی که ایشان به کار برد، اصلاً پسندیده نبود، اما اینکه آیا مصداق نطق مجرمانه بوده یا خیر باید روی آن بررسی شود. به هر حال نماینده در ایراد نطق آزاد است، اما آزاد به عمل مجرمانه نیست.
هر دو طرف پخته‌تر عمل کنند
اسماعیل کوثری از دیگر نمایندگان مجلس نهم در خصوص این موضوع تصریح کرد: درباره این اتفاقاتی که پیش آمده هم آقای مطهری دارد تند می‌رود و هم مسئولان قضایی که این مسائل را به این صورت مطرح می‌کنند.
وی ادامه داد: به هر حال آقای مطهری نظراتی داده که البته من طرح آن مسائل بدان صورت را اصلاً قبول ندارم و ایشان که تربیت شده شهید مطهری هست، ابتدا می‌بایست تذکرات را با خود افراد در میان می‌گذاشت و بعد هم به صورت مکتوب نه اینکه علنی در صحن مجلس با آن الفاظ سخن بگویند. انتقاد ضرورت کار است و برای پیشرفت و اصلاح لازم است، اما قبل از آنکه به خود افراد مسائل را بگوییم، پرده‌دری نباید باشد.
وی با بیان اینکه هر دو طرف باید پخته‌تر عمل کنند، خاطرنشان کرد: مسائل را باید از راه اسلامی و الهی دنبال کرد و ما یک تشخیص داریم و باید بر اساس آن تشخیص در قالب برداشت‌ها و روش‌های صحیح عمل شود.
نمایندگان مصونیت قضایی دارند
پرویز سروری از نمایندگان مجلس هشتم نیز در این باره معتقد است: نطق ابزاری است در اختیار نماینده که از مصادیق مصونیت قضایی به شمار می‌آید.
وی افزود: اگر در نطق یک نماینده توهین و اهانتی علیه کسی یا کسانی ابراز شود تا آنجا که من اطلاع دارم آن افرادی که مورد توهین قرار گرفته‌اند، باید اظهارات خود را در قالب یک نامه به هیئت رئیسه مجلس ارائه کنند و بعد از آن هیئت رئیسه موظف به انتشار آن است.
وی با تأکید بر اینکه به هیچ وجه با اظهارات آقای مطهری موافق نیستم و ایشان می‌توانست در آن نطق خود وزین‌تر سخن بگوید، خاطرنشان کرد: اما اگر دادستان هم بخواهد به نطق نمایندگان ورود پیدا کند، ممکن است در آینده نمایندگان در مجلس نتوانند حرف‌های خود را راحت و شجاعانه ابراز کنند.
این نماینده سابق مجلس تأکید کرد: معتقدم که دادستان نمی‌تواند به صورت مدعی‌العموم وارد چنین ماجراهایی شود و نمایندگان در نطق‌های خود مشمول مصونیت قضایی هستند.
مصلحت نظام، مرز مصونیت قضایی نمایندگان است
غلامرضا کرمی یکی دیگر از نمایندگان مجلس هشتم نیز در این خصوص گفت: نماینده مجلس با توجه به اینکه نماینده ملت است باید سخنانی را بر زبان آورد که مصلحت نظام است و اگر خلاف مصلحت باشد، همان مطالبی است که از سایت‌ها، روزنامه‌ها و صدا و صوت دشمن می‌توان شنید.
وی تأکید کرد: بنابراین اگر سخنانی از سوی یک نماینده مطرح شود که همان حرف‌های دشمنان باشد، مدعی‌العموم باید ورود پیدا کند.
این نماینده سابق مجلس خاطرنشان کرد: مصونیت قضایی نماینده باید یک حد و مرزی داشته باشد و مرز آن نیز مصلحت نظام است و اگر فراتر از آن و خارج از مصلحت نظام حرفی از یک نماینده زده شود که مورد بهره‌برداری دشمنان نظام قرار گیرد، دادستانی می‌تواند به عنوان مدعی‌العموم وارد ماجرا شود.
اعلام جرم طبق روال معمول باید دنبال شود
خلیل حیات مقدم نیز که از نمایندگان مجلس هشتم به شمار می‌رود در این خصوص خاطرنشان کرد: دادستانی خودش آغازکننده این جار و جنجال بود. وی تصریح کرد: هرچند دادستانی این حق را دارد که چنین موضوعاتی را پیگیری کند، اما نیازی به اطلاعیه در این زمینه وجود نداشت و دادستانی می‌توانست با ارائه گزارشی به مراجع ذیربط، طبق روال معمول اعلام جرم کند. مهدی کوچک زاده نماینده مجلس نهم نیز خیلی خلاصه درباره این موضوع اظهارنظر کرد: من علی مطهری را قابل نمی‌دانم که راجع به ایشان صحبت یا اظهارنظری کنم.