گفتوگوی آرمان با علی لاهوتی به بهانه انتشار کارنامه و خاطرات آیتالله هاشمیرفسنجانی سال ۶۸:
آیتالله؛ مانع از گم شدن رد پای تاریخ میشود
هادی حسینینژاد
اشاره:
خاطرهنویسی به صورت روزنوشت، میتواند یکی از تاثیرگذارترین اقدامات چهرههای شاخص در حوزههای متفاوت؛ از جمله حوزه سیاست بر جامعه باشد. اگرچه این رویکرد، که ناگزیر با تشریح حقایق همراه خواهد بود، ملاحظاتی را در تاریخ انتشار و فاصله زمانی با آن رخداد با خود به همراه دارد. این سنت؛ در کشور ما کمتر و از سوی افراد معدودی در دورههای مختلف به عمل درآمده و در این میان؛ آیتالله هاشمیرفسنجانی یکی از آن چهرههای معدود و تاثیرگذار است که سالها به نگار روزنوشتهایش همت گمارده است.
بدون شک نقش آیتالله در تاریخ انقلاب اسلامی و مسئولیتها و منصبهایی که در طول انقلاب داشتهاند، این امکان را ایجاد کرده که با اشرافی کامل به مسائل مختلف در سالهای متوالی جمهوری اسلامی نگاه و ورود داشته باشند و این مساله؛ روزنوشتهای ایشان را که به صورت متوالی و سالانه منتشر میشود، خواندنیتر میکند. در ادامه سیر انتشار کتابهای «کارنامه و خاطرات آیتالله هاشمیرفسنجانی» امسال روند انتشار این سلسله؛ به سال ۶۸ رسیده؛ سالی که تحولات و اتفاقهای بسیاری را به خود دید و قابل توجهترین اتفاق در این سال؛ همانا رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی؛ امام خمینی(ره) و آغاز رهبری حضرت آیتالله خامنهای است.
در مقدمه این کتاب؛ از قلم آیتالله میخوانیم «اندوختههای فکری و احساسی که از دوران طفولیت تا جوانی در وجودم شکل گرفته بود، سرمایه و انرژی عظیمی در وجودم ذخیره کرده بود که باعث شد پس از جنگ و شروع سیاست بازسازی و سازندگی، از مسئولیت اجرایی که در آن زمان خیلی سختتر از کرسی ریاست مجلس بود، استقبال کنم و آرزوهای دیرینه خود را در جهت توسعه کشور و عدالت اجتماعی به کار گیرم که هردو را پایه اساسی استقلال و قطع وابستگی و الگوسازی برای سایر جوامع عقب افتاده میدانستم و هنوز هم میدانم.» در این راستا و از آنجایی که مطابق با سنت مفروض، امسال نیز یکی از اعضای خانواده آیتالله وظیفه تنظیم و جمعآوری کتاب را عهدهدار هستند، با علی لاهوتی؛ فرزند فاطمه هاشمی و نوه آیتالله که اهتمام انتشار این کتاب با ایشان بوده، همکلام شدیم و جزئیاتی از کارنامه و خاطرات آیتالله هاشمیرفسنجانی سال ۶۸ را از زبان ایشان جویا شدیم.
* جناب لاهوتی؛ به عنوان اولین سوال؛ مباحثی را که در کتاب کارنامه و خاطرات آیتالله هاشمیرفسنجانی سال ۶۸ با آن مواجه بودید چطور دیدید؟ لطفا اشارهای اجمالی داشته باشید بر مضامین و اهم مطالب موجود در این کتاب.
** سال ۶۸ ؛ همانطور که میدانید به فراخور حوادث و اتفاقاتی که در این سال رخ داده، سال سخت و پر هیجانی بوده است. آنچنانکه با اتمام جنگ در اواخر سال ۶۷ ، کشور وارد فضاهای تازهای میشود و همانطور که از نام این کتاب، یعنی «بازسازی و سازندگی» برمیآید، یکی از عمدهترین جریا نها در این سال، جریان آغاز به کار بازسازی و ترمیم آثار جنگ در کشور است.
همچنین در سال ۶۷ ، کشور و مردم ما با حوادث خطیر دیگری نیز مواجه شدند. در ادامه این سالها با رحلت حضرت امام مواجه هستیم که متعاقبا به جریان انتخاب حضرت آیتالله خامنهای در مقام رهبری و آغاز دوران ریاستجمهوری آیتالله هاشمی ختم شد. در همین راستا؛ پیام آیتالله هاشمی به مردم در سال ۶۸ ، یکی از رویدادهای قابل توجه به شمار میآید که در این کتاب به آن اشاره شده است. پس از آن، با همهپرسی قانون اساسی و جزئیات آن مواجه هستیم و در ادامه، آغاز مرحله بازسازی و سازندگی را از سوی دولتی آیتالله هاشمی که به کابینه کار اشتهار پیدا کرده بود؛ پیش رو داشتیم که با ارائه اسناد و روزنوشتهای ایشان مورد ذکر قرار گرفته است.
در ادامه رخدادهایی که در سال ۶۸ و در راستای پروژههای بازسازی کشور در دست اجرا بود، ملاقاتهای زیادی بین مسئولان و افراد متفاوت از سراسر کشور با آیتلله هاشمی صورت میگرفت که جزئیات این ملاقاتها نیز در کتاب قید شده است. همچنین ماجرای سفر ریاستجمهور وقت به شوروی سابق نیز یکی دیگر از مباحث قابل توجه این کتاب به شمار میآید.
* اطلاع داریم که در بخشی از این کتاب، آیتالله هاشمی مطلبی را عنوان میکنند در مورد وصیتی که امام خمینی(ره) در شرایط بیماری به ایشان کرده است. لطفا در این باره توضیح دهید!
** بله! همینطور است. امام(ره) رو به آیتالله وصیت میکند که نگذارید خناسان بین شما فتنه بیندازند. همچنین ایشان توصیه موکد داشتند که وحدت در میان مسئولان و جامعه حفظ شود. البته شرح دقیق این بخش، در کتاب آمده و علاقهمندان میتوانند جزئیات بیشتر را در کتاب بخوانند.
* جناب لاهوتی! با توجه به اینکه مطابق با سنت مالوف در خانواده آیتالله، اینبار شما عهدهدار جمعآوری و انتشار این کتاب بودهاید، کمی در مورد مراحل و چگونگی انجام کار صحبت کنید.
** مراحل کار بدین شکل است که در ابتدا، اصل روزنوشتهای حاج آقا، از روی دستخط ایشان تایپ میشود و خودشان نسخه تایپ شده را مورد ویرایش قرار میدهند. البته باید اشاره کنم که هیچ موردی از روزنوشتها در این بخش حذف نشدهاند و تنها شاید در برخی از بخشها، لحن بیان مطالب مورد ویرایش قرار گرفته باشد. در ادامه این مسیر، حاج آقا در بخشهای مختلفی که نیاز به توضیحات بیشتری میبینند، ذکر میکنند که چه اطلاعاتی در پاورقی بیاید و چه اسناد و مدارکی به بخش ضمایم کتاب اضافه شود.
به عنوان مثال در بخش مربوط به بودجه، به دستور ایشان اطلاعات و جزئیات بودجه در سال ۶۸ ضمیمه شده. پس از این بخش؛ اطلاعات موردنظر، جمعآوری و به متن اصلی اضافه میشوند و نهایتا ایشان شخصا بار دیگر مطالب را بررسی میکنند، کتاب نهایی میشود و میرود برای چاپ. البته من در قالب این پاسخ، یک سال تلاش مضاعف و گستره وسیعی از کار را به صورت بسیار کوتاه و اجمالی عنوان کردم و بدون شک شرح جزئیات؛ زمان و جایگاه بیشتری را میطلبد.
* حجم این کتاب چه میزان است و تفاوت عمده آن با جلدهای پیشین این مجموعه چه بود؟
** این کتاب در ۸۵۵ صفحه تنظیم و منتشر شده و مهمترین ویژگیاش؛ حذف تصاویر شخصیتهای مختلف از انتهای کتاب بوده که در سالهای گذشته منتشر میشد و بهزعم ما حالتی تکراری به خود گرفته بود. لذا به جای این بخش، آلبومی از تصاویر آیتالله در سال ۱۳۶۹ تهیه و منتشر شد که به صورت فهرستوار، از ماه فروردین تا اسفند ماه ضمن شرحی کوتاه از موقعیت عکسها، تنظیم و دستهبندی شده است.
* با توجه به تعامل و قرابی که با حاج آقا دارید؛ چه انگیزه و هدفی ایشان را ترغیب کرده که در طول این همه سال، عادت روزنویسیشان ترک نشود؟
** من بارها از ایشان که در پاسخ به سوالاتی از این دست شنیدهام که؛ قصد من این بوده تا به حد خودم؛ با ذکر حقایقی که در طول این سالها و دوران من رقم خوردهاند، از گم شدن رد پای تاریخ جلوگیری کنم و اسنادی را برای نسلهای آینده به جای گذارم تا برایشان راهگشا باشد. بنابراین؛ بیش از همه این تعهدی که ایشان دارند، حس مسئولیتی است که در قبال نسلهای بعدی؛ در دسترسی به وقایع و حقایق تاریخی نشان میدهند. این عادت ایشان؛ یعنی نوشتن وقایع روزانه، همچنان ادامه دارد و ایشان هر شب، دقایقی را به ثبت وقایع روزانه اختصاص میدهند.
* جناب لاهوتی! فاصله زمانی ما از روند انتشار خاطرات آیتالله؛ چیزی حدود ۲۲ سال است. به نظرتان نمیشود روند انتشار این سلسله کتابها را تسریع کرد تا به زمانه فعلی نزدیکتر شوند؟
** باید دید صلاحدید شخص ایشان چیست. اما در بخش اجرایی، امکان چنین کاری وجود دارد به شرطی که دفتر نشر چنین توانی را در خود ببیند که بخواهد این حجم بالای کار را مورد تسریع قرار دهد.
* اطلاع داریم که عادت روزنویسی؛ در خانواده آیتالله مرسوم است. آیا در آینده خاطرات دیگر اعضای خانواده ایشان نیز منتشر خواهد شد.
** چنین تصمیمی وجود دارد اما مشخص نیست که چه زمانی این امر محقق میشود.
* با توجه به ماهیت و جایگاه تاریخی و سیاسی این کتاب و احتمالا نیاز تطبیق محتویاتش با دیگر اسناد تاریخی؛ آیا در مراحل اخذ مجوز و در تعامل با اداره کتاب ارشاد، موقعیت و وضعیت خاصی را در انتشار این کتاب تجربه کردید؟ آیا نظر کارشناسان این اداره کاملا با نشر این کتاب مطابق و موافق بود؟
** مراحل اخذ مجوز برای این کتاب نیز مانند مراحل کلی است که برای هر کتابی طی میشود. به عبارت دیگر این سلسله کتابها نیز برای اخذ مجوز نشر، به اداره کتاب ارسال میشود و طبق مقررات، اگر موردی به چشم ممیزان این اداره آمد، به دفتر نشر اعلام میشود. ولی درمورد کارنامه وخاطرات آیتالله هاشمیرفسنجانی سال ۶۸ ، هیچ مشکلی وجود نداشت و کتاب، تمام و کمال و بدون هیچ مانعی مجوز گرفت و منتشر شد.
* به عنوان آخرین سوال؛ نحوه ارائه و رونمایی این کتاب چگونه خواهد بود؟
** کارنامه وخاطرات آیتالله هاشمیرفسنجانی سال ۶۸ ؛ در روز افتتاحیه بیست و پنجمین نمایشگاه کتاب تهران رونمایی شد اما از آنجایی که این افتتاحیه به شکلی خصوصی تعبیه شده و تنها برخی از ناشران بدان دعوت شده بودند، احساس شخصی من این است که رونمایی این کتاب در معرض دید همگان، رونمایی شیرینتری خواهد بود. لذا علاقهمندان میتوانند از روز نخست نمایشگاه، یعنی ۱۳ اردیبهشت ماه، این کتاب را در غرفه دفتر نشر معارف انقلاب پیدا کنند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
