روایت علی مطهری از تسخیر سفارت انگلیس

تابناک: دهم تیر اعضای یک تشکل دانشجویی در تهران با علی مطهری درباره مسایل گوناگون کشور از جمله انتخابات مجلس نهم، سیاست داخلی و خارجی گفت وگو کردند. در آغاز نشست، اعضای این تشکل دانشجویی از مطهری خواستند، به تحلیلی از مجلس نهم و شرایط سیاسی داخلی و خارجی بپردازد. عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نهم با اشاره به اولویت های مجلس نهم گفت: به باور من در این دوره به لحاظ وجود گرانی و تورم و مشکل اشتغال در جامعه، مسایل اقتصادی اولویت بیشتری دارد و مجلس باید نقاط کور و راهکار آنها را پیدا کند.
وی با اشاره به نقش دولت در این مشکلات گفت: البته یکی از مشکلات اساسی ما به قانون عمل نکردن و به تشخیص خود عمل کردن دولت در برخی موارد است، مثل آنچه در اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها رخ داده که دولت سهم 30 درصدی بخش تولید را به درستی نداده و تمرکز او بر توزیع پول بین خانوار ها بوده و همین امر یکی از عوامل گرانی هاست. مطهری درباره نحوه تعامل مجلس با دولت در مورد مساله هسته ای گفت: در مورد مسایل هسته ای، مجلس همیشه حامی دولت بوده است. عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نهم با اشاره به روند پرونده هسته ای ایران بیان داشت: نقطه آغاز فشار بر ما در مساله هسته ای، هنگامی بود که پرونده ایران از آژانس به شورای امنیت رفت و در آن زمان بسیاری توصیه می کردند، به گونه ای رفتار نکنید که پرونده به آنجا برود اما شاید اجتناب ناپذیر بود.
وی با بیان اینکه غربی ها آدم های گستاخی هستند و خیلی راحت می گویند، شما نباید انرژی هسته ای داشته باشید، افزود: شما می دانید که در زیاده خواهی و گستاخی آنها تردیدی نیست؛ اما ما می توانستیم بهتر از این عمل کرده و کاری کنیم که این میزان قطعنامه برای ما صادر نشود. هم اکنون نیز در حال تلاش برای بازگرداندن پرونده به آژانس هستیم و هیچ راهی غیراز ایستادگی نیست. مطهری با اشاره به تسخیر سفارت انگلیس ادامه داد: در مورد دیگر مسایل سیاست خارجی بر این باورم که کارهای اشتباهی همچون تسخیر سفارت انگلیس انجام شد که دولت نیز مخالف بود و معلوم نشد که این اتفاق از کجا آب می خورد که به نفع انگلیس تمام شد.
پس از مصوبه مجلس، قرار بود سفیر انگلیس از ایران اخراج شود، اما مجبور به عذرخواهی از این کشور شدیم. یک عضو این تشکل دانشجویی در انتقاد به اظهارات مطهری با اشاره به اینکه برخی گفته های وی مانند انتقاد از یکی از نهادهای انقلابی، به جای گرایش به سمت گفتمان امام، خوراک «بی . بی . سی» را آماده می کند، از وی خواست که دلیل این اظهارنظر ها را بگوید. عضو دیگر این تشکل دانشجویی با بیان اینکه ما به تمامی مواضع شما نقد نداریم، به استفاده از لفظ «اراذل و اوباش ساندیس خور» در مورد دانشجویان در ماجرای اعتراض آنان به طرح وقف دانشگاه آزاد انتقاد کرد و از وی خواست، دلیل این نوع برخورد با دانشجویان را توضیح دهد. مطهری در پاسخ به پرسش نخست گفت: تذکر به نهادهای حکومتی، امر طبیعی و عادی است، قبول ندارم که نباید به اینها تذکر داد. وی افزود: ما می توانیم رهبری را نیز مورد سوال قرار دهیم. نظر خود ایشان نیز همین است.
شهید مطهری می گوید، هر مقام غیرمعصومی اگر در جایگاه غیرقابل انتقاد قرار گیرد هم خودش فاسد می شود و هم جامعه را فاسد می کند؛ این روند باید عادی باشد. وی افزود: من بر این باورم که نباید درباره برخی نهاد ها قداستی قایل شویم که منجر به غیرقابل انتقاد شدن آنها شود. وی درباره شادی دشمن از این انتقاد ها گفت: اگر کاری کنیم که تنها اثرش شادی دشمن باشد، بله می توان این کار را رد کرد، ولی اگر شما انتقادی کنید که آثار اصلاح امور داشته باشد و ضمنا موجب شادی دشمن شود، اشکالی ندارد.
مطهری با اشاره به برخی اقدامات امام راحل گفت: امام در برخی موارد باعث شادی دشمن شدند؛ مانند صدور فرمان هشت ماده ای که باعث شد، در رسانه ها وجود شکنجه و شنود و مانند آن در ایران مطرح شود و دشمن شادی کند. آیا می توان گفت آن کار امام درست نبود؟ پس این نحوه استدلال درست نیست. عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نهم درباره حمایت رسانه های بیگانه از وی اظهار داشت: آنها در بسیاری از موارد با مواضع من مخالفت کرده اند، به ویژه در مسایل فرهنگی مثل موضوع پوشش اسلامی، فیلم های سینمایی و مکتب ایران. وی افزود: ما نمی توانیم کارهای خود را با رسانه های بیگانه تنظیم کنیم. ما کار خود را انجام می دهیم. البته نباید باعث سوءاستفاده آنها شویم، ولی شما هر انتقادی از دولت یا هر نهاد دیگری از جمهوری اسلامی بکنید، بلافاصله در اخبار آنها منتشر می شود.
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نهم درباره نسبت دادن لفظ اراذل و اوباش ساندیس خور به دانشجویان گفت: من نگفتم اراذل و اوباش ساندیس خور؛ این تعبیری است که در برخی رسانه های خاص عنوان شد. وی افزود: نظرم این بود که دوستان ابزار واقع شده اند و نظر به صرف دانشجویان نداشتم و نمی دانستم که بیشترشان دانشجو بودند. مطهری با اشاره به مشاهدات خود در این مساله ادامه داد: بر پایه مشاهداتم معتقد بودم که این تجمع از داخل مجلس هدایت می شود. با تلفن صحبت کردن های برخی افراد در صحن مجلس و راهنمایی ها و تلاش های آنها، حاکی از این مطلب بود. احساس می کردم در حال سازماندهی تجمع هستند.
این افراد از صبح در شور و حال خاصی بودند. وی با اشاره به اشکال موجود در این اقدام گفت: در دوران اصلاحات هم به دانشجویان می گفتم که ابزار دست افرادی همچون سعید حجاریان قرار نگیرید. وی خطاب به این تیپ دانشجویان گفت: زمانی شما ابزار واقع می شوید و زمانی آنها. اگر شما به دستور آنها آمدید، درست نیست؛ اما اگر با تشخیص و تصمیم خودتان آمدید، قابل تقدیر است. مطهری ادامه داد: تجمع کنید و شعار بدهید اما توهین نکنید، کیف انگلیسی مطرح نکنید، به پیروی از برخی افراد «یکشنبه سیاه» به کار نبرید. وی افزود: اصل کار اشتباه بود. مجلس طرحی را تصویب کرد.
اگر اشکال شرعی دارد، شورای نگهبان ایراد می گیرد و اصلاح می شود و اگر مصلحت بزرگی نادیده گرفته شده باشد، رهبری تذکر می دهند و مجلس اصلاح می کند. غیراز این با استقلال مجلس نمی سازد. مجلس محل بحث آزاد است و نباید تحت تاثیر افراد سیاسی و رسانه ها عمل کند.
یکی دیگر از اعضای این تشکل با بیان اینکه شما سال ها در سیاست فعالیت نمی کردید، ضمن اشاره به اشراف نداشتن مطهری نسبت به تسخیر سفارت انگلیس و اظهارنظرهای وی در مورد فتنه ۸۸، مناظره ها و جلسه پانزدهم تیر سال ۸۷ جهت براندازی نظام و مصاحبه یکی از کاندیداها با مجله تایمز و ناآگاهی وی از علت تغییر وزیر نفت و اختلاف سپاه و احمدی نژاد و نحوه هزینه شدن درآمدهای سپاه و توضیح خواستن در مورد این مسایل، به اظهارنظر کواکبیان در مورد دخالت سپاه در انتخابات اشاره کرد و پرسید آیا این موارد را مصطفی کواکبیان در دهان شما نینداخته است؟ همچنین در ادامه، این عضو از وی خواست که جریان دانشجویی را به عنوان یک جریان مطالبه گر به رسمیت بشناسد.
عضو دیگر با اشاره به وجود اختلاف در مساله تولی و تبری بین مطهری و آنها، از وی خواست ضمن طرح دقیق موضع خود نسبت به ولایت فقیه و توضیح در مورد نحوه عملکرد مطلوب در بحث هسته ای برای نرسیدن به وضعیت فعلی، درباره جنجال به پا کردن وی در زمان نبودن نامش در فهرست جبهه متحد اصولگرایان و مشکل خود با دولت و جبهه پایداری توضیح دهد. مطهری با اشاره به موضع خود درباره فتنه ۸۸ گفت: در مورد قضیه فتنه، من با این نوع تحلیل فتنه که بسیاری از مقامات تحلیل می کنند مخالفم. تحلیل بسیاری از آنها براساس اطلاعات خصوصی است. در جلسات خصوصی صحبت های مختلفی عنوان می شود. ممکن است خود ما در جلسه خصوصی خیلی چیزها را نقد کنیم، بنابراین این قضاوت ها را قبول ندارم. در آن فضای هیجان خیز ممکن است فردی حرف هایی زده باشد، ولی ته دلش چیزی نباشد.
وی افزود: آنچه در ظاهر اتفاق افتاد این بود که عده قابل توجهی از مردم متدین و علاقه مند به رهبری و انقلاب به هر دلیلی معتقد به اشکال در انتخابات بودند؛ دو، سه میلیون نفر در تهران می گفتند اشکالاتی در انتخابات وجود داشته است. تمام بحث ما این بود که با چنین اتفاقی چه باید کرد؟ آیا ابتدا باید به اقناع آنها بپردازیم یا از همان روز اول شدت عمل به خرج دهیم و اجازه اظهارنظر به آنها ندهیم و آنها را منتسب به خارج کنیم؟ مطهری با اشاره به اعتراض خود نسبت به بحث اشکال در انتخابات بیان داشت: من نخستین نفری بودم که در تلویزیون در مورد انتخابات صحبت کردم. دوشنبه یا سه شنبه پس از انتخابات در مصاحبه زنده تلویزیونی به صراحت گفتم، تقلب نشده و آقای موسوی اشتباه می کند، رای آقای احمدی نژاد در شهرهای کوچک و روستا ها بیشتر است.
البته من در مورد برخی مبادی آرای آقای احمدی نژاد مانند نحوه مناظره و توزیع پول در آستانه انتخابات اشکال می بینم. مطهری در مورد استفاده از لفظ «فتنه» در کشور گفت: تعبیر «فتنه» را اولین بار و پیش از رهبری من به کار بردم؛ در آن مصاحبه عنوان کردم که اکنون حق و باطل با هم مخلوط شده و تشخیص حق از باطل مشکل است، باید صبر کنیم گرد و غبار بنشیند تا فضا روشن شود و این مصداق فتنه است. حتی بعضی از حزب اللهی ها شک داشتند.
وی افزود: اما به دلیل اعتراض من به نوع رفتار با معترضان، به حمایت از دیگر نامزدها مشهور شدم. من در آن ایام می گفتم باید به معترضان مجوز تجمع داد و رسانه ها هم با آنها مصاحبه کنند و دولت هم پاسخ بگوید و مردم بشنوند تا به تدریج هیجانات فروکش کند. وی با اشاره به نواقص مدیریتی در آن برهه افزود: در آینده هم اگر چنین حوادثی پیش بیاید باید درست عمل کنیم. مدیریت بحران ما در آن زمان مدیریت کارآمدی نبود. باید کاری می کردیم که نیازی به ورود رهبری نباشد.
تا مدتی شعار ضد احمدی نژاد بود، هیچ کس به نظام و رهبری توهین نمی کرد. بعدا این مسایل پیش آمد. مطهری در بیان خاطره ای در زمان اغتشاشات سال ۸۸ گفت: خانه ما نزدیک حسینیه ارشاد است. آن زمان با مترو رفت وآمد می کردم و از ایستگاه حقانی تا منزل را از طریق خیابان میرداماد پیاده می رفتم. معترضان در یک سمت خیابان و بسیجیان در سمت دیگر بودند. هر دو طرف به من احترام می گذاشتند.
البته این نشان می دهد که من منافقم [خنده حضار]، بنابراین، من در متن قضایا بودم. عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نهم افزود: به نظر من نباید بلافاصله فضا را می بستیم. وی در پاسخ به پرسش یکی از اعضا در مورد ایجاد تنش به وسیله صحبت های او همچون طرح بحث کهریزک اظهار داشت: بحث کهریزک و کوی دانشگاه را ابتدا رهبری مطرح کردند و گفتند کوی دانشگاه دل ما را خون کرد یا تعبیر «جنایت کهریزک» را به کار بردند. وی در تحلیل تاثیر نقد هایش در مورد فتنه ۸۸ بیان داشت: رفتار امثال ما باعث ایجاد آرامش در معترضان شد.
تیپ معترضان با حرف های ما آرام گرفت. اگر همه مثل شما چماقی جلو می رفتند فضا تند تر از این می شد. وی در مورد تکرار نظرات دیگران در مجلس گفت: اینکه می گویید حرف دیگران را تکرار می کنید و تحت تاثیر اصلاح طلبان سخن می گویید این طور نیست، ما شیطان را درس می دهیم. عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نهم درباره برداشت از اصل ولایت فقیه گفت: افرادی قصد دارند، ولایت فقیه را به پادشاهی تعبیر کنند و این درست نیست، زیرا ولایت فقیه ولایت فقه و ولایت اسلام است و به تعبیر شهید مطهری ولایت ایدئولوژیک است.
در جایی که ولی فقیه حکم حکومتی می کند بله درست است ما باید اطاعت کنیم. خود ایشان هم فرمودند که مرز التزام به ولایت فقیه احکام حکومتی است. ولی در سایر موارد هرکسی باید نظر خود را بگوید. مثلادر یک انتخابات ریاست جمهوری نباید همیشه موضوع را به ولی فقیه مرتبط کنیم و دنبال کشف نظر ایشان باشیم، بلکه هر فرد یا گروهی باید با تشخیص خودش به اصلح برسد، و الاانتخابات معنی ندارد. طبیعت انتخابات این است که هرکس خودش به اصلح برسد. نظر رهبری هم همین است و ایشان تاکید دارند که نظر من را کسی نمی داند، اما کاسه های داغ تر از آش، پای رهبری را به میان می آورند که نظر آقا به فلان کس است و همین منشا بحران می شود، چون عده ای می خواهند، حتما همان فرد رای بیاورد و عده ای هم می خواهند که حتما آن فرد رای نیاورد، جامعه دوقطبی و بحران آغاز می شود.
وی به پرسش دانشجویی در مورد اینکه اگر بدانید میل رهبری به احمدی نژاد است به او رای می دهید، جواب منفی داد و در پاسخ به پرسش دیگری که اگر رهبری چشمک بزنند باید برایشان جان نثار کنیم، افزود: رهبری اهل چشمک نیست. به هر حال در جایی که حکم و دستور حکومتی نباشد، ملزم به اطاعت نیستیم. البته مساله مرید و مرادی و عشق و عاشقی مطلب دیگری است.
عاشق اساسا نمی تواند برخلاف نظر معشوق عمل کند، دست خودش نیست. یا ممکن است کسی بگوید من چون ایشان را عالم تر و حکیم تر از خود می دانم در همه موارد، چه حکم حکومتی باشد چه نباشد، به نظر ایشان عمل می کنم. این هم یک منطقی است و برای آن شخص می تواند درست باشد. بحث در این است که به هر حال اعتقاد به ولایت فقیه به معنی تعطیل عقل نیست و افراد باید فکر و اظهارنظر کنند، نه اینکه یک نفر فکر می کند و بقیه عمل می کنند. مثلادر رای اعتماد به وزرا ایشان گفتند تلاش کنید به همه رای دهید ولی مجلس را مختار گذاشتند.
ما فقط در مواردی که شک داشتیم، به دلیل توصیه ایشان رای مثبت دادیم و در مجموع سه نفر رای نیاوردند. اگر سخن ایشان را این طور تفسیر کنیم که باید به همه رای دهیم پس مجلس اینجا چه کاره است؟ نماینده باید در مسایل اجتهاد کند. مطهری در پاسخ به اینکه آیا شما مصلحت را بهتر از رهبری می دانید، بیان داشت: باید خودم تشخیص دهم و حجت بر من تمام شود. بحث ضدیت با رهبری نیست.
مجلس محل بحث آزاد است اما جایی اگر حکم حکومتی بود باید اطاعت کنیم. ایشان گفتند مرز التزام به ولایت فقیه حکم حکومتی است یا در کرمانشاه گفتند «رهبری در قوای سه گانه دخالت نمی کند، در کار نمایندگان مجلس دخالت نمی کند، حق دخالت ندارد و اصلاامکان ندارد»، اما گاهی کاسه های داغ تر از آش پیدا می شوند. وی با اشاره به دیدار فراکسیون شاهد مجلس هشتم با مقام معظم رهبری اظهار داشت: زمانی همراه با فراکسیون شاهد مجلس دیداری با رهبری داشتیم. در آن زمان بسیاری از بحث ها این بود که رهبری گفته اند به دولت انتقاد نکنید. من آنجا از برخی مسایل در دولت انتقاد و به برخی پرسش های خودم از وزرا اشاره کردم.
ایشان گفتند صحبت های حقی بود و سوال از وزرا باید همین گونه سوال ها باشد نه پرسش هایی که وقت مجلس و دولت را می گیرد. مطهری درباره مساله هسته ای ایران و راهکار های بهبود روابط گفت: در مساله انرژی هسته ای نوع ادبیات ما در سیاست خارجی می توانست بهتر از این باشد. اظهارات آقای احمدی نژاد در مورد قطعنامه ها مانند اینکه «آنقدر قطعنامه صادر کنید تا قطعنامه دان تان پاره شود» درست نبود.
وقتی ما همزمان با تولید انرژی هسته ای، زیاد بر مساله نابودی اسراییل تاکید کنیم، اینها این دو را به هم مربوط می کنند و می گویند پس انرژی هسته ای را برای بمب اتم می خواهید. در حالی که مساله نابودی اسراییل باید از راه خودش یعنی بسیج همه کشورهای اسلامی انجام شود. مطهری با اشاره به مقدار ضرر و منفعت اظهارنظر های خود برای نظام و در آستانه ریاست جمهوری یازدهم بیان داشت: یکی از نقایص امثال ما و اصولگرایان این است که توجهی به حقوق مردم نداریم.
شما باید به عنوان دانشجو به نوع رفتار با زندانیان سیاسی توجه کنید. چه اشکالی دارد؟ اینکه فکر کنید دفاع از حقوق مردم، حتی مخالفان، مخالفت با نظام است اشتباه است. وی خاطرنشان کرد: نظام در خطر نیست. ما در خطر هستیم. نظام ریشه دار است. مردم ولی فقیه و اسلام را دوست دارند. مردم نظام را دوست دارند، چون می دانند روحانیت پاک تر از همه اقشار است. چرا همه چیز را به حساب توطئه می گذارید. بیایید واقعیت را ببینیم. اگر کسی در داخل نظام اشتباه کرد، اشتباه او را اعلام کنیم. این به نظام کمک می کند و خطری برای نظام محسوب نمی شود.
چند روز پس از پیروزی انقلاب، یک فرد کمیته ای تخلفی انجام داده بود و به شهید مطهری گزارش دادند. ایشان فرمودند او را محاکمه کنید، مجازاتش هرچه بود، به نام «کمیته ای» اجرا شود. نگفتند به دلیل حفظ نظام او مجازات نشود و بگذریم، یا مجازات شود ولی نامی از «کمیته انقلاب اسلامی» برده نشود. اگر این روش را دنبال می کردیم بسیاری از مفاسدی که امروز هست، نبود.