اعلام تغییر قانون انتخابات در قم

مهدی قدیمی
علی لاریجانی روز گذشته بار دیگر فرصت تعطیلات مجلس را غنیمت شمرد تا با سفر به حوزه انتخابیه خود، با علمای شهر قم دیدار و گفت وگو کند. او که ماه گذشته نیز در همین روزها میهمان بیوت آیات عظام بود، این بار به حضور دیگر علمایی رفت که ماه قبل از قلم افتاده بودند. رییس مجلس که پس از قطعی شدن ریاستش بر بهارستان، ماه گذشته در سفر به قم میهمان آیات مکارم شیرازی، صافی گلپایگانی، جوادی آملی، شبیری زنجانی، سبحانی و البته موسوی اردبیلی شده بود، روز گذشته دیدارهای خود را از بیت آیت الله مصباح یزدی آغاز کرد.
او اگرچه در این سفر با آیت الله مسعودی خمینی و آیت الله مومن هم دیدار کرد اما رجوع رییس الوکلابه بیت آیت الله یزدی، مکمل دیدارش با آیت الله مصباح یزدی بود تا از این طریق موازنه مثبت را در دیدارهای خود با علمای قم برقرار سازد، چرا که میزبانان ماه قبل لاریجانی بیشتر روحانیون و علمای منتقد دولت بودند و دیدار با چهره هایی چون آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله جوادی آملی و البته آیت الله موسوی اردبیلی، می توانست لاریجانی را از حمایت طیف سنتی تر و رادیکال تر حوزویان محروم کند. اما ملاقات های روزگذشته لاریجانی با آیت الله محمد یزدی و آیت الله مصباح یزدی را می توان ناشی از سیاست موازنه مثبت او برای جلب حمایت طیف های مختلف روحانیون قم دانست.
دغدغه‌هایی از جنس دیگر
اما به جز تفاوت دیدگاه های میزبانان روز گذشته لاریجانی با میزبانان ماه گذشته او، محتوای جلسات رییس مجلس با میزبانانش هم این بار بحثی جدید را به همراه داشت. ماه گذشته موضوعاتی همچون مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم، سیستم ربوی بانکداری و گرانی ها بیشترین دغدغه علما در دیدار با لاریجانی بود و آیت الله صافی هم به رییس مجلس گفت که نمایندگان نباید از بیان حرف های خود در مجلس بترسند. لاریجانی در آن دیدارها گفته بود که اگر تدبیر درستی اتخاذ شود در هیچ بخشی نباید شاهد گرانی باشیم. او همچنین گفته بود توضیحات وزیر کشاورزی درباره علل گرانی نان مورد قبول نمایندگان نبوده و این موضوع را در مجلس پیگیری خواهند کرد. اما روز گذشته لاریجانی باز هم گفت: با وجود اینکه تحریم های بسیاری از سوی کشورهای استکباری علیه ملت ایران انجام شده است، مشکلات کنونی صنایع قابل برنامه ریزی بود و امکان رفع آن وجود داشت.
اوخطاب به آیت الله مصباح یزدی گفت: نمایندگان مجلس نهم از نظر تعهد و اصولگرایی در شرایط خوبی قرار دارند.
رییس مجلس همچنین در دیدار با میزبانان روز گذشته خود از دغدغه های مجلسی ها برای مشکلات فرهنگی سخن گفت و از افزایش اعتبار حوزه فرهنگی و دینی در بودجه امسال خبر داد.
«وتو» کردن استیضاح از قم
اما متفاوت ترین بخش سخنان لاریجانی در قم، جایی بود که در حضور آیت الله مصباح، استیضاح وزرای دولت در شرایط کنونی را بی فایده دانست و با اشاره به موضوعات مطرح شده مبنی بر استیضاح وزرای کابینه دولت، تصریح کرد: به طور حتم استیضاح در این زمان هیچ فایده یی ندارد. این در حالی است که در یک ماه گذشته و در حالی که بارها موضوع استیضاح وزرا توسط نمایندگان مطرح شده و در بعضی موارد مانند وزارت ورزش، وزارت رفاه، وزارت کشور و وزارت کشاورزی حتی اخباری از جمع آوری امضاهای استیضاح هم به گوش رسیده، در چنین شرایطی رییس مجلس، از بیت آیت الله مصباح، پیام «وتو» شدن این استیضاح ها را به بهارستان نشینان مخابره کرد.
تغییر قانون انتخابات
یکی دیگر از مهم ترین نقاط تمایز دیدارهای روز گذشته لاریجانی، مطرح شدن موضوع «قانون انتخابات» و تاکید آیت الله یزدی بر تغییر این قانون در مجلس نهم بود. لاریجانی در دیدار با آیت الله یزدی با اعلام اینکه مقام معظم رهبری دستور تصویب سیاست های کلی قانون انتخابات را به مجمع تشخیص مصلحت نظام داده است، افزود: به طور حتم اگر تعیین و تصویب این سیاست ها صورت گیرد، کار مجلس برای تغییر قانون انتخابات تسهیل می شود. این اظهارات لاریجانی در شرایطی بیان شد که هفته گذشته هم سخنگوی شورای نگهبان از آمادگی این شورا جهت همکاری با مجلس برای پیگیری لایحه «اصلاح قانون انتخابات» مجلس شورای اسلامی خبر داد.
آیت الله محمد یزدی هم در دیدار روز گذشته با لاریجانی، با تاکید بر اینکه مجلس باید تمرکز خود را بر تغییر قانون انتخابات بگذارد، گفت: در انتخابات مجلس که چند ماه پیش برگزار شد، از اول تا آخر مراحل نواقصی دیده شد که باید این مشکلات برطرف شود. این عضو شورای نگهبان قانون اساسی ادامه داد: متاسفانه به علت نبود قوانین مناسب انتخاباتی، دیده شده است که نمایندگان بعد از حضور در مجلس زمانی که درباره موضوعات اظهارنظر می کنند مسائل شخصی خودشان را هم در نظر می گیرند.
آیت الله یزدی خواستار ارائه طرحی کارشناسی از سوی نمایندگان یا مرکز پژوهش های مجلس شد و افزود: هم اکنون قانون انتخابات با وجود الکترونیکی شدن نواقص بسیاری دارد، از این رو تغییر و اصلاح قانون امری ضروری است. لاریجانی در ادامه این دیدار با بیان اینکه مجلس هشتم هم در برنامه های خود خواستار تغییر قانون انتخابات بود، یادآور شد: مجلس و نمایندگان می خواستند قانون فعلی انتخابات را تغییر دهند، اما به دلایلی این موضوع تحقق نیافت. رییس مجلس با اشاره به سخت گیری مجلس در انتخاب نمایندگان برای مجلس نهم گفت: خوشبختانه مجلس با تصویب مصوبه جدید روحیه کارشناسی تری به خود گرفت، اما متاسفانه در انتخابات ریاست جمهوری هیچ الزامی وجود ندارد بلکه علم خواندن و نوشتن کافی است.
ماجرای قانون انتخابات
آخرین قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی که در حال حاضر انتخابات براساس همان قانون برگزار می شود، مربوط به 9اسفند سال 1362 در روزهای پایانی «مجلس اول» است. بلافاصله یک ماه و اندی پس از آن، انتخابات مجلس دوم در 26فروردین سال 1363 برگزار شد. با این حال در هر دوره مجلس بخشی از این لایحه اصلاح شد. 11 بهمن سال 70 در مواد 15، 31، 32، 33، 34 و 69 قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی تغییراتی حاصل شد. چهار سال بعد هم در دوم شهریورماه، 6ماه بعد از انتخابات مجلس پنجم تغییراتی در این قانون حاصل شد. به گزارش خبرآنلاین، قانون فعلی انتخابات مجلس شورای اسلامی با اعمال اصلاحات کلی مصوب 7 آذر سال 78 است.
بهمن ماه همان سال هم انتخابات مجلس ششم برگزار شد. این قانون از آن پس 9 بار دستخوش تغییراتی کلی یا جزیی شده که آخرین مورد آنها در 26فروردین سال 86 بود اما قبل از آن و در دهم دی ماه سال 85 مجلس داشتن مدرک کارشناسی ارشد یا کارشناسی به همراه 5 سال سابقه خدمت اجرایی در سطح کارشناسی و بالاتر در بخش های خصوصی یا دولتی یا 5 سال سابقه فعالیت آموزشی و پژوهشی یا سابقه یک دوره نمایندگی مجلس را شرط نامزدی نمایندگان مجلس قرار دادند: اقدامی که در مجلس هشتم دایره حضور کارشناسان را بیشتر کرد. با این حال این قانون هم منتقدانی داشت که معتقد بودند قانون فوق حق همه شهروندان برای حضور در انتخابات را کم می کند.
فقط انتخابات مجلس
به این ترتیب پس از آنکه تصویب شرط داشتن مدرک کارشناسی ارشد برای نمایندگان سال گذشته برای مجلس حاشیه های زیادی آفرید، حالابا مطرح شدن دوباره این بحث و اصرار اصولگرایانی همچون آیت الله یزدی به تغییر این قانون از هم اکنون سوالات زیادی در ذهن ایجاد می شود. ضمن اینکه اشاره لاریجانی به انتخابات ریاست جمهوری در بین سخنانش هم شائبه اعمال تغییرات در قانون انتخابات ریاست جمهوری را نیز مطرح کرده بود. اما رمضان شجاعی کیاسری، از اعضای کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس در گفت وگو با «اعتماد» تاکید کرد که فقط تغییر قانون انتخابات مجلس در دستور کار قرار دارد.
او در پاسخ به این سوال که چرا این تصمیم باید در مجمع تشخیص مصلحت نظام اتخاذ شود، گفت: «از آنجایی که اختلاف نظرهایی بین مجلس و شورای نگهبان وجود داشت و احتمال داشت قانون مصوب مجلس به تایید شورای نگهبان نرسد و این اختلاف نهایتا به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شود، رهبری در اقدامی پیشگیرانه تهیه و تدوین کلیات را به مجمع تشخیص مصلحت نظام واگذار کردند تا برای تصویب آن در مجلس و تایید شورای نگهبان مشکلی وجود نداشته باشد.»