آرمانگرایی واقع‌بینانه

محمود فرشیدی
دعوت به صبر و استقامت بر طریق حق ، یکی از دشوارترین آزمونهای پیام آوران الهی است ؛ چندان که والاترین فرستاده خداوند ، حضرت محمد (ص) ادای همین مسئولیت را دلیل پیر شدن خویش عنوان می فرماید و ایفای همین مسئولیت حضرت موسی (ع) را آنچنان بر آشفته می‌سازد که با برادر خود دست به گریبان می‌شود و حتی حضرت یونس (ع) به خاطر کم صبری در ادای این رسالت مورد مواخذه الهی قرار می‌گیرد.
بر این اساس دور از ذهن نیست که رهبران الهی و مدافعان حرکت انبیاء نیز در برابر چنین آزمون دشواری قرار گیرند و با تمام توان خویش ، جامعه را به پایمردی و صبر فرا خوانند اما سئوال اینجاست که چرا نگاهبانی از استقامت یاران و رهروان و همراهان تا این اندازه سخت است ؟ پاسخ به این سئوال را باید در این نکته جستجو کرد که رهبران الهی ، با نگاهی توحیدی به تحلیل واقعیت ها می‌پردازند و در این ارزیابی از تاثیر سنت‌های الهی غفلت نمی‌ورزند ، اما چه بسا تحلیل یاران و همراهان آنان از واقعیت‌ها ، به دلیل غفلت از برخی حقایق پنهان هستی ، سطحی تر و مادی تر است و بخصوص در مقابله با مشکلات ، با شعار واقعیت گرایی در پیگیری آرمانها سست می‌شوند و به اضطرار و عسر و حرج تمسک می جویند.
اما واقعیت این است که آنان خود در استقامت ورزیدن بر آرمانها ، کم طاقت شده‌اند یا ذهن ساده اندیش آنان قدرت درک برخی واقعیات فرامادی را ندارد و این همان نکته مهم و ظریفی است که علامه طباطبایی (ره)کوشید درکتاب" اصول فلسفه و روش رئالیسم " واقع گرایی اسلام را تبیین نماید کما اینکه شهید مطهری (ره) نیز یکی از علل گرایش به مادیگری را "ساده اندیشی" بر می‌شمارد.
در دوران پر افتخار نظام اسلامی نیز کرارا شاهد بوده ایم که از طرفی امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری جامعه را به صبرو استقامت دعوت فرموده اند و دستاوردهای امید آفرین آن را نوید داده اند و از طرف دیگر برخی مسئولان اجرایی در مواجهه با مشکلات گرفتار برداشت های سطحی از واقعیات شده اند و دستیابی به آرمانها را بدون دادن هزینه ، انتظار داشته اند و کوشیده اند با این توجیه از پیگیری برخی آرمانها منصرف شوند .
این تزلزل عده ای در ادامه راه ، منحصر به امروز و دیروز نیست بلکه از دوران دولت موقت گرفته تا روزگار دفاع مقدس ، مستنداتی در این زمینه بر صفحه تاریخ نقش بسته است .
حتی پس از آن در دوران سازندگی و اصلاحات هم کارگزارانی " مذاکره مستقیم با آمریکا " را به عنوان یک ضرورت مطرح ساختند و یا چنانکه مقام معظم رهبری اشاره فرمودند در دفاع از حق هسته ای کشور تا توانستند عقب نشینی کردند .
در مقام اقناع چنین افرادی، تجربیات تاریخی ، شواهدی روشن در نشان دادن واقعیات است و باید برای جویندگان حق ، فصل الخطاب قرارگیرد و لذا مقام معظم رهبری در دیدار اخیر با مسئولان و کارگزاران نظام ، با یاد آوری این تجربیات طی سالهای پس از پیروزی انقلاب ، به واقعیات مهمی اشاره فرمودند که ممکن است تحت الشعاع " واقعیت سازی " و " واقعیت نمایی" دشمنان قرار گیرد و با توجه به تاثیری که درک عمیق این واقعیات درتحلیل ها و ارزیابی های دولتمردان دارد ، بایسته است همواره مورد توجه آنان باشد . به همین دلیل به مهمترین موارد یاد شده در این دیدار اشاره می‌کنیم :
1- عبور موفقیت آمیز نظام اسلامی از همه چالش‌ها و موانع دشوار فرا رو از جمله شورشهای قوی، ترورها ، جنگ تحمیلی ، تحریم ها ، قضایای تیر 78 و ماجراهای سال 88.
2- عزت ملی ، زندگی ایمان مدار ، مشارکت درمدیریت کشور ، پیشرفت همه جانبه ، استقلال اقتصادی و سیاسی و برخورداری از آبروی بین المللی از مهمترین مطالبات مردم از مسئولان و نظام اسلامی است .
3- مقابله چند دولت مستکبر و سیاهی لشکرهایشان با نظام اسلامی به معنای مقابله جامعه بین المللی با ما نیست .
4- این چند دولت مستکبر دارای تواناییهای سیاسی و اقتصادی و خصوصا رسانه‌ای تبلیغاتی قوی هستند .
5- علت دشمنی این چند دولت مستکبر با نظام اسلامی مسئله هسته ای یا دفاع از حقوق بشر نیست ، بلکه آنان با اصل نظام اسلامی مخالف هستند .
6- تحریم اقتصادی ، چالش جدیدی نیست و دربرهه‌ای حتی کشتی های ایران را هم هدف قرار می‌دادند و پایانه‌های نفتی را بمباران می کردند .
7- نظام اسلامی در مقابله با تهدیدها و تحریم‌ها ، پیشرفت کرده و اعتمادبه نفس و توانمندیش افزایش یافته است .
8- جبهه مقابل نظام اسلامی درمقایسه با گذشته تضعیف شده است و شکست رژیم صهیونیستی درجنگ های 33 روزه و 22 روزه ، خروج اجباری آمریکا از عراق ، مشکلات آمریکا در افغانستان، همچنین بحران اقتصادی کشورهای اروپایی و جنبش نود و نه درصدی آمریکا، شواهدی روشن از جمله مشکلاتی است که دولت های مستکبر با آن دست به گریبان شده اند.
9- تحولات شمال آفریقا و موج اسلام خواهی در بسیاری از کشورها ، نشان از پایان دوران زمامداری جهان توسط دولت های مستکبر دارد .
10- افزایش تواناییهای اقتصادی ایران ، خصوصا در زمینه منابع غنی نفت و گاز و نیز نیروی انسانی ، یکی از نقاط قوت اساسی کشور است .
11- دشمن با عقب نشینی ایران گستاخ تر می شود و دردوره ای که ادبیات مسئولان کشور، آمیخته با تملق گویی غرب و آمریکا بود، جمهوری اسلامی ایران را محور شرارت خواندند .
12- حربه تحریم در صورت " مقاومت مدبرانه" کند و نا کارآمد خواهد شد و شعارهای سالهای اخیر یعنی اصلاح الگوی مصرف، همت مضاعف کار مضاعف، جهاد اقتصادی، تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی بر اساس پیش بینی شرایط کنونی کشور و به عنوان حلقه‌های ایجاد یک منظومه اقتصادی مطرح شده است.
اما کلام آخر و واقعیت امروز آن است که در شرایط کنونی باید مسئولان و دولتمردان ضمن جبران گذشته این منظومه اقتصادی را اساس و مبنای همه فعالیت های اقتصادی خود قرار دهند؛ یعنی از دعوت جامعه به مصرف گرایی پرهیز کنند، به جای توسعه تعطیلات ، کارمندان و مردم را به همت و کار بیشتر فراخوانند، تولید ملی را مورد حمایت قرار دهند و بستر آن را فراهم سازند و حتی پس از رفع شرایط تحریم از واردات خارجی، خصوصا اقلام غیر ضروری نظیر میوه ممانعت به عمل آورند. همچنین در عبور از گذرگاه و برهه کنونی که کشور با تحریم اقتصادی مواجه است تعویق و تعلیق اجرای برخی پروژه‌ها با سرمایه گذاری سنگین، که نام مهر ماندگار گرفته است، منطقی به نظر می‌رسد چرا که دولت باید تمام توان مدیریتی و در آمدی هزینه ای خود را صرف " اقتصاد مقاومتی " کند تا مردم با تحمل حداقل فشار این مرحله را پشت سر بگذارند.