واقع‌گرایی آمریکا درباره نقش ایران در منطقه

وزیر امور خارجه آمریکا از آرزوی برقراری ارتباط با ایران سخن گفته است. این دومین باری است که یکی از مقامات آمریکا از برقراری روابط با ایران حرف می‌زند و این در حالی است که پیشنهاد مادلین آلبرایت از سوی دولت اصلاحات پذیرفته نشد. این بار ایران در کمال قدرت چنین پیشنهادی دریافت کرده است. محمدرضا نوری شاهرودی کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل و رئیس کمیته بین‌الملل حزب اعتماد ملی که سفیر سابق ایران در عربستان بوده است اعلام می‌کند که حزب اعتماد ملی در شرایطی از روابط میان ایران و آمریکا استقبال می‌کند که این رابطه تضمین‌کننده منافع مردم ایران باشد.

* به نظر شما علت تغییر لحن تعامل‌جویانه و نرم مقامات آمریکایی، کاخ سفید و مجلس نمایندگان آمریکا در قبال ایران چیست؟

** از نظر باورهای اعتقادی ما تنها با اسرائیل نمی‌توانیم رابطه برقرار کنیم و آن به دلیل نامشروع بودن رژیم اسرائیل است. بنابراین منهای اسرائیل می‌توانیم با همه دنیا رابطه داشته باشیم. پس از هر پیشنهادی که در رابطه با برقراری روابط با کشورها باشد استقبال می‌کنیم و آمریکا از این امر مستثنی نیست و اگر به صورت جدی پیشنهادی برای برقراری رابطه با آمریکا ارائه شود می‌توانیم آن را به بحث بگذاریم. به هر حال این بار از طرف آمریکایی‌ها علائمی داده می‌شود مبنی بر اینکه مایلند تنش‌ها و دیوار بلند بی‌اعتمادی را مرتفع سازند و این بدان علت است که از نظر آنها ایران کشوری تاثیرگذار در منطقه است و نمی‌شود که با ستیزه‌جویی با آن برخورد کرد.

* آیا این تغییر لحن آمریکا به وضعیت حاکم بر عراق و تحولات اخیر منطقه مرتبط است؟

** از سال 1979 آمریکا مجموعه سیاست‌های غلطی در مورد ایران اعمال کرده است که نه تنها تامین اهداف آنها را در برنداشته بلکه منطقه را به سمت بی‌نظمی و درگیری پیش برده است، بنابراین آنها شاید به این باور رسیده باشند که نمی‌توانند نسبت به قدرت مردمی ایران بی‌توجه باشند. شاید واقع‌بینی آنها و وضعیتی که در عراق حاکم شده است آنها را به این باور رسانده است. آمریکا به این نتیجه رسیده است که باید سیاستی اتخاذ کند که با ایران برای حل مشکلات خاورمیانه تعامل و همکاری داشته باشد. البته در مورد روابط آمریکا با ایران باید گفت در صورتی این روابط می‌تواند برقرار شود که در چارچوب صحیح و احترام متقابل و عدم دخالت در سیاست‌های داخلی یکدیگر و عدم بهانه‌جویی‌ها باشد، یعنی شرایط مساوی در مذاکره وجود داشته باشد.

* ایران در سیاست‌های خود اعلام کرده که خواستار اتخاذ گام‌های عملی از جانب سران آمریکا برای تجدید روابط تهران و واشنگتن است. رویکرد اخیر مقامات آمریکا می‌تواند مصداق تحول در این روابط باشد؟

** این تغییر لحن مقدمه‌ای برای انجام مذاکرات است. اگر این روند ادامه یابد و آمریکایی‌ها خودشان پیشقدم شوند دیگر دلیلی وجود ندارد که ایران از این وضعیت جدید استقبال نکند و آمریکایی‌ها عملا با آزاد کردن دیپلمات‌ها و اموال ایران باید از خود حسن‌نیت نشان دهند.

* کشورهای حاشیه خلیج‌فارس آیا تلاش‌هایی برای برقراری رابطه ایران و آمریکا می‌کنند؟

**‌قطعا کشورهای منطقه خلیج‌فارس به دنبال تشنج در منطقه نیستند و مایلند تا خلیج‌فارس که تامین‌کننده سوخت جهانی است با آرامش و در یک توسعه پایدار حرکت کند. به هر حال کشورهای منطقه از کاهش تنش در روابط ایران و آمریکا استقبال می‌کنند.

* گفته می‌شود که در عرصه معادلات منطقه، کشور عربستان نقش مهمی را ایفا می‌کند. آیا در عرصه روابط‌ میان ایران و آمریکا این کشور نقشی را ایفا کرده است؟

** به نظر من باید از ظرفیت عربستان برای حل مشکلات استفاده کنیم و این کشور هم بارها اعلام آمادگی کرده و اخیرا مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در گزارشی این توصیه را گوشزد کرده است.

* آیا حزب اعتماد ملی در حوزه روابط میان ایران و آمریکا مانیفستی دارد؟

** مجموعه کسانی که طرفدار روش اصلاحات هستند از کاهش تنش میان ایران و آمریکا استقبال می‌‌کنند و حزب اعتماد ملی نیز از این امر مستثنی نیست. البته حزب اعتماد ملی با وجود هواداران و امکانات وسیعی که در سطح کشور دارد نظراتش در سیاست خارجی تاثیرگذار است. بنابراین هر چند که ما معتقد به خروج روابط میان ایران و آمریکا از حالت رکود هستیم، ولی به این اعتقاد داریم که این روابط باید در شرایطی باشد که به منافع مردم ایران خدشه‌ای وارد نشود و روابط سازنده و مساوی وجود داشته باشد.