ضرورت بررسی قراردادها با ونزوئلا

محمد صادق جنان صفت

دولت آقای احمدی‌نژاد علاقه شدیدی به بسط مناسبات خود با کشورهای آمریکای لاتین نشان داده است. این علاقه شدید موجب شده که رئیس‌جمهور ایران، وزیر امور خارجه، وزیر صنایع و معادن و سایر اعضای کابینه در هر فرصتی که به دست می‌آورند به این کشورها بروند. البته در نفس عمل اینکه ایران بتواند با تعداد بیشتری از کشورهای جهان تعامل برقرار کند نباید تردید کرد و باید آن را به فال نیک گرفت، اما خلاصه کردن مناسبات سیاسی و اقتصادی با چند کشور دور از ایران که عموماً نیز به لحاظ اقتصادی در سطوح پایین قرار دارند نمی‌تواند نیازهای جامعه ایرانی را برطرف کند. در میان کشورهای آمریکای لاتین که مورد علاقه دولت جدید قرار گرفته است، ونزوئلا جایگاه ویژه‌ای دارد. تازه‌ترین خبر این است که ایران و ونزوئلا قراردادهای متعددی به ارزش 20 میلیارد دلار منعقد کرده‌اند. خبر یاد شده به نقل از گوستاو و هرناندز وزیر صنایع پایه و معادن ونزوئلا است که توسط خبرگزاری فارس مخابره شده است. این وزیر ونزوئلایی گفته است اگر با سرعتی که اکنون در اجرای توافقنامه‌ها با ایران داریم ادامه پیدا کند، ارزش همکاری‌ها و سرمایه‌گذاری‌های دوجانبه به بیش از 20 میلیارد دلار خواهد رسید. این قراردادها حداکثر سودآوری را برای شهروندان ونزوئلایی خواهد داشت. با توجه به اینکه مهدی غضنفری معاون وزیر بازرگانی در روزهای گذشته به ونزوئلا رفته و خبر داده است که هیأت ایرانی در این سفر 162 موافقتنامه، یادداشت تفاهم، عهدنامه و امثال آن با جمهوری اسلامی بسته است و می‌توان گفت که سخن وزیر ونزوئلایی چندان دور از واقعیت نیست. این گفته‌ها را اگر در کنار سخنان خرداد ماه 1385 محسن شاطرزاده معاون وزیر صنایع بگذاریم که ایران 9 میلیارد دلار در ونزوئلا سرمایه‌گذاری خواهد کرد به واقعیت نزدیکتر می‌شویم. اکنون در همین ارتباط می‌توان چند پرسش کرد:

1- با توجه به اینکه سرمایه‌گذاران بخش خصوصی ایران با بازار و اقتصاد ونزوئلا تا همین چند سال پیش آشنایی کافی نداشته و اقتصاد این کشور نیز به دلیل سیاست‌های چاوز بی‌ثبات بوده‌اند، باید پرسید آیا سرمایه‌گذاری‌های انجام شده احتمالی در ونزوئلا توسط کدام شرکت‌ها و نهادها انجام شده است؟ در صورتی که سرمایه‌گذاری‌های انجام شده توسط شرکت‌های دولتی باشد باید مشخص شود کدام شرکت‌ها این سرمایه‌گذاری را انجام داده‌اند. در حالی که بر اساس ابلاغیه‌های مقام رهبری درباره اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی، سرمایه‌گذاری جدید شرکت‌های دولتی را محدود کرده است، آیا این اقدام تخطی از این ابلاغیه نیست؟ آنچه به نظر می‌رسد این است که سرمایه‌گذاران بخش خصوصی ایران قادر به تأمین میلیاردها دلار سرمایه برای بردن به ونزوئلا نیستند، جز اینکه دولت در این زمینه به آنها کمک کرده باشد که در این صورت نیز پرسیدنی است آیا چنین مجوزی به دولت داده شده است؟

2- پیش از اینکه این تعداد تفاهمنامه، عهدنامه و موافقتنامه هم برای سرمایه‌گذاری در ونزوئلا از حالت اولیه خارج شده و به نقطه غیر قابل بازگشت برسد، ضرورت دارد که جزئیات این قراردادها به اطلاع افکار عمومی برسد، باید معلوم شود که آیا قراردادهای یاد شده مشمول قانون مجلس که در آن تأکید شده قراردادهایی با ارزش بالا به تأیید مجلس برسد می‌شود یا نه. می‌توان از مجلس پرسید که آیا در جریان جزئیات قراردادهای که گفته می‌شود ارزش آنها به 20 میلیارد دلار رسیده است قرار دارند؟ اگر یادمان باشد که همین مجلس برای قرارداد 300 میلیون دلاری رنو در ایران چه میزان دقت و وسواس نشان داد باید پرسید که آیا همین وسواس‌ها را درباره جزئیات این قراردادها به خرج داده‌اند؟

با توجه به اینکه ارزش و تعداد قراردادهای منعقده با ونزوئلا به صورت شگفت‌آوری رشد را تجربه می‌کند آیا بهتر نیست که نمایندگان مجلس قانونگذاری ایران با پرسش از امضا کنندگان قراردادها بخواهند که درباره فایده ـ هزینه این قراردادها به افکار عمومی پاسخ دهند و یا دست‌کم در یک جلسه غیر علنی به آنها توضیح دهند؟ نمایندگان محترم مجلس می‌توانند از امضا‌کنندگان قراردادها بپرسند که در برابر میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری انجام شده یا در حال انجام ایران در ونزوئلا که نوعی خروج سرمایه محسوب می‌شود، طرف‌های ونزوئلایی چقدر سرمایه به ایران آورده‌اند؟ آیا ونزوئلا که یکی از صادر‌کنندگان عمده نفت به حساب می‌آید و در دو سال گذشته درآمد ارزی قابل توجهی داشته است نیز حاضر است در ایران سرمایه‌گذاری کند؟ اگر فهرست شرکت‌های خارجی متقاضی سرمایه‌گذاری مستقیم در ایران در سال 1385 منتشر شود شاید بتوان پاسخی پیدا کرد.

3- پرسش آخر این است که مشتاقان سوق دادن سرمایه‌های ایران به ونزوئلا بر اساس کدام معیارهای اقتصادی و صنعتی تصمیم گرفته‌اند 162 قرارداد، تفاهمنامه، عهدنامه ‌و ... با ونزوئلا منعقد کنند؟ سطح تکنولوژی صنعتی در ونزوئلا نسبت به متوسط کشورهای توسعه‌یافته صنعتی چقدر است که ایران نیز از این قراردادها منتفع شود؟ از طرف دیگر می‌توان پرسید مبادلات تجارت کالا میان دو کشور در سال‌های اخیر به ویژه در سال 1385 چقدر بوده است؟ آیا ونزوئلا بازار خود را برای ورود کالاهای ایرانی باز گذاشته است تا شاهد رونق صادرات باشیم یا اینکه فقط سرمایه به ونزوئلا برده‌ایم.