فراکسیون یکدست اصولگرایان در پایان خط

گروه سیاست: داستان فراکسیون‌ها در مجلس هفتم روایت جالبی دارد، امری که این روزها شفافیت بیشتری نیز پیدا کرده است. در آخرین تحولات، زمزمه انشعاب در فراکسیون اصولگرایان پس از چهار ماه سرانجام به واقعیت پیوست. دیروز عماد افروغ خبر داد که فراکسیون «اصولگرایان مستقل و نقاد» به زودی اعلام موجودیت خواهد کرد. این فراکسیون ابتدا با نام فراکسیون خلاق اعلام موجودیت کرد اما نام رسمی آن پس از کسب نظر اعضا و تصویب تعیین شده است. اواخر دی ماه سال گذشته در زمان برگزاری انتخابات شورای مرکزی فراکسیون اصولگرایان، پس از غیبت مشهود چهره‌های شاخص فراکسیون اکثریت مجلس، برخی نمایندگان از تشکیل فراکسیون جدیدی خبر دادند. چهره‌هایی چون عماد افروغ، حسن سبحانی، محمد خوش‌چهره و سعید ابوطالب هسته مرکزی این فراکسیون جدید در مجلس را شکل می‌دهند. در همین زمینه شنیده‌ها حاکی از آن است که این فراکسیون متشکل از اعضای موسس همان فراکسیون اصولگرایان خلاق به اضافه بیش از 10 نماینده دیگر است که با انتقاد به سیاست‌های دولت نهم و نوع عملکرد هیات رئیسه مجلس شکل می‌گیرد.

پیش از این رایزنی‌های موجود در میان اصولگرایان و همچنین وساطت بزرگان اصولگرا مانع از شکل‌گیری جدی این جریان شده بود.

عماد افروغ و محمد خوش‌چهره در آن زمان از برگزاری نشستی با محمدرضا باهنر و بزرگان اصولگرا در پارلمان خبر داده بودند که در آن بر سر برخی مواضع هماهنگی به عمل آمده و حتی گفته می‌شد بزرگان اصولگرا قبول کرده‌اند با پرهیز از حمایت بی‌چون و چرا از دولت استقلال مجلس را حفظ کنند.

اما این بار، عماد افروغ بار دیگر خبر از تشکیل این فراکسیون داد، فراکسیونی که انشعاب در فراکسیون واحد اصولگرایان را به دنبال دارد.

تجربه تاکنون نشان داده است ترکیب سال آخر فراکسیون‌های مجلس مشابه با آرایش‌های انتخاباتی در انتخابات مجلس بعدی است. از این رو، انشعاب در فراکسیون اصولگرایان، نشان از عدم انسجام در جبهه اصولگرایی دارد. این اتفاقات در حالی رخ می‌دهد که انتخابات سوم تیر 83 توانست ترکیب یکدست دو سال ابتدایی این مجلس را که بدون هرگونه اختلافی به وجود آمده بود، کاملا دگرگون کند.

اما مدت زیادی به طول نینجامید که جمعی از نمایندگانی که نتوانسته بودند امتیاز قابل توجهی را از هیات رئیسه کسب کنند، ترکیب یکدست را به هم زده و به همراه برخی نمایندگان مانند رضا طلایی‌نیک و امیدوار رضایی فراکسیون وفاق و کارآمدی را با بیش از 70 عضو تشکیل دادند. اما بدنه فراکسیون اصولگرایان کماکان یکدست عمل می‌کرد ولی برگزاری انتخابات ریاست جمهوری زمینه‌ای را برای انشقاق در ترکیب یکدست اصولگرایان در مجلس هفتم به وجود آورد. در حالی که شورای هماهنگی نتوانست به کاندیدای واحدی برسد، نمایندگان هم به همان نسبت در نرسیدن به کاندیدای واحد دچار تشتت شدند. اکثر نمایندگان اصولگرا از لاریجانی حمایت کردند، شماری هم هاشمی رفسنجانی را کاندیدای خود نامیدند، نمایندگان تهران هم دو بخش شده و اکثر آنها از محمدباقر قالیباف و عده کمی از محمود احمدی‌‌نژاد حمایت نمودند. پس از آنکه احمدی‌نژاد به ریاست جمهوری رسید، ترجیح داد در چیدن اعضای کابینه، پیش از آنکه به سراغ احمد توکلی که قرابت فکری بیشتری با او داشت برود، دست یاری به سوی محمدرضا باهنر و در نتیجه جبهه راست‌گرایان سنتی دراز کند. همین امر باعث شد باهنر پیشنهاددهنده حدود 5 تن از وزرا از جمله وزیر دارایی، کشور، تعاون، خارجه و آموزش عالی باشد و از این رو حامی اصلی احمدی‌نژاد در مجلس برای گرفتن رأی اعتماد کابینه نهم به شمار آید. اما اوج اختلافات را در جریان رأی اعتماد می‌توان مشاهده کرد. جایی که افرادی مانند الیاس نادران و عماد افروغ از بدنه فراکسیون اصولگرایان به مخالفت با دولت پرداختند و حتی لابی‌های پرنفوذ باهنر هم نتوانست مانع از سقوط 4 عضو پیشنهادی احمدی‌نژاد شود. اما این امر پایان ماجرا نبود، جریان پرنفوذی که سخنگویان آن افرادی مانند افروغ و نادران بودند، توانستند با عقبه حدود 100 نفری در بسیاری از معادلات مجلس نقش مهمی را ایفا کنند، به نحوی که احمدی‌نژاد تا مدت‌ها برای معرفی وزیر نفت با مشکل مواجه بود.

تصمیم‌های بعدی دولت در عدم تغییر ساعت رسمی کشور در نیمه اول سال، برخی برداشت‌ها از صندوق ذخیره ارزی، ایجاد صندوق مهر رضا(ع)، تغیر ساعت کار بانک‌ها، طرح تجمیع انتخابات و یا قیمت بنزین و... از جمله دیگر اموری بود که شکاف میان اصولگرایان مجلس را بیش از پیش کرد و در واقع اساسا ترکیب فراکسیونی مجلس را به هم زد.

این امر تا حدی ادامه یافت که در این اواخر نام بسیاری از اعضای فراکسیون اصولگرایان در پای طرح‌ها و نامه‌های فراکسیون اقلیت مانند استیضاح وزیر کشاورزی یا آموزش و پرورش مشاهده می‌شد.

دامنه تصمیم‌های منفرد اعضای فراکسیون اصولگرا تا آنجا پیش رفت که محمدرضا باهنر در مورد استیضاح وزیر کشاورزی اعلام کرد، استیضاح‌کنندگان از دایره اصولگرایی خارجند. بدین‌ترتیب دامنه اختلافات تا بدانجا پیش رفت که زمزمه انشعاب در فراکسیون اصولگرایان به واقعیت پیوست. افروغ در این‌باره می‌گوید: «این اتفاق به معنی آن است که کفه ترازو به هم خورده و تعادل از میان رفته است و یک مساله از شکل قابل تحمل و حد متعارف خود خروج نموده که اینچنین صدای بلند اعتراض‌ها به گوش می‌رسد.» وی می‌افزاید: «حمایت از دولت نباید به معنای تایید همه‌جانبه تمام تصمیم‌گیری‌ها و رفتارها شود به گونه‌ای که دولت بودجه زیاد بدهد همه بگویند «به‌به»، بودجه کم بدهد باز هم بگویند «به‌به»، این امر معلوم می‌کند در این ماجرا نگاه کارشناسی در کار نیست. این یک اطلاعات کورکورانه است که ما نمی‌توانیم تحمل کنیم. مجلس اصولگرا روی اصول، نقد می‌کند و روی اصول حمایت می‌کند.» از همین رو شاید ترکیب اصولگرایان مجلس هفتم را دیگر نمی‌توان به یکپارچگی سال اول تشکیل مجلس دید. این در حالی است که از زمان اعلام تشکیل این فراکسیون در دوم بهمن‌ ماه و حتی پیش‌تر از آن یعنی زمان انتخابات داخلی فراکسیون اصولگرایان نظرات مختلفی در تقبیح یا تمجید این اقدام مطرح شده است. مهم‌ترین این واکنش‌ها مربوط به محمدرضا باهنر رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس بود. وی گفته بود: «برخی آقایان که از تشکیل فراکسیون جدید صحبت می‌کنند، از قبل نیز دلشان با فراکسیون اصولگرایان نبود.» محمدرضا باهنر تصریح کرد: «ما نیز استقبال می‌کنیم که برخی آقایان بتوانند فراکسیونی تشکیل دهند، فعال باشند و از باقیمانده عمر مجلس برای خدمت به مردم استفاده بهتری کنند.» وی ادامه داد: «باید دید آنها چند نفر را می‌توانند جمع کنند و چه فعالیت‌هایی می‌توانند داشته باشند.» احمد بزرگیان عضو فراکسیون اصولگرایان نیز با تاکید بر اینکه تشکیل فراکسیون تازه‌ای از اصولگرایان تنها یک شوخی بوده است، گفت: «برخی از اینکه فکر می‌کردند در فراکسیون اصولگرایان انشقاق ایجاد شده است، خوشحال بودند، ولی مجلس تنها یک فراکسیون اصولگرایی دارد.» وی با استناد به مذاکرات و مشاهدات خود، جدایی خوش‌چهره، سبحانی و افروغ را از فراکسیون اصولگرایان تکذیب کرد.

اما سعید ابوطالب که به نظر می‌رسد نقش سخنگوی این فراکسیون را برعهده دارد، با جدی دانستن تشکیل این فراکسیون خبر داد که این فراکسیون با امضای 31 نفر تشکیل شده است و بسیاری از اعضای برخی فراکسیون‌های دیگر مجلس نظیر اصولگرایان، وفاق و کارآمدی و نمایندگان مستقل مجلس، نسبت به عضویت در این فراکسیون اظهار تمایل داشته‌اند. ابوطالب پیش‌بینی کرد که این فراکسیون تازه تاسیس، تا پیش از انتخابات هیات رئیسه سال آینده مجلس، بزرگ‌ترین فراکسیون مجلس هفتم خواهد بود.

ابوطالب همچنین این فراکسیون جدید را جریانی در داخل بدنه اصولگرایی مجلس دانست که از حدود مهر ماه 85 شکل گرفته و قصد نداشت که به عنوان فراکسیون اعلام موجودیت کند و فقط قصد داشت در داخل فراکسیون اصولگرایان مجلس موثر بوده و به طور سازنده و کارشناسانه دولت را نقد کند.

به گفته وی، نشانه این امر آن است که در بسیاری موارد هیات رئیسه و فراکسیون اکثریت مخالف طرح یا لایحه‌ای بود، اما آن طرح و لایحه رای آورد و یا بالعکس. جالب اینکه افروغ در واکنش به دغدغه‌های پیش آمده از انشعاب در فراکسیون اصولگرایان و تشکیل فراکسیون جدیدی با نام اصولگرایان خلاق تاکید می‌کند که نباید از انشعاب بین اصولگرایان ترس و واهمه داشت. عماد افروغ، نماینده تهران عقیده دارد اگر انشعاب برپایه معیارهای شناخته شده و اختلافات روشن ایدئولوژیک باشد کاملا موجه و ضروری است. به گفته افروغ، انشعاب اصولی و مبنایی ما را از یک خودکشی و انتحار سیاسی باز‌می‌دارد. این استاد دانشگاه در دفاع از عقیده خود متذکر می‌شود اگر انشعابی نیز صورت بگیرد این اصولگرایی ناب و حقیقی یا اصولگرایی خلاق و انتقادی و مستقل است که باید خود را از این جریانی که ناخواسته به او تحمیل کرده‌اند، جدا کند و حیات مستقل خود را در راستای تحولاتی که در سال‌های اخیر ایجاد شده اعلام کند. افروغ می‌گوید که این فراکسیون در واکنش به رفتار سیاسی و غیراخلاقی سران فراکسیون اصولگرایی دولتی که همه حقایق را ذبح می‌کنند، شکل گرفته است. افروغ در عین حال که به دوستان خلاق و نقاد خود توصیه می‌کند که از جریان اصولگرایی دولتی جدا شوند، ابراز امیدواری می‌کند که جریان مذکور سرعقل آمده و خود را به باهنر نسپارد و یا ریاست آن فراکسیون رفتار خود را اصلاح کند.