مبانی رهبری سیاسی امام خمینی‌(ره)

رضا جاودان
رابطه میان دو پدیده‌ رهبری و اطاعت‌پذیری در نظام‌های سیاسی و رابطه‌ موجود در فرایند اطاعت‌پذیری از رهبری در جنبش‌های انقلابی را نظریه‌پردازان مختلفی بررسی کرده‌اند. در این میان به نظریه‌ مشروعیت ماکس وبر، که نوعی تبیین‌کننده‌ این رابطه است، توجه بسیاری شده است و بسیاری از صاحب‌نظران در تحلیل نظام‌های سیاسی از آن استفاده کرده‌اند. از طرفی شکل‌گیری انقلاب اسلامی ایران، همچون پدیده‌ای شگرف و در نوع خود جدید، موجب نقد نظریات موجود و جلب توجه نظریه‌پردازان انقلاب به آن شد. نقش مؤثر رهبری انقلاب و مشروعیت فراگیرش در تمام دوران انقلاب و بعد از آن، بسیاری از صاحب‌نظران را بر آن داشت تا رهبری انقلاب را بر مبنای نظریه‌ مشروعیت کاریزمایی وبر تحلیل کنند. ‏
مخالفین این نظریه نیز با مطرح کردن ویژگی‌های خاص رهبری امام خمینی(ره) و پیوند آنها با گرایش‌های دینی و غیرشخصی، رهبری ایشان را بر نظریه‌ کاریزمایی وبر ـ که بیشترین تأکیدش بر خصوصیات شخصی رهبر است ـ منطبق نمی‌دانند و شاخص‌های دیگری را برای تحلیل این پیوند در نظر می‌گیرند. بر این اساس، تبیین صحیح رهبری انقلاب اسلامی در ایران، بویژه لحاظ کردن ویژگی‌های خاصی که رهبری این انقلاب را از دیگر انقلاب‌ها متمایز کرده است، از ضروریات است.
کتاب «مبانی رهبری سیاسی امام خمینی‌(ره)» تالیف آقای اکبر اشرفی در پی تبیین صحیح رهبری انقلاب اسلامی در ایران، بویژه لحاظ کردن ویژگی‌های خاصی که رهبری این انقلاب را از دیگر انقلاب‌ها متمایز کرده است، می باشد. این کتاب در سه بخش سازماندهی شده است: ‏
بخش اول شامل کلیات نظری و تاریخی است. در فصل اول مباحث نظری مربوط به رهبری و الگوهای سه گانه‌ ماکس وبر، تبیین شده است. در فصل دوم، پیشینه‌ تحقیق و سیر تاریخی رهبری سیاسی امام خمینی مورد مطالعه قرار گرفته است. ‏
در بخش دوم رهبری سیاسی امام خمینی(ره) از جایگاه نظری تبیین شده و در سه فصل مجزا، نقش مرجعیت، آموزه‌های دینی و شخصیت فردی ایشان در رهبری سیاسی ایشان بررسی گردیده است. ‏
بخش سوم نیز در دو فصل جداگانه، رهبری سیاسی امام خمینی(ره) را در عمل بررسی می‌کند. در فصل ششم، رهبری عملی امام خمینی(ره) در عصر پهلوی دوم و در فصل هفتم رهبری عملی ایشان در دوره‌ جمهوری اسلامی تحلیل شده است. نتیجه‌گیری نیز پایان بخش این کتاب است. این اثر در واقع تلاشی برای تبیین یک واقعه‌ بومی با نگرش بومی است و روش به کار رفته در آن همان روش تفهمی ماکس وبر، جامعه‌شناس آلمانی‌ است.‏
کتاب «مبانی رهبری سیاسی امام خمینی (ره)» به همت انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی در 272 صفحه منتشر شده است.‏