دیوار آپارتاید

مترجم: عباس نتاج

بغداد، تیوانا و بیت‌المقدس چه چیز مشترکی دارند؟

تمامی این شهرها دیوارهایی دارند که همسایگان را از یکدیگر جدا می‌کند، مناقشه پدید می‌آورد و بخشی از یک صف‌آرایی جهانی را شکل می‌دهد که به «پرده آهنی» معروف شده است. دیوارها، حصارها، خندق‌ها و خاک‌ریزها در جهان فراوان هستند. برخی از این موانع با ردیاب‌های حرکتی، دوربین‌های حساس به گرما، دستگاه‌های مجهز به اشعه ایکس، تجهیزات رصد کردن شبانه، بالگردها، هواپیماها یا بالن‌های بدون سرنشین محافظت می‌شوند. برخی نیز هنوز در حال ساخته شدن یا مرحله طراحی هستند.

با تکمیل این دیوارها، موانع ارتباطاتی چندین مایل از مکان‌هایی نظیر بخش‌هایی از مکزیک، هند، افغانستان، اسپانیا، مغرب، تایلند، مالزی، عربستان سعودی و عراق را در برمی‌گیرند. این دیوارهای حائل میان ملت‌ها، به منظور ممانعت از ورود مهاجران‌ خواهان کار، تروریست‌ها و قاچاقچیان، خنثی کردن تهدیدهای اشغالگران و دور نگه داشتن خطر حمله دشمنان ساخته می‌شوند. طرفداران دیوارهای حائل این ضرب‌المثل را نقل می‌کنند که «حصارهای خوب مساوی است با همسایگان خوب»، اما منتقدان می‌گویند که این اقدام با خواست آنان برای جهانی‌سازی در تعارض است در حالی که کالا و سرمایه می‌تواند منتقل شود، چگونه ورود مهاجران ممنوع است. آمریکا که آلمان را به برداشتن دیوار برلین در 1989 ترغیب کرده بود، امروز به قهرمان ساخت دیوار حائل در جهان تبدیل شده است.

ساخت آخرین دیوار برای جدایی همسایگان یک شهر در آوریل گذشته در بغداد آغاز شد که سربازان آمریکایی از دیوارهای بتنی برای جدایی سنی‌ها و شیعیان استفاده کردند.

شیعیان و سنی‌ها به نشانه اعتراض نسبت به این دیوار تظاهرات کردند و خواستار برچیدن آن شدند. «مقتدی صدر» این دیوار را «نژادپرستانه» خواند. دیوار حائلی که رژیم صهیونیستی برای جدایی بخش شرقی (عرب‌نشین) این شهر قدیمی با کرانه باختری ساخته، اتهاماتی مشابه را به وجود آورده است. مردم شهر مرزی تیوانا در مکزیک در پی ساخت دیوار حائل میان مردم شهر سن‌دیگو در آمریکا از کار بیکار شدند. آمد و شد رسمی از این گذرگاه مرزی با ارقام 17 میلیون خودرو و 50 میلیون نفر در سال رکورد جهانی را به خود اختصاص داده است. آمریکا قصد دارد، براساس قانون حصار امنیتی 2006، دیوار 700 مایلی دو لایه‌ای در مرز مشترک 2000 متری با مکزیک بسازد. موافقان این طرح به تیوانا اشاره و استدلال می‌کنند که این موانع برای دور نگه داشتن مهاجران ناخواسته خارجی‌ها موثر هستند. گروه‌های ضدمهاجرت در آمریکا از زمان حملات 11 سپتامبر به نیویورک و واشنگتن، مهاجرت غیرقانونی را با نگرانی‌های امنیتی مرتبط کردند و فشارهای سیاسی برای نظارت بیشتر بر مرزها به گونه‌ای نمایان، افزایش یافت. دیوار حائل تیوانا شادی گروه‌های مهاجر را که تا 50 مورد از ورود غیرقانونی را شامل می‌شدند، از بین برد. پیش از ساخت این دیوار، سالانه حدود نیم میلیون نفر به اتهام ورود غیرقانونی به آمریکا دستگیر می‌شدند و این تعداد در سال گذشته به 130 هزار نفر کاهش یافت. اما مخالفان دیوارسازی در خارج از آمریکا به عواقب ناخواسته نظیر ساخت تونل‌هایی زیر این دیوارها و استفاده از مدرک شناسایی جعلی اشاره می‌کنند. به عنوان مثال، سال گذشته، تونلی نیم مایلی در سن‌دیگو کشف شد. مهاجران غیرقانونی با تغییر مسیر خود حصار تیوانا را دور زدند و از صحرای آریزونا عبور کردند و به این ترتیب، آمار مرگ و میر به طور ثابت به 9 نفر در هفته می‌رسید. سیاستمداران آمریکای لاتین عموماً و مکزیکی‌ها خصوصاً ساخت این دیوار حائل را توهینی آشکار و انحراف از سیاست «رونالد ریگان»، رئیس‌جمهور وقت برای ترغیب اروپاییان به تخریب دیوار براندنبورگ در برلین خواندند. دیوار برلین دو سال پس از آن تخریب شد و دیگر هرگز «پرده آهنی» با دیوارها، حصارها و میدان‌های مین، دو هزار و 500 متر از اروپا را جدا نکرد. در حالی که نظارت‌های امنیتی و مهاجرتی مهم‌ترین دلایل ساخت دیوارهای مرزی به شمار می‌روند، مشکلات سیاست نقشی اساسی در برخی کشورها ایفا می‌کند. در برخی جاهای دیگر نیز مرزبندی به معنای ترجمان ادعاهای سرزمینی به شکل حقایق سیمانی روی زمین محسوب می‌شوند. یکی از ناشناخته‌ترین اما طولانی‌ترین حائل‌های مرزی عصر مدرن، توسط کشور مغرب در دهه 80 ساخته شد تا حملات جنبش مستقل صحرای غربی (پولیساریو) را در سرزمین‌هایی که مدعی تملک بر آنهاست، کاهش دهد.