جایگاه جهانی روسیه در فروش تسلیحات

ترجمه کرم نجفی

روسلان پکف مدیر موسسه تحلیل‌های استراتژیک و تکنولوژیک و عضو هیات مشورتی وزارت دفاع روسیه در مصاحبه‌ای با روزنامه مسکونیوز به ارزیابی جایگاه روسیه در سطح جهانی در زمینه فروش تسلیحات پرداخته است.

* روسیه در بین صادرکنندگان بزرگ تجهیزات و تسلیحات جهانی چه جایگاهی دارد؟

** روسیه جزو چهار تهیه کننده عمده اسلحه جهان است. اگر ایالات متحده آمریکا با صادرات اسلحه به ارزش 10 الی 20 میلیارد دلار طی یک سال جایگاه نخست را به خود اختصاص داده، بریتانیا با فروش 6 الی 7 میلیارد لیر استرلینگ هر ساله از نزدیک آن‌ها را دنبال می‌کند. فرانسه نیز به‌طور میانگین در پنج سال اخیر 8/4 میلیارد یورو تجهیزات صادر کرده است که البته این رقم در سال 2005 به رقم بالاتر از 8/3 میلیارد یورو نرسید. اما روسیه با 126/6 میلیارد دلار جایگاه سوم را به خود اختصاص داده و حتی در سال 2003 بالاتر از فرانسه قرار گرفت. در طول پنج سال بعد از دوره شوروی، چین و هند دو خریدار عمده تسلیحات روسیه باقی ماندند به طوری که 60 الی 80 درصد صادرات اسلحه روسیه را به خود اختصاص دادند. اما در سال 2006 وضعیت با امضای قرارداد 5/7 میلیارد دلاری با الجزایر و یک سری قرارداد با ونزوئلا به ارزش 3 میلیارد دلار به کلی دگرگون شد. البته در طرح درخواست صنعت دفاعی روسیه این مقدار 30 میلیارد دلار پیش‌بینی شده بود که درخواست این دو کشور تنها چیزی کم‌تر از یک سوم آن را تشکیل می‌دهد. افزایش صادرات روسیه در بین سال‌های 2000 تا 2006 در رابطه با تغییرات اجباری پیش آمده در صنعت دفاعی تا در رابطه با افزایش عمومی قدرت دولت روسیه قابل توجیه است و افزایش فروش هم قبل از همه به سیاست و بعد از آن به رویه تجاری برمی‌گردد. ونزوئلا نمونه خوبی برای بیان این مساله است. اولین برقراری رابطه با کاراکاس به سال 2002- 2001 برمی‌گردد. طبق برخی اطلاعات به دست آمده هوگو چاوز رییس‌جمهور ونزوئلا قبلا آمادگی خود را برای خرید 50 فروند میگ 29 برای دمیدن نفسی تازه در جان شرکت میگ به خاطر مشکلاتی که در آن دوره روبه‌رو بود، اعلام کرده بود اما این معامله به خاطر اعمال فشارهای آمریکا علیه روسیه در آن زمان شکل نگرفت. اما در سال 2006، برعکس، خیلی چیزها در مواضع روسیه تغییر یافت و همین دیدگاه بود که به ما اجازه داد تا به ونزوئلا هواپیماهای شکاری 30- SU بفروشیم که پیشرفته‌تر و دقت عمل بیش‌تری دارند. در واقع افزایش قدرت روسیه امکان تحقق چنین معامله‌ای را به ما داد.

* کدام سلاح‌های روسی تقاضای بیشتری در جهان دارند؟

** در مجموع فروش، سلاح‌های هوایی 50 درصد، لوازم دریایی نزدیک به 25 درصد و وسایل DCA 15 درصد و سلاح‌ها و تجهیزات گوناگون زمینی مابقی واگذاری‌ها را تشکیل می‌دهند و در این میان در فروش هواپیماهای شکاری 30- ‌SU، فروش لوازم جانبی از جمله رادار را به همراه دارند. زیردریایی‌های Diesels از نوع کلاس kilo و سیستم‌های موشکی ضدهوایی دوربرد 300-s خیلی درخواست دارند.

* روسیه چه سلاح‌هایی به چین تحویل می‌دهد؟

** بیش از همه، هواپیماهای شکاری 27-su و 30-su است. بعد از فروپاشی شوروی چین 280 هواپیما از روسیه خریداری کرده است. که این فروش حق مونتاژ تحت لیسانس را نیز شامل می‌شود چینی‌ها همچنین 4 ناوشکن، 12 زیردریایی و تعدادی سیستم dca از روسیه خریداری کرده‌اند و تا به امروز 28 گروه باطری‌های 300-s به آنها تحویل شده است تا این اواخر چینی‌ها به هیچ عنوان سلاح برای نیروهای زمینی نخریده بودند به طوری که آنها تا این اواخر هلی‌کوپتر از نوع 24-mi و 28-mi نداشتند. همیشه آنها قبل از اشغال عراق به این فکر نمی‌کردند که روزی سرزمین کشورشان مواجه با نبرد زمینی شود اما امروز آنها از این امر مطمئن نیستند.

* در چه زمینه‌هایی فروش اسلحه روسیه به چین می‌تواند از لحاظ امنیتی مشکل‌ساز باشد؟

** خطرات اصلی در رابطه با چین به دامنه نظامی مربوط نمی‌شود، اما قطعاً کار کردن در مسیر هند به مراتب خطرات کمتری دارد چون تسلیحات تحویل داده شده به هند هرگز قابلیت چرخش علیه کشورمان را ندارد.

* در سال 2003 گروه هواپیمایی روسیه موسوم به سوخو هواپیماهای شکاری از نوع نسل پنجم را معرفی کرد که می‌تواند میلیاردها دلار فروش داشته باشد. آیا واقعاً ما به آن نیاز داشتیم؟

** نزدیک به پنج سال 35- f هواپیمای شکاری آمریکا از نوع نسل پنجم به طور عمده‌ای شروع به گسترش در سطح جهان کرد که این وسیله می‌توانست سلاح‌های کشورها را علیه رژیم سیاسی روسیه تجهیز کند. در دسامبر 1979 موقعی که نیروهای ما وارد افغانستان شدند پاکستان قبل از این جریان هواپیماهای شکاری 16-f از نوع نسل چهارم آمریکایی را خریداری کرده بود و این در حالی بود که ارتش ما هنوز به میگ 29 و 27-su مجهز نشده بود ما باید در سطح پایین‌تر از نسل سوم پرواز می‌کردیم و نتیجه این وضعیت این بود پاکستان پتانسیل بالاتری نسبت به ما در زمان درگیری داشت. امروز نیز لهستان از هواپیماهای اف شانزده بلوک 52 خریداری کرده است هر چند که لهستانی‌ها تعداد محدودی از این سلاح‌ها را در اختیار دارند اما در صورت یک رویارویی فرصتی قبل از این که نیروهای ناتو وارد عمل شوند آنها توانایی پیروزی در نبرد هوایی را دارند اما ما چنین قابلیتی را نداریم. پروژه سوخو از لحاظ تجاری هم خیلی مهم است چون هواپیمایی که قابلیت بالاتری از هواپیمای شکاری نسل پنجم آمریکا دارد قطعاً درخواست بیشتری برای خرید خواهد داشت.

* خریدهای تسلیحاتی روسیه از کجا تأمین می‌شود؟

** در سال 2007 درخواست‌های تسلیحاتی در حدود 143 میلیارد روبل (4 میلیارد یورو) برآورد می‌شود که می‌تواند هزینه‌های خرید تسلیحاتی که عمدتاً سلاح‌های بازدارند هسته‌ای خواهند بود، تأمین کند. تصورم این است که باید در ارزیابی امکانات روسیه، واقعگرا بود. واقعیت این است که ما باید برای بازدارندگی، زیردریایی در چند نوع و انواع متعددی هلی‌کوپتر جنگی در اختیار داشته باشیم. در زمان حال حاضر نیز آمریکا با در اختیار داشتن سلاح‌های به مراتب پیشرفته‌تر و مدرن‌تر دارای قدرت بازدارندگی بیشتری است و این موضوع تصمیم‌گیری‌های ما را سخت‌تر می‌کند.