اندیشه سیاسی امام(ره)؛ پویا و جهانشمول

هر سال با نزدیک شدن به نیمه خرداد، سراسر کشور را شور خاصی به واسطه برگزاری مراسم ویژه ارتحال ملکوتی بنیانگذار کبیر انقلاب دربرمی‌گیرد. اگرچه پدیده‌های بسیاری در گذر زمان رخ می‌دهد، ولی هر یک با گذشت ایام و ورق خوردن صفحات تاریخ، از حافظه‌ها محو می‌شوند. اما برخی پدیده‌ها از این قاعده مستثنایند؛ شخصیت حضرت امام خمینی(ره) و تحولات ناشی از اندیشه ایشان از آن جمله است که همچنان در صفحه ذهن و اندیشه ملت ایران، تاریخ ایران و ملتهای دیگر همیشه جاودان و فراموش‌ناشدنی است.

دلیل جاودانگی جریان فکری و الهی امام(ره)، پیوند ارگانیک تفکر ایشان با فطرت انسانها و آموزه‌های دین است که غبار نسیان هرگز بر آن نخواهد نشست. یادکرد بزرگی و عظمت ساحتهای وجودی حضرت امام(ره) کتابها و مقاله‌ها می‌طلبد چنانکه تاکنون آثار متعدد و مختلفی از زوایای گوناگون، در دسترس افکار عمومی قرار گرفته است؛ لیکن در این نوشتار سعی بر آن است که از زوایای شخصیتی ایشان، راهبردهای علمی را جهت حل و فصل مشکلات در حوزه‌های داخلی و خارجی استخراج نماییم.

چهارده قرن پس از هجرت تاریخ‌ساز پیامبراعظم(ص) از مکه معظمه به مدینه منوره، همزمان با پیروزی انقلاب عظیم اسلامی در ایران، بزرگترین تحول جهانی در قرن بیستم به وقوع پیوست و کنگره‌های ظلمتکده انزوا و مهجوریت دین و ایمان و یکتاپرستی در جهان معاصر، به لرزه درآمد.

در قرن بیستم، دو مکتب فکری ـ مارکسیسم و لیبرالیسم ـ در رقابتی تنگاتنگ، دین و ایمان ملتها را غارت می‌کردند و هنجارهای مبتنی بر فرهنگ مردم را کالای کم‌ارزشی جلوه می‌دادند تا از این رهگذر محصولات فکری ضددینی خویش را با بسته‌بندیهای جذاب روانه بازار اندیشه‌ها نمایند؛ اما با طلوع اندیشه امام خمینی(ره) بتدریج مکتب الحادی مارکس در متروپل آن غروب نمود و لیبرالیسم نیز در سراشیبی سقوط قرار گرفت.

در شرایطی که انسانها در قرن بیستم در تاریکخانه تفکرات لیبرالیسم و الحاد مارکسیسم محبوس بودند، حضرت امام(ره)، این روح الهی در کالبد زمان، توانست بشر را از اسارت طاغوتهای زمان نجات دهد و ارمغانهای فکری آنان را نزد متقاضیان بی‌ارزش جلوه دهد. پرتو انوار شخصیت الهی امام خمینی(ره) فقط در مرزهای ایران محصور نماند، بلکه جهان اسلام و جامعه مستضعفان و رنج‌دیدگان جهان را نیز در برگرفت. امام(ره) توانست با بهره‌گیری از مفاهیم کلیدی انسانی و اسلامی، نحله‌های فکری غیرالهی را با بن‌بست جدی مواجه نماید. بدون تردید، حضرت امام جدا از آنکه برای ملت ایران استقلال و آزادی را به ارمغان آورد و آنها را از سلطه استبداد و استعمار نجات داد، در گستره جهان اسلام نیز تأثیر قابل توجهی در بیداری ملتها ایفا نمود، چنانکه تأثیرهای مثبت آن را هم‌اکنون در احقاق حقوق مظلومان و آزادگان جهان شاهد هستیم.

امام خمینی(ره) با استفاده از آموزه‌های اعتقادی مسلمانان، با غفلت‌زدایی، آگاهی‌بخشی و هوشیاری ملتهای مسلمان، حاشیه امن حضور جهانخواران در گستره جغرافیای اسلام را با تهدید جدی مواجه ساخت. امام(ره) با تزریق روحیه مقاومت و اعتماد به نفس مردم ایران، آنها را بدون تجهیزات جنگی ولی مجهز به سلاح ایمان، در مقابل حاکمیت تا بن ‌دندان مسلح پهلوی بسیج نمود، تا آنجا که قدرت فیزیکی با پشتیبانان فرامنطقه‌ای نتوانست در مقابل اراده‌های مصمم و با صلابت توده‌های مردم که تحت رهبری حضرت امام(ره) بودند، مقاومت نماید و ناگزیر با تسلیم و زبونی، قدرت را به صاحبان واقعی آن واگذار نمود. اکنون این استقلال، مردم و مسؤولان نظام اسلامی را مصمم نموده است که مسیر احقاق حقوق ملت را بخصوص در حوزه انرژی هسته‌ای با وجود مخالفتهای بعضی قدرتهای جهانی دنبال نمایند، فرمایشات حضرت امام(ره) قطب‌نمای استراتژیهای نظام مردم‌سالاری دینی ایران است. براساس آموزه‌های ایشان، کوتاهی و تردید در مواجهه با قدرتهای زورمدار، عواقب وخیمی برای جامعه به دنبال خواهد داشت که جبران آن با هیچ هزینه‌ای ممکن نیست.

امام راحل با روشنگریهای خویش و تصمیم‌گیریهای منطقی که ریشه در ابعاد مختلف وجودی ایشان داشت، بعضی چهره‌های سیاسی منطقه را که بر سر مصالح مسلمین مسامحه و بعضاً معامله می‌نمودند، افشا کردند. ایشان نسبت به طرحهای صلحی که از سوی برخی دولتمردان عافیت‌طلب عرب مطرح می‌شد، واکنش جدی نشان داده و رفتار آنها را برخلاف منافع مسلمانان بخصوص ملت مظلوم فلسطین ارزیابی می‌نمودند و با افشاگری به هنگام مسیر توافقات، با به صحنه آوردن ملتها، آنان را با مشکلات عدیده مواجه می‌ساختند. اکنون بار دیگر برخی کشورهای عربی با احیای طرحهای سازش‌پذیری که به نفع رژیم صهیونیستی خواهد بود، ستمدیدگان فلسطین را در راستای احقاق حقوقشان با تردیدهای زیادی روبه‌رو نمودند. پیشنهادهای مطرح شده راهکاری جدید نیست، بلکه بازسازی گفتگوهای شکست خورده دیروز است تا شاید از رهگذر اختلافهای درونی فلسطین و بی‌تفاوتی تعدادی از کشورهای اسلامی، راه نجاتی برای رژیم صهیونیستی گشوده شود.

امام خمینی(ره) از همان آغازین روزهای ورود به صحنه مبارزات علیه حاکمیت طاغوت، مبارزه با اسرائیل را در دستور کار قرار داد و حمله به رژیم پهلوی را از حمله به اسرائیل جدا نمی‌دید، زیرا پیوند آنان معضلاتی را در جامعه ایران و کشورهای اسلامی ایجاد نموده بود. ایشان با افشای ماهیت رژیم غاصب صهیونیستی، هرگونه مذاکره با این رژیم جعلی را از سوی کشورهای اسلامی دام خطرناکی می‌دیدند که غفلت از آن اسرائیل را در موقعیتی برتر قرار می‌داد که تبعات آن آسیب‌پذیری کشورهای اسلامی را به دنبال داشت.

همان‌گونه که امام خمینی(ره) و جریان اندیشگی ایشان صرفاً به مردم ایران تعلق ندارد و در حکم رهبری فراملی است که در دوران حیات پربار و با برکت سیاسی خویش، با تزریق روحیه اعتماد به نفس به جهان اسلام، زنجیر اسارت را از گردن مسلمانان برداشت و با بیداری آنان موجی از اراده‌های قوی جهت مبارزه با جبهه استکبار به وجود آورد، سزاوار است این جریان همگرایی مسلمانان در سالی که از سوی جانشین شایسته امام(ره)، حضرت آیةا... خامنه‌ای، به عنوان سال «اتحاد ملی و انسجام اسلامی» نامگذاری شده است، در راستای تحکیم استقلال مسلمانان و نفی توطئه شوم تفرقه‌افکنانه دشمنان، گامهایی اساسی برداشته شود.

امید می‌رود، سالروز بزرگداشت حضرت امام(ره) فرصتی مغتنم جهت یادآوری یاد و نام معمار کبیر انقلاب اسلامی باشد و جامعه ایران ـ اعم از نخبگان، جریانهای سیاسی و آحاد جامعه ـ هر یک به سهم خود در بهره‌برداری از افکار بنیانگذار انقلاب سهیم باشند تا راهبردهای داخلی و خارجی با ابتناء بر آموزه‌های امام(ره) اتخاذ گردد.

مقام معظم رهبری در ملاقات با اعضای ستاد ارتحال امام(ره) فرمودند: «توجه به شخصیت امام صرفاً با شعار نمی‌شود، بلکه باید اصول و اندیشه‌های وی مورد اهتمام واقع شود.» در واقع، اقتدا به تفکرات ایشان باید جلوه عینی در رفتار و منش و کردار افراد داشته باشد تا از این منظر بتوان آرای حضرت امام(ره) را در حوزه‌های گوناگون اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نهادینه کرد.