نگاهی به فعالیت بهائیت در جهان (بخش دوم)

مجید توسلی
بهائیت در سیرالئون
عقاید مربوط به بهائیت در سال 1950 م «از کیپ مونت» لیبریا برای اولین بار وارد سیرالئون گردید و نخستین گروه پیروان بهائیت در منطقه «هستینگ» در حومۀ فری تاون بوجود آمد. اولین بهائیت یک پزشک آمریکایی به نام دکتر «هارون کل» در کالج دانشگاه سیرالئون به تبلیغ بهائیت پرداخت ولی فعالیت جدی بهائیت در این کشور از زمانی آغاز شد که بهائیان سیرالئون در سال 1975 م اولین «انجمن معنوی محلی بهائیان» فری تاون را در دانشکده فورابی تشکیل دادند. در همان سال «مجمع ملی بهائیت» نیز تشکیل گردید.
اولین مرکز بهائیان در سیرالئون در منطقه «سیراکولار رود» (Circular Road) قرار داشت، رابرت مارتین بهائی آمریکایی که در دبیرستان کالنتین شهر کامبیا واقع در شمال کشور تدریس می‌کرد دومین مبلغ سفید پوستی بود که بهائیت را در سیرالئون ترویج می‌کرد و همین فرد بود که ساختمان فعلی «مجمع معنوی بهائیان سیرالئون» را واقع در منطقه سیگنال هیل رود خریداری کرد. این مرکز دارای کتابخانه‌ای به نام «کتابخانه مجمع ملی بهائیان» می‌باشد. بسیاری از کارکنان سیرالئونی و لیبریایی این مرکز بهائیت هستند، یهائیت علاوه بر این مراکزی در شهرهای دیگر نیز دارد.
همچنین زمین‌هایی را در دیگر شهرها جهت گسترش فعالیت‌های آتی خویش خریداری کرده است. علاوه بر این در شهر «مکین» مرکز آموزشی بزرگی ایجاد نموده که تنها مرکز آموزش بهائیان در سیرالئون می‌باشد. همچنین یک قطعه زمین بزرگ به منظور ایجاد یک مرکز آموزشی دیگر خریداری شده است که به دلیل جنگ داخلی و ناامن بودن منطقه در حال حاضر به حالت تعویق درآمده است. قطعه زمین دیگری در «بند مو گودریچ» روبروی پادگان نظامی، به منظور ایجاد اولین معبد بهائیان در سیرالئون خریداری شده است، فرقه مذکور دارای دو مدرسۀ ابتدائی در (Yikandon) و «مویامبا» می‌باشد ولی به گفته یکی از اعضا برجسته بهائیت در دانشگاه فورابی بهائیت ترجیح می‌دهد به جای ایجاد مدارس از مدارس مسلمانان و مسیحیان برای تبلیغ عقاید خود استفاده نماید.
بیت‌العدل بهائیان
تأسیس بیت‌العدل توسط «شوقی افندی» از آنجا نقطه عطفی در این آیین بود که اقدامات و کارهای اجرایی آیین را سازماندهی کرده این امر سازماندهی زمانی صورت گرفت. پس از جنگ دوم جهانی که در پی رشد صنعتی بسیاری از کشورها دیوان سالاری نیز رشد کرد و همچنین اوج‌ فروپاشی امپراطوری‌ها و آزاد شدن مستعمرات بود که دیگر، ساختارهای پیشین چون ادارۀ از مرکز و توسط کارگزاران مرکز را بی‌فایده می‌ساخت و ساختارهای جدیدی با همان کارآیی و بلکه بهتر پدید آمدن آیین بهائیت درست مانند استعمارگران نوین که از مرکز کشور استعمارگر بدون حضور فیزیکی به ادامه اجرای برنامه‌های خویش پرداخته توسط نیروها و امکانات بومی هر منطقه پی‌گیر اهداف خود شدند، عمل کرد بهائیان نیز با ایجاد مرکز بین‌المللی، ملی و محلی و حتی واحدهای کوچکتر، سازمان ویژه خود را بنیاد نهاده به گسترش آیین خود از طریق فعالیت در این سه سطح محلی، کلی، بین‌المللی، پرداختند که پربهره نیز بوده است.
بهائیان در حل اختلاف خود در هر کجا که باشند به محافل روحانی در این سه سطح مراجعه می‌کنند و از رجوع به مقامات قضایی و دولتی جداً دوری می‌نمایند و در حقیقت در هر کشور و نقطه‌ای که باشند، احساس بیگانگی در عین حال استقلال کرده دستورات محافل خود را بر هر قانون و دستور مقامات محلی ترجیح می‌دهند.(1)
اینک به تشریح سازمان‌ها در این سطوح پرداخته می‌شود.
فعالیت‌های بین‌المللی
در سطح بین‌المللی فعالیت‌های بهائیان در چارچوب نشست‌ها و کنگره‌های بین‌المللی صورت می‌گیرد.
نشست‌ها
نشست‌های بین‌المللی طرفداران این آیین که هشتمین آن در سال 1998 در حیفای اسرائیل تشکیل شد به بحث و مشاوره مسایل جامعه بهائیان می‌پردازد، مثلاً در هشتمین نشست، شیوه‌های منسجم افزایش سطح توسعه جامعه بهائیان، آموزش کودکان، توسعه اخلاقی، بهبود پایگاه زنان ارتباط با سازمان‌های غیر حکومتی و نهادهای ملی و بین‌المللی و مسایل مربوط به افراد جامعه بهایی چون مسئولیت فردی و اهمیت آن بررسی شد. همچنین نشست‌های بین‌المللی انتخابات بیت‌العدل جهانی برگزار می‌شود.
در رابطه با همین نشست‌ها بایستی از بیت‌العدل جهانی بهائیان به عنوان یک سازمان بین‌المللی ایشان نام برد. این سازمان پایه در تفکرات بهإالله و اندیشه‌های شوقی افندی داشته در سال 1963 تأسیس شد. بهائیات در کتاب اقدس کتاب مقدس بهائیان در همین رابطه می‌گوید: خدا به بهائیان دستور داده است که در هر شهر محفل بزرگی به نام بیت‌العدل قرار دهند و در آن محفل بزرگ، اعضایی بر شماره حروف «بهإ» گرد هم آیند. هرچه شماره اعضای آن بیشتر باشد بهتر است و این تعداد اگر از شماره حروف بهإ بیشتر شد، باکی نیست. حضور این افراد در آن مجلس مانند حضور آنها در محضر خداست آنها چیزهایی می‌بینند که دیگران نمی‌بینند از این رو اعضای بیت‌العدل امنیان خدا در میان مردم و وکیلان او در زمینند که با هم در مصالح بندگان مشورت می‌کنند و آنچه به صلاح مردم و مختار است اختیار می‌کنند.
در بیت‌العدل یک نفر از نسل بهإالله به نام ولی‌ امرالله باید بر اعضای آن نظارت و ریاست داشته باشد که اطاعت از فرمان‌های او بر همۀ بهائیان واجب است. اگرچه بهإالله همه محافل بهایی در همۀ شهرستان‌ها را بیت‌العدل نامیده است، ولی جانشینان او به ویژه پس از شوقی افندی آنها را محافل شهرستان‌ها نامیده تنها محفل بزرگ را که در رأس آن همه محافل و در مرکز بهائیت در شهر قرار دارد به نام «بیت‌العدل اعظم» خوانده شده گرچه بهإالله محافل بزرگ بهائیان را سفارش کرده به وظایف آنها اشاره نموده است ولی مجمع عمومی ایادی بهائیت که به نام بیت‌العدل اعظم خوانده شده و بعد از شوقی انسجام و موجودیت یافته است ضرورت اوضاع، آیین بهإ بعد از شوقی ایجاب کرده است. چون شوقی افندی فاقد فرزند بود و برای جانشینی کسی را نداشت تأسیس العدل اعظم را مطرح نمود و یا بقول او «چنین بیت‌العدل اعظم» یعنی پایۀ آن را ایجاد کرد و آن را به همۀ سران بهائی اطلاع داد.(2)
این مرکز اکنون در شهر حیفای اسرائیل قرار دارد. علت گزینش این شهر به عنوان مرکز جامعه بهائیان می‌تواند قرار داشتن مدفن باب و بهإالله در آن و مرکز اجرایی و روحانی بودن این شهر برای بهائیان باشد.
اعضای هیئت رئیسه بیت‌العدل 9 نفر می‌باشند که برای مدت 5 سال توسط نمایندگان محافل روحانی ملی برگزیده می‌شوند.(3) از آنجا که در آیین بهائیت، روحانی(4) ندارد این نمایندگان، متولیان امر دینی بوده هر بهائی نیز خود یک مبلغ می‌باشد. انتخاب اعضای هیئت رئیسه در سطح‌های خردتر محافل روحانی نیز (در سطح محلی و ملی) اعمال می‌شود این انتخابات بدون نامزد و یارقابت‌های انتخاباتی می‌باشد. هر یک از نمایندگان با نوشتن نام 9 نفر روی یک برگه اقدام به انتخاب کرده هر کسی بیشتر آرا را بدست آورده برگزیده می‌شود و به عنوان یک وظیفۀ شرعی به امر نمایندگی می‌پردازد. در آخرین نشست بین‌المللی بهائیان در سال 1998، نزدیک به هزار نماینده از 160 کشور جهان شرکت کرده در حیفا حاضر شدند که 9 عضو هیئت رئیسه را برگزیدند.
کارمندان بیت‌العدل و دیگر مراکز اجرایی بهائیان در حیفا، داوطلبانی هستند که از کشورهای گوناگون جهان آمده در حیفا ساکن می‌شوند و برای مدت معینی به انجام کارهای سازماندهی اجرایی و روحانی می‌پردازند این شیوه کارمندگیری به افزایش ارتباط با دیگر بهائیان جهان و آگاهی از اوضاع و احوال ایشان و افزایش انسجام بین بهائیان می‌انجامد.
وظایف بیت‌العدل: از وظایف بیت‌العدل سازماندهی امور اجرایی و روحانی جامعه جهانی بهائیان و ایجاد هماهنگی بین آنها می‌باشد، تولیت و رسیدگی استان‌های مقدسه بهائیان را بر عهده دارد و کار قانونگذاری و مشروعیت این امر را در اموری که در متون مقدس بهائیان نیامده شرایط جهانی جامعه بهایی آن را بایسته می‌سازد بر عهده دارد می‌تواند قوانینی را در این زمینه وضع کرده یا فسخ کند و بدین ترتیب جامعه بهائی را در جهان همیشه در حال تغییر و دگرگونی نگهدارد و حفظ کند با تکیه بر همین اختیارات است که با پرداختن به دغدغه‌های جامعه جهانی بشری، چون آموزش، زنان، طبیعت، خود را جذاب و گیرایی نمایانند. همچنین این مرکز در رابطه با این موارد و تحقق این امور تلاش بعمل آورده سرمایه‌گذاری می‌کند.
«اطمینان از نگهداشت متون مقدس از تحریف و نگاهداشت قداست این متون تجزیه و تحلیل، تفسیر و طبقه‌بندی و هماهنگی بین متون نوشتاری آیین دفاع و پشتیبانی از دستورهای خداوند و رهاسازی این دستورها از قید و بند فشار و سرکوب.
پیشبرد منافع آیین الهی (بهائیت). تبلیغ، ترویج و آموزش پیام الهی، رهبری مردم به سوی نظم جهانی بهإالله آماده‌سازی زمینه برای دستیابی به ویژگی‌های روحانی‌ای که بایستی زندگی و جمعی بهائیان را از دیگران متمایز سازد. تلاش گسترده برای تحقق دوستی بیشتر میان ملت‌ها و نزدیکی بیشتر آنها و همچنین برای دستیابی به صلحی جهانی تقویت آنچه که عامل روشنگری روح بشر و روشنفکری بشر و بهبود جهان و پیشرفت می‌باشد.
قانونگذاری در مواردی که متون مقدس نظری در آن باره ندارد و منسوخ کردن برخی قوانین طبق دگرگونی‌ها و اقتضإات زمانی، توجه و تصمیم‌گیری در مورد مسایلی که به اختلاف و تفرقه می‌انجامد روشن ساختن مسایل مبهم، نگاهداشت حقوق مادی و معنوی نیروهای انسانی و آزادی‌های فردی، و توجه به نگهداشت شرافت بشری؛
توجه به ثبات کشورها و پایداری دولت‌ها.
صدور قوانین و اعمال اصول آیین نگاهداشت و گسترش مرکز اجرایی و روحانی آیین بهائی که مراکزی دایمی در دو شهر حیف و عکا هستند. رسیدگی به امور جامعه بهائیت راهنمایی سازماندهی هماهنگی یکی ساختن فعالیت‌های جامعه جهانی بهائیت پایه‌گذاری نهادهایی که مسئول بررسی و بازرسی افراد و سازماندهی باشند تا از امتیازات خود سوءاستفاده نکنند و به حقوقشان خدشه وارد نشود، آماده ساختن بستر برای رسیدگی، مصرف، نگهداری از سرمایه‌ها، هدایا و دیگر دارایی‌ها که تحت نظارت جامعه جهانی بهائی هستند داوری در درگیری‌هایی که در حوزه و محدوده بیت‌العدل رخ می‌دهد. داوری و اعمال مجازات در موارد نقض قوانین آیین فراهم کردن زمینه اجرای تصمیمات، داوری و فرونشاندن درگیری‌هایی که بین مردم رخ می‌دهد. تبلیغ و نگاهداشته عدالت الهی که بتنهایی می‌تواند امنیت را تأمین کرده و نظم و قانون را در جهان حاکم گرداند.
نگاهی به این شرح وظایف نشان می‌دهد بهائیان در سه زمینه مربوط به فرد بهایی، جامعه بهایی و جامعه جهانی مسایل مشترک بشریت تلاش‌ها را در پیش گرفته می‌خواهند به انجام برسانند که خود بیانگر فراگیری پهنه فعالیت‌های بهائیان و گستردگی دربرگیری این فعالیت‌ها می‌باشد. بنابراین می‌توانند با افراد بیشتری سروکار داشته افراد بیشتری را با آیین خود آشنا سازند و تبلیغ گسترده‌تری داشته باشند.
کنگره‌های بهائیان
در سطح بین‌المللی همچنین بایستی از کنگره‌های بین‌المللی بهائیان نام برد. در این زمینه فعالیت کمتری شده است ولی آنچه انجام گرفته نشان از توان بهائیان دارد. انعقاد کنگره سی هزار نفری بهائیان در همین رابطه در خور توجه است.
بهائیان جهان از 23 تا 27 نوامبر 1992 2 تا 7 آذر 1371 دومین کنگره‌ای‌ بین‌المللی خود را در مرکز معروف «جاکوب ماتیس» در نیویورک منعقد کردند در این کنگره سی هزار نفر بهایی از سراسر جهان شرکت کرده در مورد مسایل گوناگون از جمله بهائیان ایران بحث و گفت‌وگو کردند.
این کنگره جهانی دومین گردهمایی بین‌المللی بهایی در چنین سطحی بود. کنگره اول در سال 1963 در لندن منعقد گردید. ظاهراً تعداد شرکت‌کنندگان به حدود ده هزار (000/10) نفر می‌رسید. برنامه‌های دومین کنگره از این قرار بود:
1. پیام بوش
2. سخنرانی شهردار نیویورک
3. سخنرانی مادومیوماکسول
4. سخنرانی دیوید هوفمن
5. سخنرانی فیروز کاظم‌زاده
در حاشیه کنگره و در گزارش‌های منتشر شده گفته شد که شمار بهائیان در جهان در حال حاضر 5 میلیون نفر است.
در زمان اولین کنگره در سال 1963 شمار آنها 000/400 (چهارصد هزار) نفر اعلام شد که طی سی سال رشد قابل توجهی داشته‌اند و ابزار اصلی آنان برای رسیدن به این رشد تبلیغات بوده است.
دیوید هوفمن که به او اشاره شد در نطق خود به بهائیان گفت که همه باید تبلیغ بکنند حتی زمانی که پلیس راهنمایی شما را برای دادن جریمه متوقف می‌کند به او یک جزوه تبلیغی بدهید.
در رابطه با امر تبلیغات،‌ بهائیان در همین کنگره دوم خود هم تبلیغاتی برگزیده بودند که حول و حوش وضعیت محیط زیست نگاه کردن به زمین به عنوان یک موجود مقدس که باید حفاظت شود، هماهنگی و وحدت نژادی تحمل، صلح و توسعه اقتصادی بود. دو موضوع محیط زیست از نظر بین‌المللی و تحمل بین نژادها در سطح آمریکا، بخاطر وضعیت تنش‌های مربوط به سیاهپوستان با دیگران گیرایی خاصی داشت.
بی‌شک کنگره جهانی بهائی در نیویورک، نشانگر یک تشکیلات گسترده جهانی است که توانستند چنین برنامه‌ای را شکل دهند.
این کنگره بر ضد جمهوری اسلامی ایران در غرب را تشدید کرد و بی‌تردید نقطه‌ عطفی در موج‌های مربوط به فعالیت‌های حقوق بشر علیه ایران بود. این امر در عین حال نشانگر غربت اسلام و تشیع نیز بود و امکان نداشت مسلمانی سی هزار صندلی چیره‌شده برای بهائیان را ببیند وحی دینی او، پرسش‌های پرچالشی را برایش برنینگیزد.
بهرحال این کنگره بیان‌گر قدرت و اندازه فعالیت آیین بهائیت در شکل سازمانی‌اش بود.
محافل روحانی ملی بهائیان
ساختار سازمان‌های ملی بهائیان که با نام محافل روحانی ملی (NSA)(5) شناخته می‌شوند تقریباً مانند بیت‌العدل جهانی بوده توسط دست کم 9 نفر عضو هیئت رئیسه که می‌تواند بیشتر هم باشد اداره می‌شود که توسط نمایندگان محافل روحانی محلی برگزیده می‌شوند و در پایتخت کشورها مستقر هستند.
در این سطح تمامی افراد بالای بیست و یکسال می‌توانند به عنوان انتخاب‌کننده یا نامزد انتخاباتی حضور داشته باشند. البته نیازی نیست رسماً اعلام نامزدی شود بلکه هر فرد بهائی یک نامزد انتخاباتی بوده اگر دیگران او را برگزینند به عنوان یک وظیفۀ شرعی مسئولیت را بایستی بپذیرد در فضای عاری از رقابت‌های انتخاباتی با رأی مخفی دیگران را برگزینند یا خودشان برگزیده شوند.
این محافل ملی بیشتر نقش واسطه‌ای و مبادله‌ای داشته در زمینه اجرإ و برنامه‌ریزی هر دو،‌ فعالیت داشته، سطح کلاس (بیت‌العدل به عنوان تنها مرجع مشروع قانونگذاری بهائیان) را به سطح خرد (مجامع روحانی ملی) ربط داده فعالیت‌های ایشان را هماهنگ می‌سازند و مسئول اداره معنوی و اجرایی مجموعه‌ای از محافل محلی می‌باشند و تصمیمات بیت‌العدل را به آن ابلاغ می‌کند و برنامه‌هایی کلان متناسب با حوزه ملی خودشان به بخش‌های محلی ارائه می‌دهد کارکردهای گوناگونی در این سطح صورت می‌گیرد.
مهم‌ترینش آموزش افراد بشر می‌باشد. آموزش بهائیان در رابطه با اعتقاد و شعار بهائیان یعنی یگانگی مردم در جهانی یگانه، می‌باشد که می‌کوشند بدون توجه به رنگ و آیین و نژاد و زبان چهار عامل تبعیض در میان بشر جامعه انسانی یگانه‌ای پدید آورند که گرامیداشت مردمان به خاطر مردم بودنشان باشد نه به خاطر رنگ یا نژاد یا آیین یا زبان، در پی این اعتقاد به جهانی واحد و یگانه و نیز باور دارند و می‌کوشند آن را پدید آورند تا جهان به تمامی، یک خانه شود برای همه افراد بشر.
در همین رابطه آموزش خویش را متمرکز کرده، شاگردان را برای رسیدن و تحقق بخشیدن به این باور، می‌پرورانند و در این رابطه از همه ابزارهای ممکن و در دسترس بهره می‌گیرند که می‌توان این موارد را یاد کرد.
مدارس و نهادهای آموزشی: مهم‌ترین رکن آموزشی در دسترس جامعه بهائیان می‌باشد که در حوزه محافل گوناگون روحانی محلی قرار داشته به امور آن رسیدگی می‌کنند. از این مورد می‌توان به نهادهای آموزشی بهائیان در هند اشاره نمود که به آموزش در چهار دوره می‌پردازند که عبارتند از:
1. دوره پایه‌ای(6): گذراندن آن برای همه معتقدین به آیین بهائیت بایسته است. در این دوره به آموزش کتاب روحی(7) و چند ماده اضافی دیگر پرداخته می‌شود. آموزش دیدگان در این دوره در حقیقت پایه هرمی را تشکیل می‌دهند که بر پایه دانش، درک و تجربه بهائیان تازاس آن شکل می‌گیرد.
2. دوره مهارت‌های ویژه(8): آموزش در این دوره برای تربیت نیروی انسانی برای ارایه خدمات ویژه به جامعه بهائیت از جمله کل سرای اخلاق برای بچه می‌باشد.
3. دوره تخصصی(9): این دوره برای آموزش بهائیان و غیر بهائیان، هر دو می‌باشد که طی آن افرادی برای ارایه خدمات تخصصی به جامعه بهائیت تربیت می‌شوند از این افراد می‌توان از یاوران بهداشت یا آموزگار برای کلاس‌های سوادآموزی یاد کرد.
4. دوره حرفه‌ای(10): برای آموزش مهارت‌های بایسته به هزاران جوانی که ممکن است بیکار باشند اقدام می‌کند.
آموزش در هند توسط بهائیان بیشتر بر پایه عقیده پیشرفت ایین از راه فرایند ورود نیروهای انسانی(11)» صورت می‌گیرد تا با افزایش معتقدین به آیین بهائیت به گسترش دین توسط همین معتقدین بپردازند. در همین رابطه از سوی محفل روحانی ملی، مؤسسات آموزشی در هند بنا گردیده که به گسترش و استحکام آگاهی‌های مذهبی بهائیان پرداخته از میان این بهائیان آموزش‌دیده آنها که بهتر می‌توانند به آموزش آسان «کتاب روحی» که طی دوره‌های آموزشی تدریس می‌شود بپردازند. به بازیابی نیروهای انسانی توسط بهائیان توجه شود که صرف نیروی آموزش‌دیده را مدنظر ندارند بلکه آموزش دیدگان دارای توانایی آموزش دادن، آن هم به شیوه آسان را توجه می‌کنند برگزیده شده با یکی از نام‌های پیشگامان یا سپاه دانش در نقاط جغرافیایی گوناگون به آموزش بهائیت و تبلیغ آن می‌پردازند.
این آموزش دیدگان آموزش‌دهنده در سطح عوام و توده مردم تلاش آموزشی خویش را به انجام می‌رسانند و اینجاست که توجه به تدرس آسان کتاب روحی و برگزیدن نیرو از میان آموزش‌دیدگان با توجه به این توانایی مفید می‌افتد. و بدین ترتیب هر یک مبلغی شده، در نقاط گوناگون هزاران نفر را با آیین بهائیت آشنا می‌سازند.
در شیلی از این ابزار آموزشی بهتر بهره‌برداری شده است چرا که محفل روحانی ملی در این کشور توانسته است یک برنامه دوره‌ای آموزشی رسمی آیین بهائیت را به تصویب وزارت آموزش شیلی رسانده از 1985 در سطح مدارس ابتدایی تا دبیرستان اجرإ کند. بایسته است توجه شود که در مقاطع آموزشی بهائیان همه سطوح، کودکت تا جوان، عوام تا خواص را دربرمی‌گیرد یعنی توانایی دارند تا سراسر عمر یک فرد را پوشش آموزشی داده آموزش خود را به ثمر رسانند در این رابطه بایستی از مدارس «فیضی» و «مهاجر» و همچنین کالج نور، که یک نهاد آموزشی است نام برد که در شیلی فعالیت آموزشی دارند. این نهادهای آموزشی و مدارسی برای یک گروه یا نژاد خاص نبوده همه می‌توانند در آن حاضر شوند.
هزینه این مدارس از کمک‌های ماهیانه مقررشده توسط دولت شیلی، کمک‌ سازمان‌های بهائی و غیر بهائی و همچنین بهره‌برداران از خدمات نیروهای داوطلب که در طرح «خدمات یکساله جوانان مشارکت دارند و این طرح از سوی محفل روحانی ملی ارایه شده است تأمین می‌شود.
به کارگیری و بهره بردن از جوانان بصورت داوطلبانه از تلاش‌های در خور توجه محافل روحانی ملی می‌باشد که در چارچوب طرح‌هایی چون «خدمات یکساله جوانان» یا «پیشگامان»(12) تحقق می‌یابد به عنوان پیشگامان در آیین بهائیت به معتقدین اطلاق می‌شود که سرزمین مادری خویش را داوطلبانه ترک گفته در جاهای دیگر که معمولاً با نام «مناطق گسترش اهداف» نامیده می‌شود ساکن شوند. البته لزوماً داوطلب شدن برای انجام امور آیین بهایی با نبود بهره مادی همراه نیست بلکه داوطلبان از دستاوردهای مادی نیز برای تلاش‌های خویش بهره‌مند می‌گردند. بدون شک در اختیار داشتن اینگونه نیروها که داوطلبانه و از روی رغبت برای تحقق اهداف آیین می‌کوشند زمینه را برای تبلیغ مهیاتر و آسان‌تر می‌سازد.
در موریتانی آموزشی، به ویژه آموزش کودکان در صدر فهرست فعالیت‌های بهائیان می‌باشد. می‌کوشند تا هویت کودکان را بر مبنای یگانگی بشر شکل دهند کودکان مذاهب گوناگون و از طبقات اجتماعی مقاومت می‌توانند در برنامه‌های اینان حضور یابند.
طرح شعارهایی چون یگانگی بشر از طریق نهادهای آموزشی در کشورهایی چون آفریقای جنوبی که از تبعیض نژادی رنج برده و می‌برد رسیدن به هدف را آسان‌تر می‌کند. بهائیان با توجه به محیط اجتماعی، آموزشی خود را ترتیب داده اقدام می‌کنند.
جمع‌بندی نهادهای آموزشی بهائیان
آنچه از کارکرد نهادهای آموزشی بهائیان در کشورهای گوناگون فهمیده می‌شود این است که بهائیان در کشورهای آسیایی و بطور کلی شرق علاوه بر آموزش در درون نهادهای آموزشی، نیروی آموزش‌دهنده به بیرون نیز پس از تربیت آنها می‌فرستند و هر فرد بهائی خود یک مبلغ می‌شود مانند پیشگامان در هند اما در غرب بیشتر افراد به درون سازمان‌ها و نهادهای بهائیت هدایت‌شده آموزش می‌بینند.
شاید این به خاطر ساختار جامعه‌شناختی جوامع شرق و غرب باشد که روح عرفانی شرق، روحیه‌ای پیشرومنشانه و بسیج‌گرانه در آنان پدید آورده که به سادگی به ویژه با پدید آمدن یک رهبر فرهمند بسیج‌شده پیرو می‌شوند اما در جوامع غربی عقلانیت حاکم بوده تا حقیقت را به یقین درنیابند بدان ایمان نمی‌آورند و کشاندن آنها در نهادهای آموزشی که عقل‌ها جمع بوده یک نفر به تنهایی به تبلیغ نمی‌پردازد. ساده‌تر زمینه را برای قانع شدن افراد آماده کند.
رسانه‌های گروهی
در این پهنه نیز بهائیان حضوری فعال از خود نشان داده‌اند. از میان رسانه‌های گروهی، رادیوهای بهائیان را بایستی نام برد که دارای تعداد هفت ایستگاه رادیویی فعال می‌باشند. از جمله در شیلی که کارکنان آن از نیروهای داوطلب با پرداخت مقرری ماهیانه تأمین می‌شود. برنامه‌های آن آمیخته‌ای از آموزش آیین بهائیت، آموزش زنان و کودکان،‌ آموزش علمی و عملی کشاورزی موسیقی اصیل و محلی می‌باشد که این ترکیب نه تنها پیروان آیین بهائیت که دیگر مردم را نیز می‌تواند جذب خویش کند.
پیروان این آیین همچنین از نشریات (روزنامه، هفته‌نامه و...) نیز برای انتشار عقاید خود بهره می‌برند و نوشتارهایی در معرفی باورهای خود در این نشریات به چاپ می‌رسانند.
بهائیان تلاش تبلیغی خود را از طریق رسانه‌های گروهی در چارچوب سازمانی خاص پی می‌گیرند.
به عنوان نمونه در هند این تلاش، در چارچوب سازمانی به نام «دفتر امور خارجی بهائیان» پی گرفته می‌شود که اینگونه سازمانبندی شده است:
پی‌نوشت‌ها در دفتر مجله موجود می‌باشد.