موضوع مذاکره را طرف آمریکایی تعیین نکند

گروه سیاسی ـ علی حسینی: ورود ایران و آمریکا به مذاکره‌ای مستقیم درباره عراق مساله‌ای است که محافل سیاسی و دیپلماتیک مختلف را در سطح داخلی و بین‌المللی به خود مشغول کرده است. از یک سو اعتقاد بر آن است که هر مذاکره‌ای باید شفاف، با درایت و منطقی پیش رود و از دیگر سو باید ریشه‌های درخواست واشنگتن برای انجام چنین مذاکره رسمی پس از نزدیک به سه دهه مشخص شود.

محافل داخلی تاکید می‌کنند هرگونه مذاکره‌ای با آمریکا باید با حفظ عزت و اقتدار نظام همراه باشد و هشدار می‌دهند مذاکره بر سر عراق فقط منافع آمریکا را تامین می‌کند و نباید سرنوشت دستور کار مذاکره  تنها در دست یک طرف باشد. اما محافل آمریکایی می‌گویند مذاکره فقط درباره عراق خواهد بود و احتمالا ظرف دو هفته آینده در سطح سفیران دو کشور صورت خواهد گرفت. کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا روز گذشته گفت: واشنگتن تصمیم دارد با ایران درباره امنیت عراق گفت‌وگو کند، زیرا زمان را برای این کار مناسب می‌داند. وی با تکرار ادعاهای غرب مبنی بر دخالت ایران در آشوب‌های عراق به خبرنگاران گفت: عقیده گفت‌وگو با ایران حاصل گفت‌وگو با کشورهای همسایه عراق در منطقه بود. به نظر ما مقابله با تکنولوژی‌های خطرناکی که از ایران وارد می‌شود و جان سربازان ما را به خطر می‌اندازد و کمک به حل مسائل مرزی عراق یکی از مهم‌ترین کارهایی است که باید انجام شود.

نگاه آمریکایی

براساس گزارشی که ایسنا منتشر کرد، روزنامه لس‌آنجلس تایمز به نقل از ناظران سیاسی و مقاماتی که نامی از آنها نبرد، نوشت: اگر چه مقامات ایران و آمریکا تاکید می‌کنند مذاکراتشان موضوعی غیر از عراق را شامل نخواهد شد؛ این گفت‌وگوها می‌تواند به ذوب شدن یخ‌های روابط دو کشور کمک کند. این نشانگر تمایل جدیدی از جانب دولت بوش برای دستیابی به دشمن قدیمی‌اش است.

نگاهی به گفته‌ها و سیگنال‌های محافل رسمی و غیررسمی آمریکایی مشخص می‌کند که واشنگتن به دنبال استفاده از ایران به عنوان برگی برنده در عرصه سیاست داخلی و در عین حال سیاست خارجی خود است. در این‌باره می‌توان به این اظهارات توجه کرد: «گوردن جاندرو، سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا: هدف از این گفت‌وگو تلاش برای اطمینان یافتن از آن است که ایرانی‌ها نقش موثری را در عراق ایفا می‌کنند. موضوع، ایران و آمریکا نیست، بلکه عراق است.» «ولی‌نصر، عضو ارشد شورای روابط خارجی آمریکا و کارشناس مسائل ایران: به نظر می‌رسد که آمریکا دست آخر بازی در عراق را خواستار است و بدون مشارکت ایران دست آخری وجود نخواهد داشت.» اگر چه به نظر می‌رسد دولت آمریکا اندک‌اندک زیر فشار زیادی که به دلیل جنگ عراق متحمل شده در حال خم شدن و پذیرفتن توصیه گروه تحقیق بیکر- همیلتون درباره عراق و رو آوردن به گفت‌وگوهای دیپلماتیک با ایران و سوریه است، اما این مذاکرات به مذاق محافل تندروی آمریکایی خوش نیامده است. طیف تندرویی از جنس ریچارد پرل، حامی برجسته جنگ عراق  از این تصمیم انتقاد می‌کند و می‌گوید که این امر در خاورمیانه به عنوان علامت ضعف دیده خواهد شد.

هشدار داخلی

به هر تقدیر باید تصریح کرد درخواست رسمی آمریکا برای مذاکره، نشانگر مرحله جدیدی در تفکر دولت بوش محسوب می‌شود که این جای تامل بسیار دارد، زیرا پس از سقوط طالبان و افغانستان، آمریکا گفت‌وگوهایی را با دیپلمات‌های در سطح متوسط ایران درباره تشکیل دولت جدید افغانستان داشت، اما پس از آن جورج بوش ایران را جزو محورهای شرارت خواند. محافل داخلی نگاه توأم با احتیاط را در قبال این مذاکرات توصیه می‌کنند. امیر محبیان، کارشناس مسائل استراتژیک در همین رابطه به مهر گفت:  اگر مذاکره با آمریکا بر سر عراق برای استفاده از پتانسیل ایران برای حل کردن مشکلات آمریکا در عراق باشد، این مذاکره یک‌طرفه خواهد بود و تنها منافع آمریکا را تامین خواهد کرد. وی هشدار داد: مذاکراتی که از یک‌سو، ایران به آمریکا کمک کند و از سوی دیگر طرف مقابل نه تنها کمکی نکند. بلکه تضمینی هم ندهد، معنای جز ضرر نخواهد داشت. محمد صدر، معاون سابق وزارت خارجه نیز با اشاره به مذاکره ایران و آمریکا در مورد عراق نیز در این‌باره به مهر گفت: مهم این است که موضوع مذاکره را یک طرف تعیین نکند. اختصاص این مذاکره تنها به عراق کار خوبی نیست و باید در این مذاکره راجع‌به همه چیز حرف بزنیم و نگذاریم آنها برای ما شرط بگذارند. این کارشناس مسائل بین‌الملل تاکید کرد: عراق برگ برنده ایران است و ما باید از این برگ برنده در طی یک مذاکره همه‌جانبه با آمریکا استفاده کنیم. سید محمدعلی ابطحی، معاون رئیس‌جمهور سابق نیز در مورد مذاکره ایران و آمریکا بر سر عراق به مهر گفت: به دلیل تنگنایی که آمریکا در عراق با آن مواجه شده جمهوریخواهان تمایل بسیاری دارند که عراق برای آنها به ویتنام دیگری تبدیل نشود. یکی از راه‌حل‌های پیش روی آنان، مذاکره با ایران است. وی افزود: آمریکا بهتر است که از مواضع ضد ایرانی خود به‌خصوص در مورد مساله هسته‌ای کوتاه بیاید. هوشمندی دیپلماسی آن است که در مذاکره با آمریکا، فقط به موضع عراق بسنده نشود.

استقبال عراقی‌ها

در همین حال نمی‌توان به نگاه عراقی‌ها به این مذاکرات بی‌توجه بود. هوشیار زیباری، وزیر خارجه عراق که به تازگی گفته بود ایران و آمریکا چه بخواهند و چه نخواهند در عرصه عراق بازیگرند، از انجام گفت‌وگوها میان دو طرف استقبال کرده و از آن را علامت خوبی دانست. کردهای عراقی نیز از گفت‌وگوی ایران و آمریکا درباره عراق استقبال کردند.