پیشنهاد گروه دوستی پارلمانی؛ نادیده گرفتن منافع ملی

پیشنهاد گروه دوستی پارلمانی از سوی برخی نمایندگان مجلس، با وجود موضعگیریهای دستگاه دیپلماسی آمریکا، تأملات زیادی را در اذهان تحلیلگران سیاسی ایجاد کرده است. این نمایندگان در نگاهی خوش‌باورانه، با چنین نگرشی، از تصمیمات استکباری که در پس لبخندهای دیپلماتیک نهفته است، غافل شده‌اند. اینک این سؤال مطرح است که چرا برخی نمایندگان کنگره آمریکا موضوع سفر به ایران را مطرح کرده‌اند که طرح تشکیل گروه دوستی پارلمانی از سوی تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، بازتاب آن است. برای پاسخ به این سؤال، باید به تبیین کارکردهای نظام سیاسی ایالات متحده پرداخت.

در نظام سیاسی آمریکا، بر اساس پشتوانه‌های نظری، تصمیمات متأثر از تعلقات حزبی نیست. احزاب برنامه‌هایشان را در ذیل اصول کلی پذیرفته شده اعلان می‌نمایند و تفاوت دیدگاههای دو حزب صاحب گردونه قدرت در آمریکا، صرفاً نسبت به اولویتها و یا تاکتیکهاست. رقابت جناحهای سیاسی فقط مصرف داخلی برای افکار عمومی دارد. تصمیمات استراتژیک در حوزه سیاست خارجی که شخصیت حقوقی ایالات متحده را در بر می‌گیرد، لاجرم باید در چارچوب تعریف شده مقررات کشور باشد که روند مناسبات کاخ سفید با کشورهای جهان، این نظر را تأیید می‌نماید. تاکنون گردش قدرت و حضور شخصیتهای هر دو حزب در پارلمان یا قوه مجریه، نتوانسته است مسیر سیاست خارجی این کشور را منحرف نماید و مهمتر اینکه سران آنها به گونه‌ای اظهار نظر ننموده‌اند که تفاوت ماهوی در آن مشهود باشد.

از جنگ جهانی دوم به بعد، کنگره در شکل‌گیری سیاست خارجی آمریکا نقش حاشیه‌ای را ایفا نموده و اقدامهای آن جهت بازیابی قدرت کارآیی چندانی نداشته است و صرفاً توانسته به عنوان یک مزاحم ایفای نقش نماید. در واقع، تحولات محیط داخلی و بین‌المللی به گونه‌ای بوده که قابلیتهای ریاست جمهوری را در قبال توانمندیهای کنگره افزایش داده است. ولی در ماههای اخیر، با توجه به چالش کنگره و ریاست جمهوری در خصوص جدول زمان‌بندی خروج از عراق و تصویب بودجه جنگ عراق و افغانستان، بار دیگر در خصوص برتری این دو جایگاه حقوقی نظرات مختلف از سوی صاحب‌نظران سیاسی ارایه شده است. سؤال بعدی که به ذهن متبادر می‌شود، این است که ترکیب مؤثر نمایندگان به کدام یک از دو حزب تعلق دارد؟‌ پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، گونه‌شناسی رفتار دو حزب دموکرات و جمهوریخواه در مصدر قدرت، از نوعی رقابت تنگاتنگ جهت برخورد با ایران حکایت می‌نماید. جابه‌جایی اولویتها در راهبردهای سیاست خارجی آنان، بیانگر گزینش راهبردهای عملیاتی متفاوت به منظور دستیابی به هدف می‌باشد.

نمایندگان مجلس شورای اسلامی به خوبی می‌دانند پارلمانهای دنیا که نمایندگی ملت را بر عهده دارند، بدون هویت حزبی امکان موجودیت پیدا نمی‌کنند. در واقع، احزاب روند تعاملات را در داخل و حوزه سیاست خارجی مدیریت می‌نمایند.

بدین ترتیب، پارلمان ایالات متحده نیز از این موضوع مستثنا نیست. هنگامی که سخن از نمایندگان کنگره آمریکا به میان می‌آید، اذهان معطوف به هویت حزبی آنان می‌شود. به عبارت دیگر، یکی از دو حزب دموکرات و جمهوریخواه مجالس این کشور را در اختیار دارد که با اکثریت حزبی موجودیت خود را تبیین می‌کنند. با این نگرش، اکنون نمایندگان دمکرات حایز اکثریت در دو مجلس کشور یاد شده می‌باشند. بنابراین، بررسی عملکرد حزب دمکرات می‌تواند شاخص مناسبی برای ارزیابی پیشنهاد نمایندگان مجلس شورای اسلامی باشد. به عنوان نمونه، به برخی از اقدامهای دمکرات‌ها علیه جمهوری اسلامی اشاره می‌شود. کلینتون در بیست و سوم اسفند 1378، در نامه‌ای به رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، تحریمهای نفتی سال 1374 علیه ایران را تمدید می‌کند. در مقطع یاد شده، دولت آمریکا کشورهای آرژانتین، هندوستان، اسپانیا، آلمان و فرانسه را تشویق کرد از فروش فناوری هسته‌ای برای برنامه‌های غیرنظامی ایران خودداری کنند. تخصیص 20 میلیون دلار توسط آمریکا در دوران کلینتون برای اجرای برنامه‌هایی جهت براندازی نظام جمهوری اسلامی، از دیگر اقدامهای دمکراتها علیه ایران بود و اتهام حمایت از تروریسم، نقض حقوق بشر، مخالفت با روند صلح خاورمیانه و دستیابی به سلاحهای کشتار جمعی، همگی از گسترش جنگ روانی در دوران دمکراتها علیه ایران حکایت دارد. شایان ذکر است، اخیراً مجلس فعلی دمکراتها نیز برای دستیابی به اهداف سلطه‌جویانه ایالات متحده، مبالغ قابل توجهی را برای مقابله با نظام جمهوری اسلامی و براندازی آن تخصیص داده است.

پرواضح است، عملکرد دمکراتها بیانگر خصومت جدی علیه انقلاب اسلامی است. به منظور تبیین بیشتر موضوع، می‌توان به دوران هشت ساله حاکمیت جریان اصلاحات اشاره نمود. موضعگیریهای آقای خاتمی در دوران ریاست جمهوری ایشان که با شعار تنش‌زدایی در حوزه سیاست خارجی مطرح بود، آمریکاییها را نیز شامل شد. وی در مصاحبه‌ای اولیه خود در خصوص ایالات متحده، از دیوار بلند بی‌اعتمادی بین ایران و آمریکا سخن به میان آورد، ولی در واپسین روزهای حضور در مسند ریاست جمهوری نیز اعلان داشت:‌ «دیوار بلند بی‌اعتمادی میان ایران و آمریکا روزبه‌روز از سوی آمریکاییها بلند و قطور شد.» لذا آن گروه از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی که در پی اعلام سفر نمایندگان کنگره آمریکا با اشتیاق آماده استقبال از آنان شدند، باید بدانند که این لبخند دیپلماتیک لایه‌های پنهانی دارد که در آن تصمیمات خصمانه نهفته است. نمایندگان مجلس شورای اسلامی که مطالبات مردم را پیگیری می‌نمایند، با توجه به رفتارهای گذشته حزب دموکرات آمریکا، نباید فراموش کنند که در تداوم و تشدید فشارها از سوی آنان بر نظام جمهوری اسلامی هیچ گونه تردیدی وجود ندارد.

جمهوری اسلامی ایران در عرصه تعاملهای بین‌المللی، به عنوان یکی بازیگر فعال و مؤثر، از برقراری رابطه با دیگر واحدهای سیاسی جهان بر اساس راهبردها و مصالح نظام استقبال می‌نماید، اما این رابطه باید به شکلی تنظیم شود که براساس احترام متقابل و توجه به جایگاه حقوقی و سیاسی ایران به عنوان یک واحد مستقل سیاسی در نظر گرفته شود. نظام جمهوری اسلامی در استمرار رابطه بر طبق موازین حقوق بین‌المللی و دخیل نمودن مؤلفه‌های اخلاقی در ادبیات سیاسی به دور از مفاهیم متافزیک با دولتها و ملتها پیشگام بوده و هیچ گاه انزوای بین‌المللی و حاشیه گزینی در دستور کار دستگاه دیپلماسی کشورمان نبوده است.

انتظار می‌رود نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی در سالی که مزین به اتحاد ملی و انسجام اسلامی است، با بهره‌گیری از راهبردهای اعلام شده توسط مقام معظم رهبری، بکوشند تا همواره تصمیمات کلان کشور بخصوص در حوزه سیاست خارجی با سازوکارهای استراتژیک نظام مغایر نداشته باشد. به یاد داشته باشیم، رهبر فرزانه انقلاب اخیراً در دیدار خانواده‌های معظم شهدا، جانبازان و ایثارگران فرمودند: «... هیچ فردی نمی‌تواند برخلاف هویت و منافع ملی حرکت کند.»