سهمیه‌بندی بنزین؛ موضوع ملی یا اقتصادی؟

 دکتر حسن سبحانی

همدلی و حمایت از تصمیم‌های ملی از نکات حایز اهمیت در مسایل مرتبط با منافع ملی به‌ شمار می‌رود؛ تصمیمهایی که چه بسا موافقان و مخالفانی هم داشته باشد، اما همگان با وجود مخالفتهای احتمالی، از آنها حمایت می‌کنند تا بدین وسیله منافع ملی خود را بر نظرات خویش مقدم بدارند. در اقتصاد انرژی ایران، به هر دلیلی مسأله بنزین وضعیتی به خود گرفته که تصمیم‌گیری درباره آن با منافع ملی پیوند خورده است. امروزه به تاوان سالها تعللی که درباره مقدار مصرف و قیمت بنزین وجود داشته، ناگزیریم به یک تصمیم حیاتی، عاجل و تا حدودی مشکل‌دار، دست بزنیم؛ تصمیمی که در سایه آن بتوان با مشکل ارز ناشی از واردات بنزین که به‌ شدت در‌ حال افزایش است و در صورت عدم چاره، به 5/6 میلیارد دلار در سال 86 خواهد رسید، مقابله کرد. مجلس به منظور اتخاذ راه‌حل میانه‌ای که در آن طبقات مختلف مردم دچار مشکل حاد نشوند و در عین‌ حال مشکل بنزین هم به‌ تدریج برطرف شود، تصمیم به سهمیه‌بندی بنزین به قیمت یکصد تومان برای سال 86 گرفته است.

متأسفانه از آنجا که مصوبه مجلس دارای برخی اشکالهای جزیی هم بود، برخی با نادیده گرفتن روح حاکم بر این مصوبه و با القای این مطلب که نوعی ندانم‌کاری و یا ابهام بر مصوبه مجلس وجود دارد، فضای عمومی را به سمتی سوق دادند که زمینه همکاری لازم و احساس مشارکت کامل برای پیشبرد این طرح، ایجاد نگردید.

باید توجه داشت، میل به کاهش مصرف آن هم از طریق صرفه‌جویی که منجر به کاهش حدود 20 میلیون لیتر مصرف بنزین در روز خواهد شد، قطعاً هزینه‌هایی دارد که از جمله آن هزینه‌ها، آماده شدن مردم برای کاهش مصرف و استفاده از وسایل حمل‌ و ‌نقل عمومی بخصوص در شهرهای بزرگ است.

اگر مطبوعات و رسانه‌ها و همه سیاسیون، به ‌طور یکپارچه از این تصمیم حمایت کنند و حتی اگر انتقادهایی دارند، به‌ خاطر پیروزی در یک تصمیم ملی، آن را کنار گذاشته و زمینه را برای اجرای هر چه بهتر آن فراهم سازند، می‌توان گفت که زمینه را برای صرفه‌جویی سال 86 آن هم به میزان 5/3 میلیارد دلار فراهم ساخته‌اند.

از آنجا که بر‌اساس مصوبات مجلس، قرار است هزینه صرفه‌جویی شده به بخش حمل‌ و نقل عمومی اختصاص یابد، می‌توان از یک‌سو شاهد ارتقای وضعیت نظام حمل‌ و ‌نقل عمومی بود و از سوی دیگر با اصلاح قیمت بنزین، شرایطی را فراهم کرد که هم مصرف‌کنندگان بنزین قیمت واقعی آن را بپردازند و هم آنها که مصرف نمی‌کنند، امکان استفاده از حمل‌ و ‌نقل روان و صحیح را پیدا کنند.

به ‌نظر می‌رسد چنانچه از این تصمیم در حد یک «تصمیم ملی» حمایت نشود، گروه یا جناح خاصی از آن لطمه نخواهند دید، بلکه کل جامعه ایرانی است که به مانند گذشته از معطل ماندن آن دچار آسیب می‌شوند در این صورت، نه‌ تنها مشکل بنزین به سرانجام مطلوبی نخواهد رسید، بلکه مشکلات دیگری هم بروز خواهد یافت.