ایلیا ایرانی ـ براساس قانون برنامه چهارم توسعه در ماههای پایانی هر سال رییسجمهوری موظف است با حضور در مجلس شورای اسلامی به ارائه گزارش عملکردی در خصوص میزان اجرایی شدن اهداف و مصوبات قانون برنامه چهارم توسعه بپردازد اما در سال جاری رییسجمهوری در موعد مقرر در مجلس حاضر نشد و زمینه ابهامات مختلفی در خصوص تعلل دولت در ارائه گزارش عملکرد این برنامه و همچنین میزان اعتقاد دولت نهم به برنامه چهارم توسعه پدید آمد اما در عینحال تا به امروز سخنگوی دولت حاضر نشدن رییسجمهور در مجلس برای ارائه عملکرد برنامه چهارم توسعه را تعلل دولت در ارائه این گزارش ندانسته و تنها به مشغولیات دولت اشاره میکند و رییس مجلس نیز در کنفرانس مطبوعاتی هفته گذشته خود در جمع خبرنگاران، سفرهای استانی رییسجمهور را دلیل اصلی تعلل دولت در ارائه این گزارش عنوان کرد و در عینحال رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی از آماده شدن این گزارش در هیات دولت و ارائه آن در صحن مجلس خبر داد. اما جدای از انتقاد نمایندگان مجلس شورای اسلامی به عدم حضور دکتر احمدینژاد در مجلس، آنچه که این روزها نگرانی بسیاری از کارشناسان اقتصادی و نمایندگان کمیسیونهای مختلف مجلس را موجب شده است، برنامهها و مصوباتی از دولت است که درست مسیری برخلاف مسیر برنامه چهارم توسعه را میپیماید.
دولت به نقش نظارتی مجلس بیتوجه است
عضو فراکسیون وفاق و کارآمدی مجلس در خصوص دلایل تعلل دولت در ارائه گزارش عملکرد این برنامه گفت: یکی از دلایل برمیگردد به نوعی بیتوجهی خاص دولت به نقش نظارتی مجلس و تن ندادن به این نقش. قنبری افزود: ما در طول دورانی که دولت جدید تشکیل شده شاهدیم که به شکلی مسئولین دولتی از زیر بار مسئولیتی که در قبال مجلس داشتهاند شانه خالی کردند و از اینکه به دلیل اعمالشان در مقابل مجلس پاسخگو باشند، طفره رفتهاند. عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس عامل مهم دیگری که باعث تعلل دولت شده را در این دانست که دولت گزارشی از میزان عمل به برنامه چهارم در اختیار ندارد و افزود: دولت با این عملکرد حرفی برای گفتن ندارد و اعمالی که باید گزارش شوند اعمال چندان مطلوبی نیستند و به عبارتی باید گفت احساس شرمندگی دولت از اینکه بخواهد چنین گزارشی را ارائه دهد باعث شده که این تعلل صورت گیرد و این امر مهمتر از عامل اولی است. نماینده مردم ایلام در مجلس افزود: عامل سوم برمیگردد به تساهل و و مدارای خاصی که مجلس با دولت با توجه به اینکه اکثریت نمایندگان مجلس از طیف همسو با دولت هستند، داشته زیرا معمولا در اخذ گزارشات و توجه دادن دولت به سمت و سوی وظایف خودش یک مقدار ما شاهد تساهل و تسامح نمایندگان و مجلس نیز هستیم که این هم به شکلی باعث بیتوجهی دولت در رابطه با وظایفش در مجلس شورای اسلامی شده است. وی خاطرنشان کرد: در مجموع گرانیها، شاخصهای اقتصادی مانند اشتغالزایی، کنترل تورم و کاهش اتکا به درآمدهای نفتی کارنامه قابل قبولی از دولت را ارائه نداده و عملکرد دولت در اجرای برنامه چهارم به شدت ضعیف است.
به صورت بیسابقهای از اهداف برنامه چهارم دور میشویم
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز با بیان اینکه دولت دفاع قابل قبولی در خصوص میزان عمل به برنامه چهارم توسعه ندارد گفت: به صورت بیسابقهای از اجرای برنامه و دسترسی به اهداف برنامه چهارم توسعه دور میشویم.
بیژن شهبازخانی یکی از مهمترین شاخصهای برنامه چهارم توسعه را کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی عنوان کرد و گفت: اما همین متمم بودجه عمرانی که سهم بسزایی از آن را بودجههای جاری تشکیل میدهد خود عامل مهم وابستگی به درامدهای نفتی است و این متمم باعث میشود که از اهداف برنامه چهارم فاصله بیشتری بگیریم. وی افزود: ما باید کمتر از 20 میلیارد دلار از حساب ذخیره ارزی برداشت کنیم اما این مبلغ در حال حاضر به 40 میلیارد دلار رسیده است. دو سال پیش یعنی سال 83 میزان برداشتها بیست میلیارد دلار بوده و این رشد 100 درصدی طی دو سال اگر بخواهد در بودجههای سالهای آینده نیز ادامه پیدا کند قطعا برای تامین اعتبار بودجههای سالیانه به چاههای نفت کویت و عربستان هم نیازمند خواهیم بود. وی در خصوص نقش عدم اعتقاد دولت به برنامه چهارم توسعه گفت: قانون برنامه پنج ساله توسط مجلس و رهبری تایید شده و میثاق سازندگی کشور طی یک دوره پنج ساله است و هر کسی که به این برنامه اعتقاد نداشته باشد باید از مسئولیت اجرایی و حاکمیت خارج شود. وی تصریح کرد: استفاده بیش از حد از منابع حساب ذخیره ارزی باعث میشود که به اهداف کشور برای تقویت سرمایهگذاری و رشد تولید و رشد کشاورزی به دلیل اینکه در کوتاهمدت برداشت بیش از حد فقط واردات کالاهای مصرفی را توسعه میدهد و از طرفی میتواند تورمزا باشد باعث میشود هم از اهداف برنامه در راستای تقویت تولید فاصله بگیریم هم با چاپ پول پر فشار باعث میشود عرضه و تقاضا به هم بخورد و رشد تورم که خلاف برنامه است افزایش پیدا کند و این درست برخلاف برنامههای توسعه پیشرفتن است. عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز با اشاره به ضرورت همگام با برنامه پنج ساله چهارم بودن برنامههای دولت و تعللی که دولت در ارائه گزارش این عملکرد دارد گفت: رئیسجمهور نمیتواند برای رسیدن به اهداف، خود روشسازی کند زیرا چشمانداز و برنامههای پنج ساله هدفی است که با پنج رئیسجمهور تعقیب میشود و اگر قرار باشد هر رئیسجمهوری برای خود روشسازی کند از این برنامهها چیزی باقی نمیماند و به همین دلیل است که مصوب شده رییسجمهور هر سال باید به گزارش عملکرد خود در این راه بپردازد. ایرج ندیمی ضمن بیان این مطلب تصریح کرد: به طور طبیعی کشور نباید بعد از نزدیک به 30 سال مرتکب اشتباهات اجرایی گردد به خصوص در زمان حاضر که برای اولین بار دولت چشمانداز بیست ساله را در رسیدن به اهداف توسعهای پیشرو دارد و باید آن را در راستای انضباط اجرایی به کار گیرد. برنامههای توسعه برنامههایی است که سیاستهای کلیاش توسط بالاترین مقام کشور تایید میشود و عمل نکردن به برنامههای توسعه یعنی زیرپا گذاشتن سیاستهای کلی کشور. وی افزود: در عینحال دولت تابعی از مصوبات است و بدون مصوباتی چون قوانین علمی، چشمانداز بیست ساله و یا برنامه توسعه نمیتواند مقبولیت و مسئولیت دولت را تضمین کرد زیرا رئیس هیچ قوهای فوق قانون نیست و تمامی 3 قوه متناسب با وظایفی عمل میکنند که قانون چارچوب آن را مشخص کرده است.
وی تصریح کرد: مردم براساس عملکردی که دولتها و روسای جمهوری در توسعه و پیشرفت کشور داشتهاند، درباره آنها قضاوت میکنند و از این جهت چشمانداز بیست ساله و برنامههای پنج ساله و رسیدن به اهداف آن برای دولتها بسیار مهم است و مردم منتظرند تا ببینند سیاستهای کلی نظام در قالب برنامههای پنج ساله چگونه توسط دولت اجرا شده و چه گزارشی از این میزان عملکردها ارائه میشود.
نباید به برنامه چهارم بیتوجهی شود
چندی پیش نیز اکبر اعلمی در تذکری با استناد به بند 11 ماده 23 آییننامه داخلی مجلس در صحن علنی گفت: بعد از قانون اساسی، برنامه پنج ساله یکی از مهمترین قوانینی است که توسط مجلس به تصویب میرسد. بنابراین بیتوجهی به مواد این قانون به منزله بیتوجهی به مجلس و دولتی است که این قانون را تنظیم و تصویب کرده است. نماینده مردم تبریز، اسکو و آذرشهر در خانه ملت با اشاره به ماده 157 برنامه چهارم، خاطرنشان کرد: به منظور حسن اجرای برنامه چهارم رییسجمهور گزارش نظارت و ارزیابی پیشرفت هر سال برنامه را باید حداکثر تا پایان آذرماه سال بعد به مجلس شورای اسلامی ارایه نماید. نماینده مردم تبریز، با بیان اینکه در دورههای قبل رییسجمهور این گزارش را تهیه میکرد و با حضور در مجلس آن را تسلیم هیات رییسه میکرد، افزود: در دوره قبل نیز رییسجمهور با حضور در مجلس شخصا گزارش را میآورد و با قرار گرفتن در پشت تریبون توضیحات لازم را در مورد این گزارش ارایه میدادند. وی خطاب به ریس مجلس، تصریح کرد: اخیرا جنابعالی ضمن تاکید بر لزوم ارایه گزارش نظارت و ارزیابی پیشرفت توسط رییسجمهور و حضور ایشان، ضربالاجل تعیین کردید ولی هنوز هم خبری از ارائه گزارش نشده است. نماینده تبریز ادعا کرد: متاسفانه در برخی موارد دیگر هم شاهدیم که از سوی بعضی اعضای دولت، نسبت به برخی قوانین مصوب مجلس اعتنای لازم دیده نمیشود. اما در عینحال حداد عادل در پاسخ به تذکر اعلمی تنها به بیان این عبارت اکتفا کرد که رییسجمهور به زودی برای ارائه گزارش عملکرد برنامه چهارم به مجلس میآید. در عینحال تمام این اعتراضات در حالی صورت میگیرد که عضو هیئت رئیسه مجلس در خصوص گزارش نظارتی سال اول برنامه چهارم توسعه گفت: گرچه در این خصوص نامهای نیز توسط مجلس به دولت در سال گذشته ارسال شد، اما هنوز گزارشی در این خصوص به مجلس ارائه نشده است. حمیدرضا حاجیبابایی افزود: برخلاف درخواست مجلس از رئیسجمهور برای حضور در مجلس و ارائه گزارش نظارتی سال اول برنامه چهارم، اما هنوز زمان حضور رئیسجمهور در مجلس و انجام این کار مشخص نیست. وی خاطرنشان کرد: معمولا گزارش نظارتی برنامه چهارم هر سال باید تا پایان آذرماه سال بعد به مجلس ارائه شود اما تاکنون گزارشی در این زمینه ارائه نشده است. عضو هیئت رئیسه مجلس با تاکید بر ارائه گزارش نظارتی سال اول برنامه چهارم توسط دولت به مجلس، اظهار داشت: مجلس خواهان تسریع در روند ارائه این گزارش شده و دولت باید هرچه زودتر این امر را تحقق بخشد.