بوش؛ گرفتار در بحران عراق

* علت اصلی به چالش کشیدن و افشای واقعیت‌های حمله به عراق از سوی جورج تنت، رئیس سابق سازمان سیا را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

** یکی از ویژگی‌های اصلی محیط سیاسی. گفتمانی ایالات متحده عنصر پاسخگویی است که بسیار تعیین کننده است.

به عنوان نمونه در زمان ریاست جمهوری کلینتون، قضیه لوینسکی می‌توانست در صورت راستگویی کلینتون پایان یابد و اساساً موضوع این پرونده نه به دلیل عمل غیر اخلاقی بلکه به خاطر کتمان حقیقت بسیار برجسته شد.

بنابراین در پاسخ به چرایی کنش جورج تنت در افشای حقایق پشت پرده حمله به عراق باید به این نکته اشاره کرد که وی از تبعات ناشی از کتمان واقعیت‌های جنگ عراق نگران است. البته باید توجه داشت که در حال حاضر نیز آنچه تنت به آنها اشاره کرد، نمی‌تواند تمام حقیقت باشد. باید در این زمینه به رقابت‌های حزبی نیز عنایت جدی داشت. به هر حال، اغراق در خطرات کارکردهای صدام برای محیط امنیت ملی آمریکا و توانایی عراق در دسترسی به سلاحهای کشتار جمعی موضوعی است که اساساً قابل پرده‌پوشی و کتمان نیست، چراکه در آن زمان نیز رئیس گروه بازرسان سازمان ملل، آقای هانس بلیکس بر نبود شاخصهایی از برخورداری عراق از سلاحهای کشتار جمعی تأکید داشت.

* در شرایط کنونی که دموکرات‌ها از طریق مجلس نمایندگان و سنا بر دولت بوش در قضیه عراق فشار می‌آورند و تهدید بوش بر وتوی مصوبه سنا مبنی بر خروج از عراق، شرایط آینده جمهوری‌خواهان چگونه خواهد بود؟

** به اعتقاد بنده، دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان آمریکا در خصوص بحث خروج از عراق به تفاهم نخواهند رسید و به نظر می‌رسد این تفاوت‌های عمیق ناشی از اختلافات گسترده راهبردی است و نباید آن را در قالب تفاوت‌های تاکتیکی توصیف کرد. با توجه به این که کمتر از 2 سال به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باقی مانده است، از جنبه تحلیل راهبردی تلاش حزب حاکم بر آمریکا در حفظ وضعیت خود در عراق متمرکز می‌شود و مساعی دموکرات‌ها نیز برای کسب پیروزی در انتخابات آینده بر پایه همراهی افکار عمومی آمریکا مبنی بر بیهوده بودن حمله به عراق و فشار بر دولت بوش استوار خواهد شد. در بررسی شرایط کنونی حاکم بر فضای سیاسی ـ اجتماعی آمریکا این موضوع نمایان می‌شود که در این کشور، فضا و ظرفیت بروز بحران وجود دارد و ممکن است استیضاح رئیس‌جمهور نیز در آن صورت گیرد.

* دولت بوش برای برون رفت از تنگناهای ایجاد شده چه راهکارهایی را در اختیار دارد؟

** در حوزه سیاست داخلی رسیدن به تفاهم با دموکرات‌ها و بازگشت به 79 نقطه پیشنهادی در گزارش بیکر. همیلیتون باید مورد توجه دولت بوش قرار گیرد. در عرصه سیاست خارجی نیز فهم مرکز ثقل معادله امنیتی است که رویکرد یکجانبه‌گرایانه در این چارچوب مفهوم نمی‌یابد بلکه مرکز ثقل معادله امنیتی توان منطقه‌ای است. اگر آمریکا بتواند در قضیه بحران عراق با ایران به تفاهم برسد، شرایط مطلوب‌تری برای دولت بوش فراهم خواهد شد، به شرط آن‌که تمام مسائل در قالب یک مجموعه به آن نگریسته شود.