سایه امپریالیسم بیولوژیک بر آمریکای لاتین

*نویسنده: ماتئوتزی

ترجمه: مهدی صفری

در زمان دیکتاتوری نظامی در برزیل، وزیر امور خارجه برزیل بخاطر یک جمله شهرت یافت: «آنچه که برای آمریکا خوب است، برای برزیل هم خوب است». این جمله به سمبل تسلیم بی‌چون و چرای نه تنها برزیل، بلکه همه آمریکای لاتین (به استثنای کوبا که هرگز بخشیده نشد) تبدیل شد. البته اکنون ممکن است بنظر رسد که این جمله برعکس شده باشد و ایالات متحده نه تنها به برزیل نزدیک می‌شود، بلکه تسلیم منافع اولین دولت چپگرای این کشور می‌شود.

با شکست طرح راهبردی آلکا (منطقه تجارت آزاد کشورهای آمریکایی) اکنون نوبت به طرح اتانول رسیده است. سوخت طبیعی که دوست محیط زیست است، بنزین سبز که ایالات متحده و برزیل بیش از 70 درصد بنزین خود را از آن تولید می‌کنند. نفت و سوختهای فسیلی که آلوده‌کننده و تجدیدناپذیرند، وابسنگی به کشورهای دشمن ـ مانند ونزوئلا ـ یا کشورهای بی‌ثبات ـ مانند نیجریه، آنگولا یا سودان ـ و سوخت‌های جایگزین که آلودگی ندارند و موجب گرم شدن زمین نمی‌شوند بهانه‌های ایالات متحده بوش است. در عوض سوخت‌های گیاهی طبیعی و تجدیدپذیر هستند، زیرا از نیشکر، ذرت، سویا، نخل آفریقایی، بادام و آفتابگردان بدست می‌آیند.

به همین علت بوش و لولاداسیلوا، رییس‌جمهوری برزیل، یادداشت تفاهمی درزمینه ایجاد «شرکتی راهبردی» برای تولید اتانول امضا کردند. به همین دلیل لولا این افتخار را بدست آورد که اولین رییس‌جمهوری در آمریکای لاتین باشد که به کمپ دیوید ـ اقامتگاه انحصاری آخر هفته‌های رییس‌جمهوری آمریکا ـ دعوت می‌شود.

جای شک وجود ندارد که اتانول در آینده نزدیک تجارت جدید خواهد بود. گروه‌های بزرگ سرمایه‌داری بین‌المللی ـ شرکت‌های نفتی، صنعت خودروسازی و شرکت‌های فراملیتی بازار کشاورزی و دانه‌های تغییر یافته از نظر ژنتیکی ـ در حال سرمایه‌گذاری‌های عظیم هستند، همان کاری که فرصت‌طلبان بزرگ مانند جورج سورس با سرمایه‌های جهانی می‌کنند.

تنها اعلام همکاری راهبردی ایالات متحده و برزیل و قصد بوش مبنی بر کاهش 20 درصدی مصرف بنزین حاصل از نفت تا سال 2017 به نفع سوخت طبیعی، اکنون موجب افزایش قیمت دانه‌ها و ذرت در بورس کشاورزی شیکاگو شده است. نیویورک تایمز می‌نویسد که کشاورزان این نوع دانه‌ها در آمریکا تصمیم گرفته‌اند که در سال جاری کشت ذرت را تا سطحی بالا ببرند که رکورد بر جای گذارند و در برزیل، آلفرد اسزوارک، رییس جامعه کشاورزان نیشکر می‌گوید‌: «اگر آمریکاییها قصد دارند 20 درصد از بنزین موردنیاز خود را با اتانول جایگزین کنند، ما مجبور خواهیم بود که تولید خود را برای رفع تقاضای بازار ایالات متحده، سه برابر کنیم».

مسابقه ذرت و نیشکر مانند مسابقه بیهوده طلا در سال گذشته است.

اخیرا پرودی در برازیلیا شرکتی را میان پتروبراس و ای.ان.آی برای ساخت 4 کارخانه تولید اتانول بنیان نهاد. البته نه فقط در برزیل، بلکه در کشورهای رعیت آمریکای مرکزی، در دورترین کشورهای آفریقایی و هر جایی که زمینی برای کشت و آفتاب برای رشد آنها وجود دارد. در جنوب کره زمین این اقدام صورت می‌گیرد.

هیچ‌کس نمی‌گوید که اتانول حاصل از نیشکر بدتر از بنزین حاصل از نفت است. اما تردیدهای جدی درباره حفاظت از محیط ‌زیست وجود دارد، زیرا این اقدام ـ افزایش حیرت‌انگیز کشاورزی تک محصولی، سموم کشاورزی، اخراج میلیونها کشاورز و روستایی، استفاده زمینها نه برای تولید موادغذایی، بلکه برای تولید سوخت را به همراه خواهد داشت.

شاید فیدل کاسترو، هوگو چاوز، جمعیت بی‌زمینها در برزیل و... در محاسبات خود در خصوص ویرانگری اتانول اغراق می‌کنند. شاید میگل آلتیئری، متخصص کشاورزی و محیط زیست در دانشگاه برکلی که اتانول را «امپریالیسم بیولوژیک» می‌خواند و جورج مونبیوت انگلیسی که چندی پیش در گاردین در مورد توان آلایندگی سوخت طبیعی نوشت که ده برابر بدتر از نفت است، اشتباه می‌کنند.

هدف بوش این است که برزیل را به هر طریق ممکن از دیگر کشورهای آمریکای لاتین که در روند بدست آوردن آزادی و وحدت هستند جدا کند و این کشور را وادار کند تا نقش خود به عنوان بازیگر جهانی را از دست بدهد. هدف دیگر وی تخریب هماهنگی چپ‌های آمریکای لاتین است که تاکنون وحدت خود را حفظ کرده‌اند و علت آن دیپلماسی نفتی چاوز و دولتهای بسیار متفاوت مانند برزیل، ونزوئلا، آرژانتین، شیلی، بولیوی، اوروگوئه یا اکوادور بوده است. چاوز سفر منطقه‌ای بوش به آمریکای لاتین را به شدت متوقف کرد و توانست وی را منزوی کند.

هدف نهایی بوش جلوگیری از استقلال این کشورها در زمینه انرژی است تا بتواند وابستگی جدید و قدیم آنها را همیشگی کند.