احیای طالبان در پاکستان

فرامرز اصغری

پاکستان در روزهای اخیر شاهد درگیری‌های شدید میان نیروهای امنیتی و طلاب مراکز تعلیم افراطیون که به گفته مقامات پاکستانی بخشی از نیروهای طالبان هستند بوده است. در شرایطی که در ماه‌های اخیر تحرکات تروریستی و بحران‌های امنیتی بسیاری در پاکستان به دست عوامل طالبان و القاعده روی داده در آخرین تحول، در مسجد لعل اسلام‌آباد بیش از 1000 نفر به دست افراطیون طالبان به گروگان گرفته شدند. این رویداد که به تقابل شدید ارتش با افراطیون منجر شد در کنار سایر ناآرامی‌های هفته‌های گذشته شامل انفجارهای متعدد، اعتراضات شدید خیابانی به دولت، تهدید گروه‌های القاعده و طالبان به انجام فعالیت‌های تروریستی، بمباران نقاط مرزی به دست نیروهای ارتش و... از فعالیت جدید طالبان در این کشور حکایت دارد در حالی که:

1ـ در حالی که مشرف برای تثبیت پایه‌های قدرت تلاش می‌کند، اعتراضات مخالفان به وی افزایش یافته است. اعمال فشارهای پارلمانی برای کناره‌گیری از ارتش، تظاهرات‌های خیابانی علیه دولت، از چالش‌های فراروی مشرف می‌باشد. در این میان برکناری رئیس دادگستری پاکستان به جرم تخلفات قضایی و سیاسی چالش بزرگ برای دولت به همراه داشت. این امر سبب گردیده تا طالبان بتوانند پایگاه جدید در میان مردم کسب کنند.

2ـ در هفته‌های اخیر بویژه با تشدید مسائل پیرامون انتخابات، فضایی کاملا امنی بر کشور حکمفرما شده است. از یک سو مشرف خطر کودتا و اقدام نظامی را احساس می‌کند از سوی دیگر محافل بین‌المللی اسلام‌آباد را به عدم مبارزه با تروریسم محکوم می‌کند. این عوامل سبب شده تا مشرف برای حل چالش‌های موجود به تحرکات نظامی روی آورد که بخش اصلی آن را مقابله با مراکز افراطی‌گری و اسکان القاعده و طالبان تشکیل می‌دهد در حالی که فعلیت‌های طالبان این امر را با چالش‌ مواجه ساخته است.

3ـ نکته مهم در تحولات اخیر پاکستان، تحرکات گسترده مخالفان مشرف بویژه خانم بی‌نظیر بوتو است. هر چند وی در تبعید به سر می‌برد اما اقدامات رسانه‌ای و تاکید بر حضورش در انتخابات آینده به ناآرامی‌ در پاکستان دامن‌زده است. وی که فرزند ذوالفقار علی بوتو رئیس‌جمهور اسبق پاکستان است و خود در دهه 90 (1990 الی 96) هدایت کشور را برعهده داشته است اکنون به بحران‌آفرینی علیه مشرف می‌پردازد. تظاهرات‌های هواداران او در کنار حمایت‌هایی که برخی کشورهای غربی از حضورش در انتخابات به عمل می‌آورند بر ناامنی در پاکستان دامن‌زده است. در شرایطی که مشرف برای مقابله با فعالیت‌های بوتو فعالیت می‌کند، طالبان نیز شرایط را برای تجدید قوا مناسب ارزیابی کرده‌اند.

4ـ تحرکات ایالات متحده آمریکا علیه دولت مشرف از نکات تاثیرگذار در بحران‌های پاکستان است. در شرایطی گروگان‌گیری در مسجد لعل اسلام‌آباد آغاز گردید که آمریکا به رغم شعار مبارزه با تروریسم به حمایت از مخالفان مشرف که بعضا از افراطیون می‌باشند می‌پردازد. در ماه‌های اخیر آمریکایی‌ها به دلیل اختلافات شدید با مشرف پیرامون تحولات افغانستان، ایران، چین، فلسطین اشغالی، مقابله با نیروهای مرزی که به عملیات در خاک افغانستان می‌پردازند از ابزار سرنگونی مشرف به دست مخالفان و ایجاد بحران امنیتی، برای ایجاد تغییر در عملکرد اسلام‌آباد بهره‌برداری می‌کند که نمود آن را در انفجارها، تظاهرات حامیان بویژه در نهایت حادثه مسجد لعل و تحرکات طالبان می‌توان مشاهده کرد.

در نهایت می‌توان گفت که تحولات اخیر در مسجد لعل برگرفته از تحولات ماه‌های اخیر پاکستان است که به دلیل سیاست‌های دولت، عملکرد مخالفان بویژه حامیان وزیر دادگستری و خانم بی‌نظیر بوتو، تحرکات بازیگران خارجی بویژه با آمریکا رخ داده است. با این وجود این امر این فرصت را به مشرف می‌دهد تا از این موقعیت برای سرکوب مخالفان و نیز به نمایش گذاشتن چهره‌ای از مبارزه با تروریسم بهره‌برداری کند.