دیوار کشی در بغداد
جداسازی شیعه و سنی در بغداد
آرداشس طوفانیان
عراق امروز هر چند که برای مردم این کشور عینیت عمق یک فاجعه است و برای افکار عمومی بینالمللی تجسم یک حادثه هولناک، اما برای تاریخ درسهای آموزندهیی داشته است. در اینجا طبق یک اتحاد نانوشته همه اشغالگران خارجی، مداخلهجویان منطقهیی، تروریستهای جنگ بین تمدنی و فرقهطلبان قومی ـ مذهبی داخلی به یکباره بر تمام سنتهای مثبت تمدن باستان و مدرن مهر باطل زدهاند. هر آنچه که امیدوار کننده میتوانست باشد فرو ریخته است، دموکراسی، بازسازی اقتصادی ـ اجتماعی، امنیت و عدالت همگی واژهها و ادعاهایی بودهاند که حتی کودکان عراقی را نیز به پوزخند وا میدارد. اما نکته مهم آنجا است که عمق این فاجعه را هنوز پایانی نیست و هر روز ابعاد جدیدی بر دامنه و ژرفای آن افزوده میشود. نقض میثاقنامههای بینالمللی برای شروع این جنگ، شکست نظامی، ناکامی در بازسازی، ناسازگاری سیاسی، بیثباتی و ناامنی، جنگهای فرقهیی، اخلال در موازنه داخلی و منطقهیی و گسترش تروریسم اتفاقاتی است که طی 4 سال گذشته در عراق افتاده است.
روز شنبه اول اردیبهشت (21 آوریل) ارتش ایالات متحده بالاخره پس از انتشار مقاله افشاگرانه روزنامه گاردین مبنی بر دیوارکشی در بغداد برای جداسازی محلات سنینشین از محلات شیعهنشین، به چنین طرحی اذعان کرد. این طرح که از آن به نام دیوار حائل جدیدی همچون آنچه که قبلاً در نوار غزه توسط اسرائیل انجام شده، یاد میشود در مرحله اول قرار است منطقه اعظمیه بغداد را از محلات مجاور خود جدا کند. طبق گزارشات مستند، این دیوار با ارتفاع 3 متر و به طول 5 کیلومتر محله سنینشین و همیشه ناآرام اعظمیه را به طور کامل در برگرفته و پس از تکمیل آن، ساکنان این منطقه تنها میتوانند با عبور از معدود ایستگاههای بازرسی زیر نظر ارتش آمریکا و عراق از آن خارج یا به آن وارد شوند. ظاهراً این طرح از روز 10 آوریل شروع شده و قرار است تا پایان آوریل به اتمام برسد. سیاستمداران سنی و ساکنان اعظمیه با خشم از این طرح به عنوان پاکسازی و جداسازی قومی ـ مذهبی و تبدیل بغداد به مناطق جدا از هم یاد کردهاند. مردم در منطقه اعظمیه به صراحت گفتهاند از این پس احساس میکنند که در زندان بزرگی محبوس شدهاند. جالب آنجا است که یکی از فرماندهان ارشد آمریکایی مستقر در عراق میگوید که فکر احداث این دیوار پس از اظهارات سناتور «هری رید» رهبر اکثریت سنا مبنی بر اینکه «جنگ عراق شکست خورده است» به ذهن ما خطور کرد. این در حالی است که سناتور رید چنین اظهارنظری را 18 یا 19 آوریل در ملاقات با جرح بوش بیان کرده بود در صورتی که آغاز عملیات دیوارکشی یک هفته قبل در روز 10 آوریل بوده است. به همین دلیل طرح احداث این دیوار را باید نقشه از پیش طرحریزی شدهیی در چارچوب طرح امنیتی بغداد به حساب آورد که از قبل تمهیدات آن چیده شده بود. چنین طرحی یک تاکتیک در چارچوب استراتژی آرامش گورستانی خواهد بود که با تبدیل بغداد به مناطق جزیرهیی و جدا از هم و شدیداً تحت کنترل امنیتی از رویارویی جمعیتهای معارض در این شهر جلوگیری خواهد کرد. هر چند که شاید به لحاظ آماری از دامنه برخوردها و تلفات انسانی در بغداد برای مدتی کوتاه در قالب طرح دیوارکشی کاسته شود ولی حبس جمعیتهای شهری در این کلونیها خود میتواند پایاندهنده به تمام امیدها برای تحقق وفاق ملی در چارچوب دولتی فراگیر به حساب آید. انفجارهای هفتههای اخیر روی پلهای الصرافیه و الجادریه در بغداد که مناطق دو سوی دجله را به هم مربوط میکند و تخریب قسمتهایی از این پلها در شرایط کنونی که موضوع دیوار حائل مطرح شده نیز به نظر میرسد که نباید بدون ارتباط با این مسأله باشد. احتمالاً فرماندهان نظامی آمریکا و دولت نوری مالکی با به بن بست رسیدن همه طرحهای قبلی به این نتیجه رسیدهاند که تبدیل بغداد به یک پادگان بزرگ و محلات به کلونیهای جدا از هم میتواند از حجم ناامنیها کاسته و فشار روزافزون مخالفان در آمریکا و عراق و به طور کلی در جامعه بینالمللی را برای مدتی خاموش سازد. از این پس با موضوع جدیدی در عراق مواجه خواهیم بود که اتکای آن بر جداسازی قومی و تبدیل جامعه مدنی شهرنشین به اردوگاههای پر جمعیت تحت کنترل شدید امنیتی معنی و مفهوم مییابد. تجربه نشان داده است که چنین تدابیری راهحل مشکلات عراق نیست و چنین اقداماتی فقط میتواند به کینههای قومی و مذهبی دامنزده و در آینده اجماع نظر ملی را بغرنج و پیچیدهتر نماید.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
