گفت‌وگوی چین و هند برای حل اختلافات مرزی

گروه بین‌الملل: دیپلمات‌های ارشد هندی و چینی در هتلی در تفریحگاه تاج در منطقه کولوز واقع در ایالت تامیل نادوی هندوستان دور میزی گرد آمدند تا درباره اختلافات مرزی که به مدت چندین دهه روابط دو کشور بزرگ همسایه را تحت‌الشعاع قرار داده بود، گفت‌وگو کنند.

به گزارش منابع خبری گفت‌وگوها به صورت محرمانه برگزار می‌شود و هیأت‌های دو کشور از دهلی نو با هلی‌کوپتر وارد منطقه کولوز شدند تا امکان هرگونه تماس اعضای هیأت‌ها با بیرون منتفی شده باشد. از جزئیات گفت‌وگوها و وضع هیأت‌ها نیز هیچ خبری ارسال نشده است.

چینی‌ها به ریاست دای بین گوئو معاون وزیر امور خارجه چین که نماینده اصلی دولت چین در گفت‌وگوهای مرزی است با هیأت هندی به رهبری ام.ک.نارایان مشاور امنیت ملی دولت و نماینده ویژه در مذاکرات مرزی روز جمعه در دهلی‌نو گفت‌وگوهای مقدماتی کوتاهی انجام دادند و سپس راهی کولوز شدند. سفیر هند در چین نیز در جمع هیأت 19 نفره هندی‌ها در این مذاکرات است.

ناحیه کولوز محل برگزاری مذاکرات از روز جمعه تحت تدابیر شدید امنیتی قرار گرفته و هیأت‌های دو کشور با حضور خبرنگاران جراید یا نمایندگان رادیوها و تلویزیون‌ها در محل به شدن مخالفت کرده‌اند. حتی به عکاسان و خبرنگاران دولتی نیز اجازه ورود به محل داده نشده است.

حدود 75 خانوار تبتی که در حوالی محل زندگی می‌کنند با آگاه شدن از حضور نمایندگان دولت چین قصد برپا کردن تظاهرات اعتراض‌آمیز داشتند اما پلیس مانع هر اقدام آنان شده و آنها را پیش از تظاهرات از محل دور کرد.

در عین حال تبتی‌ها به منظور اعلان اعتراض خود به دولت چین مغازه‌هایشان را تعطیل کردند. تبتی‌ها اعلام کردند که خواهان زندگی در آرامش و صلح هستند و از دولت هند به خاطر رفتار مسالمت‌آمیز با خود قدردانی کردند. مقامات چینی پیش از آغاز گفت‌وگوها ابراز امیدواری کردند که این دور از گفت‌وگوها سازنده بوده و به نتایج ارزنده‌یی دست پیدا کند. نمایندگان طرفین آخرین بار در دی ماه گذشته در دهلی‌نو نشستی برگزار کردند . در نشست دهلی مقرر شد که دیدارهای طرفین بر اساس اصول روشن و معیارهای سیاسی ادامه یابد که در دیدار ون جیابائو نخست‌وزیر چین از هند در سال 2005 به تصویب طرفین رسیده بود.

دیدار و مذاکرات دو روز گذشته که به فاصله سه ماه پس از دیدار پیشین برگزار شد امیدهایی را برانگیخته که دو قدرت بزرگ آسیایی در پی دستیابی به توافقی برای رفع اختلافات مرزی هستند.

مان موهان سینگ نخست‌وزیر هندوستان نیز در آبان ماه گذشته به چین رفت. در بیانیه مشترکی که در پایان سفر به چین منتشر شد آمده است: هیأت‌های ویژه دو کشور در اولین فرصت ممکن امر تهیه چارچوبی مناسب برای دستیابی به راه‌حل نهایی پایان اختلافات مرزی را به انجام خواهند رساند.

اختلافات مرزی

چین و هند در طول تاریخ از همدیگر جدا بوده‌اند. فلات صعب‌العبور تبت و رشته کوه‌های هیمالیا همواره دیوار بزرگی میان دو همسایه بوده است. سرزمین تبت از دیرگاه تاریخ حائل دو کشور بوده و در روزگار جدید جمهوری خلق چین و جمهوری هند مرز خود در هیمالیا را تعریف کرده‌اند. اما کشورهای نپال و بوتان که هر دو در امتداد هیمالیاست باز هم در میان دو همسایه بزرگ قرار دارند. علاوه بر آن ایالت کشمیر که بین هند و پاکستان مورد مناقشه است نیز با هند و چین مرز مشترک دارد. کشمیری‌ها روابط حسنه‌یی با چین دارند.

دو ناحیه که چین و هند بر سر آن اختلاف دارند عبارت است از آکاسی چین و آرونا چال پرادش (در جنوب تبت). آروناچال پرادش در حوالی جنوب غربی‌ترین سرحدات چین (و یا در دورترین نواحی شرقی هند) واقع شده است. آکاسی چین در مجاورت شمال غربی‌ترین بخش هند در محل تلاقی خاک سه کشور هند، چین و پاکستان واقع است. سومین مورد مناقشه ناحیه جامو و کشمیر است. هند می‌گوید مالکیت چین بر 43180 کیلومتر مربع از جامو و کشمیر و از جمله 5180 کیلومتر مربع از خاک آن ناحیه که از سوی اسلام‌آباد در سال 1963 به پکن واگذار شده غیر قانونی است. چین هم مدعی است که 90 هزار کیلومتر از خاک آن کشور که در ناحیه آروناچال پرادش واقع است به طور غیر قانونی در تملک هند قرار دارد.

پیشینه

گفت‌وگوهای هند و چین برای رفع اختلافات مرزی از چار سال پیش سامان گرفت و اغاز شد. توافق سال 2003 دو کشور مقرر می‌دارد که حل اختلاف مرزی هند و چین توسط مقامات کشوری و لشکری طرفین پیگیری شود. البته در آن توافق هیچ‌گونه برنامه زمانی برای موضوع معین نشده بود.

بخش‌هایی از سه ناحیه آروناچال پرادش و آکاسی چین و نیز جامو و کشمیر مدت‌های مدید مورد اختلاف دو کشور بوده است. چین و هند نخستین پیمان صلح و آرامش مرزی (BPTA) را در سال 1993 به امضا رساندند. در پی آن معاهده اعتمادسازی (CBM) در سال 1996 به امضای طرفین رسید. از آن زمان تاکنون 9 دور مذاکرات برای حل اختلافات مرزی برگزار شده و گفت وگوهای جاری دهمین دور آن است.

چین و هند درصددند به قدرت‌های بزرگ جهانی تبدیل شوند. در حالی که دو غول بزرگ آسیایی سایه‌های خود را بیش از گذشته بر عرصه جهان می‌اندازند حل منازعات مرزی می‌تواند دست آنان را برای مشارکت مؤثرتر در مسائل بین‌المللی باز کند.

بر همین اساس آگاهان سیاسی این دور از مذاکرات را مهم دیده و منتهی شدن آن به توافق صلح را محتمل ارزیابی می‌کنند.