گزارش تحلیلی از آخرین وضعیت مصر/حامد شیخی

پایگاه بصیرت؛ گروه سیاست خارجی: معترضان مصری از روز یکشنبه، حرکت خود را به سوی میدان "التحریر" در پایتخت این کشور، برای درخواست کناره گیری رئیس جمهور کنونی و برگزاری زودهنگام انتخابات آغاز کرده اند. با وجود این که دو سال از انقلاب مصر می گذرد، اما هنوز بحران این کشور خاتمه نیافته و بعد از دو سال مردم هم اکنون به چند گروه تقسیم شده اند، عده ای خود را طرفدار نظام حاکم می دانند و گروهی دیگر مخالفین نظام حاکم و مخالف ادامه حکومت اخوان المسلمین به ریاست جمهوری آقای محمد مرسی بوده و خواستار برگزاری انتخابات زورهنگام ریاست جمهوری می باشند و در همین راستا اقدام به تاسیس جریانی به نام " تمرد " کرده که به اذعان خودشان تاکنون 22 میلیون امضاء ضد مرسی جمع آوری کرده اند. در مقابل طرفداران مرسی نیز با راه اندازی جریانی موازی به نام  "تجرد " ادعا می کند 26 میلیون امضاء برای تایید حکومت وی جمع آوری کرده است .

در نشست رهبران گروه تمرد با روزنامه نگاران، آن ها اعلام کردند که مرسی رئیس جمهور قانونی مصر نیست و حق بازگشت ندارد، لذا خواهان انتخابات زود هنگام و انتقال قدرت از طریق رئیس دادگاه عالی قانون اساسی با اختیارات معین هستیم؛ حکومت به رهبری یک شخصیت سیاسی تشکیل گردد و پرونده های امنیتی و اقتصادی را دنبال کند و وزارت دفاع را برای امورات مربوط به امنیت ملی و داخلی را نیز به عهده بگیرد.

در حالی که یک سال از ریاست جمهوری مرسی که با رأی مردم روی کار آمد، می گذرد، معترضان خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری هستند. مخالفین ادعا می کنند که اخوان المسلمین می خواهد قدرت را قبضه کند؛ امری که طرفداران دولت آن را رد کرده و معتقدند که مخالفان خواستار به آشوب کشیدن کشور و ایجاد هرج و مرج فراگیر هستند. دولت مرسی بارها خواستار گفت‌وگو با مخالفان شده است. "محمد البرادعی" رئیس حزب "الدستور" مصر تأکید کرد که تظاهرات برای درخواست کناره گیری مرسی؛ ضد رئیس جمهور و یا گروه اخوان المسلمین نیست، بلکه این تظاهرات در اعتراض به شکست سیاست های آنها است.

خبرگزاری فرانسه به نقل از یک منبع نظامی مصری ادعا کرد که تظاهرات مخالفان مرسی "بزرگترین تظاهرات در تاریخ مصر" است. سرتیپ یکم "عبدالفتاح السیسی" وزیر دفاع مصر، یکشنبه گذشته، با تأکید بر اینکه ارتش همواره تضمین کننده ثبات در مصر باقی خواهد ماند، هشدار داد: ممکن است ارتش مصر با هدف جلوگیری از درگیری داخلی، در بحران سیاسی کشور دخالت کند.

در همین راستا "حمدین صباحی"، مؤسس "جریان مردمی" مصر و از رهبران جبهه مخالفان مرسی موسوم به "جبهه نجات ملی" از ارتش این کشور خواست در صورتی که رئیس جمهور به اراده مردم پاسخ ندهد، در وضعیت سیاسی دخالت کند. صباحی اعلام کرد: دو سناریو برای آینده محتمل است. یا مرسی به اراده مردم مصر را مشاهده کرد، پاسخ خواهد داد و یا با آن مخالفت خواهد کرد که در این صورت مجبور به پاسخگویی به آن خواهد شد. صباحی در واکنش به سخنان وزیر دفاع مصر که چند روز پیش اعلام کرده بود، به اراده مردم احترام خواهد گذاشت، گفت: مردم امروز این سؤال را مطرح می کنند که نیروهای مسلح در کجای بحران کنونی قرار دارند؟

در هر حال با وجود برگزاری مسالمت آمیز تظاهرات روز یک شنبه در بیشتر شهرهای مصر، با فرارسیدن شب در جریان درگیری میان تظاهرکنندگان و طرفداران مرسی این اوضاع به خشونت گرایید. در درگیری‌های چند روز گذشته در مصر 8 نفر از جمله یک تبعه آمریکایی کشته و بیش از 606 نفر نیز زخمی شدند. معترضان مصری طی چند روز گذشته به مقرهای اخوان‌المسلمین در شهرهای مختلف حمله کرده و تا کنون چهار نفر از اعضای این جماعت را به قتل رسانده‌اند. اگرچه سران مخالف دولت خواستار برگزاری مسالمت آمیز تظاهرات شده بودند، اما شماری از تظاهرکنندگان با کوکتل مولوتف به دفتر مرکزی جماعت اخوان المسلمین در منطقه المقطم قاهره حمله کردند.

تهدیدات ناشی از هرج و مرج در مصر

در حال حاضر صحنه سیاسی مصر به عرصه قدرت نمایی دو جریان "تمرد و "تجرد" تبدیل شده است و هرکدام خود را غالب و پیروز این میدان اعلام کرده  و به گروه مقابل اتهاماتی را وارد می کنند، اما باید به این نکته توجه کنیم که بی ثباتی سیاسی و امنیتی به نفع ملت مصر نخواهد بود  چرا که برای رفع مشکلات و پیشرفت، کشور نیازمند استقرار امنیت و آرامش است. به نظر می رسد که این درگیری های داخلی تنها به سود آمریکا و رژیم صهیونیستی تمام می شود. آمریکا می تواند از این آب گل آلود ماهی گرفته و رژیم اسرائیل نیز مناقشه صحرای سینا با مصر را فعلا از یاد ببرد. درگیرشدن ارتش مصر نیز نه تنها گره مشکلات را باز نمی کند، بلکه اوضاع را پیچیده تر کرده و چه بسا کشور به سوی دیکتاتوری نظامی پیش برود.

 هرچند ارتش مصر قبل از تظاهرات دیروز ضمن هشدار نسبت به هرج و مرج در این کشور ، نیروهای پیاده‌نظام و نیروهای هوایی را در اماکن حساس همه استان‌ها با هدف حمایت از شهروندان و مایملک آنها مستقر کرده است، اما راه فروکش کردن درگیری ها، سلطه ارتش بر مناطق مختلف نیست، بلکه راه اصلی آشتی ملی و توافق مرسی و مخالفان با یکدیگر است.

قبل از برگزرای راهپیمایی دیروز، منابع آگاه در گفتگو با رسانه هاي مصر با اعلام به پايان رسيدن نشستي با حضور سران قبايل و مقامات استاني شمال سينا در مركز اطلاعات جنگي اين استان، از استقرار 12 جنگنده و چندين تك تيرانداز در مناطق پيراموني نهادهاي نظامي و مراكز امنيتي براي تامين امنيت آن ها خبر دادند.

در کنار این موضوع هم اکنون نزديك به 200 تن از تفنگداران آمريكا مستقر در ايتاليا و اسپانيا در راستاي افزايش حمايت از اتباع آمريكا در مصر كه اقدامات خشونت آميز آنها را تهديد مي كند به حالت آماده باش درآمدند. براساس گزارش سي ان ان پيش بيني مي‌شود اين نيروها در صورت ابلاغ دستور تنها در يك ساعت با هواپيماهايي از نوع V-22 كه توانايي انتقال نيروها وسلاح را دارند براي تامين امنيت سفارت ،كاركنان وشهروندان آمريكايي در مصر به اين كشور اعزام شوند.

همه این مسائل احتمال بازشدن چتر نظامیان مصر را می رساند؛ نظامیانی که ساختار سازمانی آن ها چندان با دوران مبارک تفاوت نکرده و رفاقت های سابق آنان با آمریکایی ها می تواند ادامه یابد. با این شرایط سرنوشت نهضت بیداری اسلامی مصر با پیچیدگی مواجه خواهد شد، هر چند بیداری اسلامی مصر ریشه دار است و در بین آحاد جامعه طرفدار دارد، اما خشونت ها سبب کدورت و گسست ملی شده و نهضت بیداری اسلامی را از دولت سازی باز می دارد.