گزارش تحلیلی اعتماد از آخرین مواضع شرکتکنندگان در اجلاس عراق
شرمالشیخ کانون دیپلماسی ایران و آمریکا
گروه سیاسی، نیلوفر منصوریان: پیش از آنکه علی لاریجان دبیر شورای عالی امنیت ملی وارد پایتخت عراق شود، اخباری مبنی بر اینکه تردیدهای ایران برای حضور در شرمالشیخ رفع شده و تهران برای شرکت در کنفرانس مذکور اعلام آمادگی کرده است به گوش میرسید. جلسه هفتگی محمدعلی حسینی سخنگوی وزارت خارجه نقطه آغازین زمزمههای تصمیم ایران مبنی بر حضور در نشست همسایگان عراق در مصر بود، هر چند که او از اعلام رسمی خبر تصمیم قطعی تهران برای شرکت در شرمالشیخ خودداری کرد تا خبر مذکور از زبان منوچهر متکی وزیر خارجه وزیر خارجه عنوان شود. با این حال اعلامکننده این خبر منوچهر متکی نبود و یک مقام آگاه در دفتر ریاست جمهوری خبر تصمیم ایران را برای شرکت در شرمالشیخ اعلام کرد. به این ترتیب در حالی که مقامات عراقی در حال استقبال از علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی در فرودگاه بغداد بودند تا ساعتی بعد در مورد تصمیم تهران و مباحث مربوط به شرمالشیخ رایزنی کنند، محمود احمدینژاد رئیس جمهوری در تماس تلفنی با نوریالمالکی نخستوزیر عراق تصمیم ایران را برای اعزام هیاتی از تهران به شرمالشیخ به او اعلام کرد. حضور ایران در نشست همسایگان عراق تا آن حد برای مقامات عراقی مهم بود که نوریالمالکی برای متقاعد کردن مقامات عراق حاضر بود راهی تهران شود و از سوی دیگر هوشیار زیباری وزیر خارجه عراق هم در سفری یک روزه به ایران تلاش کرده بود مقامات ایرانی را برای شرکت در شرمالشیخ راضی کند. در همین حال بازگشت وزیر خارجه عراق از ایران کاملاً خوشبینانه صورت گرفت، به طوری که زیباری پس از ترک تهران نسبت به تصمیم ایران مبنی بر حضور در شرمالشیخ ابراز امیدواری کرده بود. به هر حال اعلام آمادگی ایران برای شرکت در نشست همسایگان عراق نشان داد که گفتوگوهای وزیر خارجه عراق با مقامات ایرانی موثر بوده و او دست خالی از تهران بازنگشته است. از سوی دیگر پس از اعلام خبر شرکت ایران در کنفرانس شرمالشیخ مصر، اخباری مبنی بر توافق تهران و واشنگتن بر سر 5 مقام ایرانی بازداشت شده در اربیل کردستان عراق و موافقت هر دو کشور مبنی بر آنکه در کنفرانس مصر تنها در مورد مسائل امنیتی عراق گفتوگو کنند، شنیده شد. از همین رو با سفر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی به بغداد این خبر که او قرار است با 5 مقام ایرانی بازداشت شده در اربیل دیدار کند، قوت گرفت. در همین راستا روز گذشته سخنگوی نیروهای چندملیتی در عراق اعلام کرد که خانوادههای این بازداشتشدگان میتوانند با آنها ملاقات کنند. به گزارش ایسنا ژنرال کلدویل در گفتوگو با روزنامه الشرقالاوسط اظهار داشت: آمریکا طی 48 ساعت گذشته چنین تصمیمی را اتخاذ و این موضوع را به سازمان صلیب سرخ جهانی ابلاغ کرده است. وی تاکید کرد که کمیته صلیب سرخ جهانی مسوول برگزاری ملاقات بین پنج دیپلمات ایرانی و خانوادههایشان است. هر چند که وی دلیل اتخاذ این تصمیم توسط آمریکا را درخواست خانوادههای این دیپلماتها دانست، افزود: این ملاقات طی دو یا سه هفته آینده و با هماهنگی سازمان صلیب سرخ جهانی صورت میگیرد.
کالدویل همچنین تصریح کرد: ما هفت تن از مسوولان ایرانی را بازداشت کردهایم که پنج تن از مسوولان ایرانی را بازداشت کردهایم که پنج تن از آنها در اربیل بازداشت شدند، اما نمیخواهیم مکان و یا زمان دستگیری دو تن دیگر را بازگو کنیم. سیدمحمدعلی حسینی سخنگوی وزارت خارجه روز یکشنبه در خصوص آخرین وضعیت پنج دیپلمات ربوده شده در اربیل عراق گفته بود که پیگیریها در این خصوص ادامه دارد و امیدواریم شاهد آزادی آنها در آینده نزدیک باشیم. تلاشهایی که مسوولان عراق انجام میدهند و در سفر آقای زیباری نیز بر آن تاکید شد بیانگر آن است که مسوولان عراقی از همه ظرفیتهای خود استفاده میکنند و صلیب سرخ و همچنین نماینده دبیر کل سازمان ملل در امور عراق نیز در این زمینه فعال هستند. وی همچنین در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر اینکه مقامات آمریکایی اعلام کردهاند این دیپلماتها هفت نفرند نه پنج نفر و آنها را گروه شیبانی نامیدهاند، اظهار داشته بود: قضیه گروه شیبانی که از سوی آمریکا مطرح و در رسانهها نیز مطرح شده یک اتهام واهی است و ارتباطی به ایران ندارد. احتمال دیدار با مقامات بازداشت شده ایرانی در عراق در حالی قوت گرفت که تهران پیش از این آزادی حداقل 3 تن از آنها را شرط اساسیاش برای حضور در شرمالشیخ عنوان کرده بود.
امکان ملاقات با 5 مقام ایرانی
در همین حال هماهنگکننده امور ارتباطات دفتر صلیب سرخ در تهران با تایید امکان ملاقات خانوادههای 5 دیپلمات ربوده شده در اربیل با این دیپلماتها اظهار داشت: با صحبتهایی که با مقامات و ارتش آمریکا صورت گرفته این امکان فراهم شده است، اما هنوز زمان و مکان این مساله مشخص نیست. فردریک گوآن هماهنگکننده امور ارتباطات دفتر کمیته بینالمللی صلیب سرخ در تهران در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اظهارات اخیر سخنگوی ارتش آمریکا در عراق مبنی بر امکان ملاقات 5 دیپلمات ایرانی که در اربیل ربوده شدهاند با خانوادههایشان اضافه کرد: فعلاً نمیتوان در مورد جزئیات این مساله اظهارنظر کرد و بهتر است چند روز صبر کنیم تا نتایج روشنی را بگیریم. وی یادآور شد: در مجموع این دیدار قطعی شده است؛ ولی فعلاً زمان و مکان آن برای ما مشخص شده نیست. وی در پاسخ به اینکه سخنگوی ارتش آمریکا گفته بود این تعداد 7 نفر هستند و نه 5 نفر، آیا صحت دارد یا خیر، گفت: آنچه را که به ما اطلاع دادهاند و ما با آنها ملاقات داشتهایم حکایت از این دارد که این تعداد 5 نفر بودند و نه 7 نفر. وی تصریح کرد: اینکه گفته میشود دو نفر دیگر نیز دستگیر شدهاند ما اطلاعی نداریم و ما دیداری نیز با آنها نداشتهایم.
محور مذاکرات رایس و متکی
در تحول دیگر نیز کاندولیزا رایس که چند روز قبل یک بار دیگر بر علاقهاش مبنی بر دیدار و گفتوگو با همتای ایرانیاش در اجلاس شرمالشیخ تاکید کرده بود و حتی خواهان از دست ندادن این فرصت از سوی ایران شده بود، روز گذشته از احتمال دیدارش با منوچهر متکی خبر داد. به گزارش ایسنا به نقل از رویترز کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا در گفتوگوی تلویزیونی گفت که «روبهرو شدن» با منوچهر متکی، وزیر امور خارجه ایران را در کنفرانس مصر که سوم و چهارم ماه مه برگزار میشود منتفی نمیداند. با این حال وی تاکید کرد که هرگونه مذاکرهیی فقط بر ثبات عراق متمرکز خواهد بود و به روابط آمریکا- ایران در این گفتوگوها پرداخته نخواهد شد. این در حالی است که رسانههای جهان از دیدار احتمالی این دو وزیر به عنوان لحظهیی مهم در روابط تهران و واشنگتن یاد میکنند. رایس همچنین در شبکه تلویزیون ای.بی.سی گفت: این کنفرانس درباره آمریکا و ایران نیست؛ این نشستی درباره عراق و درباره این است که همسایگان عراق و طرفهای علاقهمند برای کمک به ثبات وضعیت عراق چه اقداماتی میتوانند انجام دهند.
شبکه خبری بلومبرگ به نقل از رایس نوشت آمریکا درباره اقدامی که ایران باید برای کمک به ثبات عراق و باقی کشورهای منطقه انجام دهد کاملاً شفاف بوده است. رایس از توقف جریان عبور مبارزین خارجی از مرزها، توقف استفاده از فناوری پیشرفته ابزارهای انفجاری هوشمند که برای کشتن سربازان آمریکایی به کار میرود و توقف دامن زدن به ناآرامی میان شبه نظامیانی که عراقیهای بیگناه را میکشند از مواردی ذکر کرد که قرار است با متکی درباره آنها گفتوگو کند. وی به شبکه خبری سیبیاس گفت که کانال مناسب در رابطه با برنامه هستهیی ایران از طریق خاویر سولانا است. همچنین به گزارش ایلنا وی در گفتوگو با سیانان این گمانهزنی که آمریکا برای ترغیب ایران به منظور حضور در نشست امنیتی عراق به آزادی 5 دیپلمات ایرانی متعهد شده است را رد کرد و گفت: هیچ ضمانتی وجود ندارد، ما با دولت عراق گفتوگو کردهایم و به آنها اطلاع دادیم که با این زندانیها به روش معمول برخورد میشود.
گفتوگوهای ایران و آمریکا برای عراق مهم است
دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز دیروز پس از دیدار با هوشیار زیباری وزیر خارجه عراق با حضور در یک کنفرانس مطبوعاتی تصریح کرد خاستگاه دولت عراق اراده مردمی است. به گزارش ایرنا از بغداد علی لاریجانی در این کنفرانس افزود: دولت عراق کاملاً قانونی و مشروع است و تمامی کشورها لازم است از آن حمایت کنند. وی با اشاره به اختلافات موجود میان گروههای سیاسی عراق گفت: مشکلات و اختلافات باید در سایه دموکراسی حل شود. لاریجانی در پایان تصریح کرد: ما اعتقاد داریم که اجلاس شرمالشیخ فرصتی را برای تمامی شرکتکنندگان برای حمایت از دولت عراق فراهم خواهد آورد. بر اساس این گزارش هوشیار زیباری وزیر امور خارجه عراق نیز در این کنفرانس مطبوعاتی از سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به بغداد قدردانی کرد.
وی افزود: آقای لاریجانی در این سفر خبر شرکت ایران در اجلاس شرمالشیخ را برای ما به ارمغان آورد و ما از این مشارکت بسیار خرسند شدیم. زیباری در پایان این کنفرانس گفت: جمهوری اسلامی ایران دارای نقش ارزندهیی در منطقه است و گسترش روابط میان تهران و بغداد به نفع دو کشور خواهد بود. خبرگزاری فرانسه نیز دیروز گزارش داد که علی لاریجانی با نوری المالکی در بغداد دیدار کرده است. به گزارش ایسنا به نقل از این خبرگزاری فرانسوی بر اساس بیانیه دفتر نوری المالکی نخستوزیر عراق، مالکی از «ایران برای موافقتش با شرکت در کنفرانس شرمالشیخ قدردانی کرد.» در این بیانیه آمده است که لاریجانی قول داد ایران در بخش برق عراق سرمایهگذاری خواهد کرد و نیز سوخت در اختیار این کشور قرار خواهد داد. بر اساس این گزارش موفق الربیعی مشاور امنیت ملی مالکی نیز گفت که آمریکا تاکنون هیچ مدرک قاطعی دال بر اینکه ایران شورشیان در عراق را مسلح میکند به دولت بغداد ارائه نکرده است. به گزارش رویترز الربیعی همچنین اظهار امیدواری کرد نشست شرمالشیخ به روابط بهتر میان ایران و آمریکا منجر شود. به گفته او برای عراق بسیار مهم است که آمریکا و ایران با یکدیگر گفتوگو کنند. الربیعی با استقبال از تصمیم ایران برای حضور در نشست شرمالشیخ گفت: این گام مثبتی است و باید این یخ شکسته شود.
عدم تداخل پرونده هستهیی با عراق
دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان بعد از دیدار با «برهم صالح» معاون نخستوزیر عراق هم در نشست خبری مشترکی حضور یافت و افزود: ما قبلاً اعلام کرده بودیم اگر دولت عراق حضور ایران را در اجلاس شرمالشیخ مفید بداند، قطعاً در آن شرکت میکنیم.
وی تاکید کرد: «در جریان گفتوگو با مقامات عراقی دریافتیم که بغداد شرکت ما را ضروری میداند و ما هم با وجود ابهامها و ملاحظاتی که در مورد اجلاس داریم، برای حمایت و پشتیبانی از دولت و ملت عراق در این اجلاس شرکت میکنیم.» وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا ایران پرونده هستهیی را با پرونده عراق مرتبط میداند، گفت: «تهران این دو پرونده را با هم «ممزوج» نمیکند و پرونده هستهیی تنها یکی از پروندههایی است که در شورای امنیت بررسی میشود.» دبیر شورای عالی امنیت ملی افزود: هیچ دلیلی برای تداخل پرونده هستهیی با پرونده عراق وجود ندارد. «برهم صالح» که قرار بود به تهران سفر کند در این نشست حضور علی لاریجانی در عراق را خوشامد گفت و تاکید کرد که گفتوگوهایش با وی سودمند و نتیجهبخش بوده است. وی جمهوری اسلامی ایران را کشوری مهم در منطقه دانست و گفت: عراق خواهان بهترین روابط با ایران در تمامی زمینههاست.
رابطه ایران و مصر در کشاکش یک پوستر
از سوی دیگر اعلام حضور ایران در شرمالشیخ به جز عراق با استقبال مصر به عنوان کشور برگزارکننده روبهرو شد. در همین راستا وزیر خارجه مصر از هرگونه همکاری با ایران برای تنشزدایی و حل مشکلات منطقهیی از جمله بحرانهای جاری در عراق و لبنان و دیگر مسائل مربوط به جهان عرب، استقبال کرد.
به گزارش ایرنا احمد ابوالغیط در سخنانی که روز یکشنبه در قاهره ایراد کرد در پاسخ به این پرسش که آیا حضور ایران در کنفرانس آتی عراق در «شرمالشیخ» باعث بهبودی روابط ایران و مصر در آینده خواهد شد، گفت: روابط دو کشور به صورت کل از ثبات برخوردار است و بیشک گسترش این روابط میتواند پیامدهای مثبتی برای منطقه و جهان اسلام داشته باشد.
او دیدار اخیر «محمد خاتمی» رئیس مرکز گفتوگوی تمدنها و همچنین «منوچهر متکی» وزیر خارجه ایران از مصر را دلیلی بر استقرار و ثبات روابط دو کشور دانست. ابوالغیط افزود: اگر مساله پوستر نصب شده در یکی از ساختمانهای شهر تهران حل و فصل شود، روابط میان دو کشور بیش از پیش و در تمامی زمینهها گسترش مییابد و سرانجام اینکه ایران با رفع تردیدهایش در مورد مکان و موضوع کنفرانس همسایگان عراق (روزهای سیزدهم و چهاردهم ماه جاری)، نمایندگانش را در سطح وزیر امور خارجه راهی شرمالشیخ میکند تا بندر تفریحی شرمالشیخ در حاشیه دریای سرخ شاهد یکی از بزرگترین نشستهای همسایگان عراق از یک سو و دومین دیدار مقامات ایرانی و آمریکایی طی 28 سال قطع روابط دیپلماتیکشان باشد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
