انرژی، حلقه وصل ترکمنستان و قزاقستان

روابط ترکمنستان با قزاقستان پس از درگذشت نیازاف رییس‌جمهوری سابق ترکمنستان از روند رو به رشدی برخوردار شده، بطوریکه «نورسلطان نظربایف» رییس‌جمهوری قزاقستان در این مدت سه نوبت به ترکمنستان سفر کرده است.

این در حالیست که ترکمنستان همچنان با ازبکستان دیگر همسایه شمالی خود از آنچنان روابط رو به گسترشی نظیر قزاقستان برخوردار نیست.

حضور «نورسلطان نظربایف» رییس‌جمهوری قزاقستان در مراسم تدفین رییس‌جمهوری سابق و مراسم تحلیف رییس‌جمهوری جدید ترکمنستان و همچنین حضور در نشست اخیر سران روسیه، قزاقستان، ترکمنستان در شهر ترکمنباشی نشان از اهمیت ویژه ترکمنستان برای قزاقستان دارد.

در این راستا، رسانه‌های گروهی ترکمنستان سفر شنبه گذشته «نورسلطان نظربایف» رییس‌جمهوری قزاقستان به شهر بندری ترکمنباشی و شرکت در نشست سه‌جانبه سران کشورهای روسیه، قزاقستان و ترکمنستان فصل نوین در روابط بین دو کشور ارزیابی کردند.

به گزارش ایرنا بردی محمداف رییس‌جمهوری ترکمنستان نیز حضور نظربایف در نشست ترکمنباشی را به‌عنوان شریک مطمئن برای یکدیگر توصیف و تصریح کرد که آنها هیچ اختلاف‌نظری ندارند.

رییس‌جمهوری ترکمنستان گفت: دو کشور به دلیل داشتن اشتراکات فراوان تاریخی و عضویت در سازمان‌های «منطقه‌ای» و «فرامنطقه‌ای» برای توسعه و گسترش روابط و همکاری‌های متقابل مفید تلاش می‌کنند.

به هر حال، ذخایر فراوان منابع هیدروکاربور در کشورهای آسیای مرکزی به‌ویژه قزاقستان و ترکمنستان و افزایش جهانی تقاضا به این ماده، ظرفیت‌های عظیمی را برای همکاری‌های انرژی و اجرای طرح‌های مختلف برای دو کشور فراهم کرده است.

به همین دلیل، سران سه کشور ترکمنستان، قزاقستان و روسیه با حضور در ترکمنباشی موافقت خود را برای ایجاد احداث خط لوله جدید گاز «ترکمنستان ـ قزاقستان ـ روسیه» و ادامه آن به بازارهای جهانی اعلام کردند.

با احداث این خط لوله و بازسازی خط لوله قدیمی انتقال گاز، ظرفیت صدور گاز از بخش ترکمنی دریای خزر و از کشور قزاقستان به روسیه به بیش از 30 میلیارد مترمکعب خواهد رسید.

رییس‌جمهوری ترکمنستان در نشست ترکمنباشی با اشاره به اینکه این کشور از ظرفیت‌های زیادی در بخش حمل و نقل برخوردار است، تاکید کرد که در این راستا حاضر به تشکیل سیستم حمل و نقل منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای است.

وی گفت: ترکمنستان پیشنهاد ایجاد خط راه‌آهن «یرعلی یوا ترکمنباشی»‌بین این کشور و قزاقستان را داده است که با امتداد آن به ایران، دسترسی به خلیج فارس و ترکیه به‌راحتی امکانپذیر خواهد شد.

رییس‌جمهوری قزاقستان نیز در این نشست بر آمادگی کشورش برای ترانزیت نفت و گاز و احداث خط راه‌آهن جدید «ترکمنباشی یرعلی‌یوا» ‌بین ترکمنستان، قزاقستان، روسیه و امتداد آن تا ایران اعلام کرد.

«صفر مرادنیازاف» رییس‌جمهوری سابق ترکمنستان در شهریور سال گذشته نیز ضمن تاکید بر احداث خط لوله انتقال گاز ترکمنستان به چین از خاک ازبکستان و قزاقستان گفت: قراردادی در این زمینه با چین به امضا رسیده است.

براساس این قرارداد ترکمنستان از طریق این خط لوله از سال 2009 میلادی سالانه 30 میلیارد مترمکعب گاز به چین صادر خواهد کرد.

به هر حال، مقامات ترکمنستان و قزاقستان، بارها بر توسعه و گسترش همکاری‌های دو جانبه تاکید و اعلام کرده‌اند که هر دو کشور به همدیگر اعتماد کامل دارند.

مقامات قزاقستان معتقدند که به دلیل موقعیت مطلوب ترکمنستان در زمینه راه‌های ارتباطی و طرح‌های منابع نفت و گاز، این کشور با همکاری قزاقستان می‌توانند نقش مهمی در بازارهای بین‌المللی در بخش‌های مختلف تامین انرژی و ترانزیت کالا ایفا نمایند. براساس آمارهای اعلام شده، سال گذشته حدود 90 هزار تن کالا از مسیر ترکمنستان که به‌عنوان حلقه اتصال کشورهای آسیای مرکزی به خلیج فارس و کشورهای اروپایی از طریق ایران عمل می‌کند، ترانزیت شده است. همچنین مقامات قزاقستان اعلام کردند که تاکنون بین ترکمنستان و قزاقستان بیش از 50 سند همکاری در زمینه‌های مختلف امضا شده که مقامات هر دو کشور معتقدند که این میزان سند امضا شده، بستر مناسب حقوقی و قانونی مطلوبی برای توسعه روابط فراهم کرده است.

در این راستا «بختی خواجه ایزمحمداف» وزیر انرژی و منابع معدنی قزاقستان برای حسن‌اعتماد هرچه بیشتر این کشور به طرف ترکمنی خود اعلام کرد: کشور متبوعش 32 میلیون دلار بدهی خود از محل واردات گاز و انرژی برق به ترکمنستان را در آینده نزدیک پرداخت خواهد کرد. وی بدهی قزاقستان به ترکمنستان از محل واردات انرژی برق را 5/18 و از محل واردات گاز 5/13 میلیون دلار اعلام کرد.

ترکمنستان و قزاقستان علاوه‌بر همکاری در بخش نفت و گاز و ترانزیت کالا، تلاش می‌کنند تا دیدگاه‌های مشترکی درباره تعیین رژیم حقوقی دریای خزر داشته باشند.

نظربایف رییس‌جمهوری قزاقستان در نشست اخیر سران سه کشور در ترکمنباشی گفته است: برگزاری آخرین نشست گروه کاری در 24 آوریل گذشته در عشق‌آباد، نشان از عزم جدی کشورهای ساحلی دریای خزر برای توافق عمومی جهت تعیین رژیم حقوقی این دریا دارد.

وی افزود : براساس توافق سران سه کشور ترکمنستان، قزاقستان و روسیه، در صورت موافقت مذاکره‌کنندگان کشورهای ساحلی دریای خزر درباره موضوعات مختلف این دریا و تهیه و تنظیم اسناد مربوط به آن از سوی کارشناسان امکان حضور نشست سران کشورهای ساحلی خزر وجود دارد.

رییس‌جمهوری قزاقستان دیدگاه‌های سران سه کشور ترکمنستان، قزاقستان و روسیه را درباره موضوعات امنیتی و محیط‌زیست دریای خزر یکسان عنوان کرد.

«قربان‌قلی بردی‌محمداف» رییس‌جمهوری ترکمنستان نیز در این نشست با اشاره به این‌که روند مذاکره درباره تعیین رژیم حقوقی دریای خزر مثبت است، گفت: به هر حال، موضوع تعیین رژیم حقیقی دریای خزر چه زود یا دیر حل خواهد شد.

به هر حال، هرچند روسای جمهوری دو کشور حداقل در سه سال اخیر، به پایتخت‌های یکدیگر سفر نکردند ولی بعد از درگذشت نیازاف رییس‌جمهوری سابق ترکمنستان، علاوه‌بر سفره سه نوبت نظربایف رییس‌جمهوری قزاقستان به عشق‌آباد چندین مقام دیگر قزاق نیز به این کشور سفر کرده است. در این راستا، «قربان‌قلی بردی‌محمداف» رییس‌جمهوری ترکمنستان نیز از بیست و هشتم ماه می (8 خرداد) به مدت دو روز به قزاقستان سفر خواهد کرد.

رییس‌جمهوری ترکمنستان از مهمترین موضوع‌های مورد بحث در جریان سفر خود به قزاقستان علاوه‌بر پیگیری موضوع احداث خط لوله گاز در زمینه توسعه همکاری‌ها در بخش فضانوردی و فناوری‌های جدید در این رشته علمی اعلام کرده است.