چهره‌های کهنه کار در احزاب نوپا

مهدی قدیمی

محمدرضا باهنر، دبیرکل جامعه مهندسین روز گذشته طی نشست خبری که در محل ساختمان این جامعه برگزار شد، به سوالات خبرنگاران پاسخ داد و در این بین به دکتر روحانی هم توصیه کرد که از روسای جمهور سابق دعوت کند و با آنها جلسه یی برگزار کند، توصیه یی که با توجه به روابط مطلوب و مداوم رییس جمهوری منتخب با آیت الله هاشمی و حجت الاسلام خاتمی، به نظر می رسد بیشتر معطوف به رابطه روحانی با رییس دولت های نهم و دهم باشد. باهنر همچنین در این نشست خبری، درباره معترضان به نتایج انتخابات سال 88، مسائلی را بیان کرد و از رسانه ها هم یک درخواست کرد. او در این باره اظهار داشت: «ساختار انتخابات کشور ما مبتنی بر ساختاری است که امکان تقلب در آن وجود ندارد.

متاسفانه آقایان به دلیل خودخواهی ها و توهمات این تهمت عظیم را به انقلاب وارد کردند و خودشان از همه بیشتر ضرر کردند و اکنون به احتمال زیاد همه آنها پشیمان شدند اما برخی شجاعت دارند و اعلام می کنند و برخی خیر. از رسانه ها و دوستانی که در جریان فتنه غصه خوردند و از سر دلسوزی نصیحت کردند اما سران فتنه کوتاه نیامدند، می خواهیم اگر آنها به اشتباه شان اقرار کردند ما نگوییم همان هایی هستند که فلان کار را انجام دادند بلکه به این مساله نگاه کنیم که از مواضع خود عدول کردند!»

اما علاوه بر این اظهارات، مهم ترین بخش سخنان روزگذشته محمدرضا باهنر، از سرگیری زمزمه های تشکیل حزب و البته معرفی نام کسانی که می توانند لیدر احزاب اصلاح طلب و اصولگرا شوند، بود. او روز گذشته باز هم از لزوم تشکیل احزاب قدرتمند در هر دو جناح اصلاح طلب و اصولگرا سخن به میان آورد و در پاسخ به این پرسش که آیا شما حزبی فراگیر تشکیل خواهید داد، خاطرنشان کرد: «تشکیل حزب فراگیر از آرزوهای قدیمی من بوده البته تشکیل این حزب را مختص به جریان اصولگرا نمی دانم بلکه معتقدم در نظام مردم سالاری دینی نیاز به چند حزب مقتدر داریم.» باهنر با بیان اینکه در حال حاضر 200 گروه فعال سیاسی در کشور حضور دارند، گفت: «اینها قاعدتا احزابی نیستند که یک حرف سنگین و جدی با آرای 40 درصدی بزنند.» او البته علت مطرح شدن امیدوارانه موضوع تحزب را هم به صراحت بیان کرد و گفت: «این چهار سال و شاید هشت سال شرایط برای انجام خیلی کارها همچون تشکیل چند حزب قوی، شناسنامه دار و ضابطه مند آماده است.»

همین سخن باهنر به تنهایی نشان دهنده فضایی است که قبل از آغاز به کار دولت دکتر روحانی بر فعالیت های حزبی کشور حاکم بوده و البته رییس دولت های نهم و دهم هم از نداشتن رابطه خوب با احزاب، بارها به عنوان یکی از ویژگی های خود نام برده بود و شاید همین عوامل و رویکرد متفاوت روحانی به پروژه مردمسالاری دینی، باعث شده تا چهره قدیمی اصولگرایان هم حالابا امیدواری از امکان شکل گیری احزاب قوی اصلاح طلب و اصولگرا در دوره کاری دولت جدید سخن بگوید. دبیرکل جامعه مهندسین که احتمالابرای آغاز فعالیت حزبی، استفاده از ظرفیت همین تشکل را هم مد نظر دارد، در ادامه سخنان روز گذشته خود با بیان اینکه اصولگراها لایه های مختلفی دارند، گفت: این جریان به دو قسمت رادیکال و میانه رو تقسیم می شود و جریان اصلاح طلب نیز از همین قاعده پیروی می کند.

باهنر به تلاش های خود برای تشکیل حزبی فراگیر اشاره و با بیان اینکه اصلاح طلبی و اصولگرایی تعریف جامعی ندارند، تاکید کرد: اگر این تعاریف صورت بگیرد آن موقع خود اصلاح طلبان می گویند که باید به دو گروه رادیکال و میانه رو تقسیم شود و با استفاده از این تعاریف اساسنامه ها مشخص می شود و شورای مرکزی آنان نیز انتخاب می شود.

اما این چهره سرد و گرم چشیده جریان محافظه کار، در بین سخنان خود از کسانی هم که در آستانه استارت زدن فعالیت حزبی قوی در کشور هستند نام برد. نایب رییس مجلس در ادامه سخنان خود با تاکید بر اینکه جناح اصلاح طلب نیز باید یک حزب فراگیر داشته باشد، گفت: «آقای هاشمی رفسنجانی تاکیداتی بر حزب فراگیر داشته و آقای عارف نیز درصدد تشکیل حزبی فراگیر است. آقای لاریجانی نیز درباره لزوم تشکیل حزب سخنرانی داشته است.» این سخنان را می توان رو نمایی باهنر از موسسان احزابی دانست که به گفته او قرار است بار تشکیلاتی فعالیت های اصلاح طلبان و اصولگرایان را به دوش بکشند، البته نگاهی به جملات قبلی باهنر، نشان می دهد که او در کنار این سه نام، خود را نیز چهارمین گزینه برای تشکیل یک حزب قدرتمند می داند.

رمزگشایی کوهکن از سخنان باهنر

اما درحالی که محمدرضا باهنر، به عنوان دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین از لزوم تشکیل احزاب قوی و آرزوی دیرین خود برای تاسیس یک حزب سخن می گفت، محسن کوهکن نماینده نزدیک به باهنر در مجلس هشتم و نایب رییس فعلی جبهه پیروان خط امام و رهبری، در گفت وگو با خانه ملت، با اشاره به کلید خوردن حزب فراگیر اصولگرایی با محوریت محمدرضا باهنر و لیدری ناطق نوری گفت: «به دلیل اعتقاد مهندس باهنر به کار تشکیلاتی از مدت ها پیش وی بحث تشکیل حزب فراگیر را اعلام کرد اما به دلیل فضای که وجود داشت تاکنون روند تشکیل این حزب کلید نخورده است.»

دبیرکل جامعه اسلامی نمایندگان ادوار مجلس در ادامه از احتمال استفاده از ظرفیت کل جبهه پیروان خط امام و رهبری (16 تشکل اصولگرا از جمله موتلفه و جامعه مهندسین)، در حزب مورد نظر باهنر خبر داد و با بیان اینکه برای تغییر در ساختار جبهه پیروان خط امام و رهبری برنامه هایی وجود دارد، توضیح داد: «جبهه پیروان خط امام و رهبری حزب نیست و تنها هماهنگ کننده برنامه های ؟تشکلی است که زیر چتر این جبهه قرار دارند اما برنامه ریزی در جهت تغییر ساختاری در حال تدوین شدن است. به این ترتیب از هم اکنون می توان منتظر اعلام موجودیت حزبی بود که قدیمی ترین تشکل های اصولگرا را در دل خود جای دهد: حزبی که فعلاحتی در حضور گزینه یی نظیر علی لاریجانی، محمدرضا باهنر می خواهد پرچمدار تاسیس آن باشد.

تاسیس حزب شریعتمداری زیرسایه ری‌شهری

اما روزگذشته به جز باهنر که از خود، لاریجانی، عارف و هاشمی به عنوان چهره های اصولگرا و اصلاح طلب پیشگام در تاسیس احزاب قوی نام برد، محمد شریعتمداری، هم در سخنانی از تاسیس حزب اعتدال سخن گفت تا جریان هایی که بین اصلاح طلبی و اصولگرایی قرار دارند هم از هم اکنون یک تکیه گاه حزبی برای آینده سیاسی خود متصور باشند. محمد شریعتمداری که در ایام ثبت نام نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری، به عنوان یکی از کاندیداهای اصلاحات، فعالیت های خود را پیش می برد، روز گذشته با اعضای ستادهای انتخاباتی خود تشکیل جلسه داد و به آنها گفت: «امروز برای فعالیت های انتخاباتی و سیاسی دور یک میز جمع نشده ایم، امروز باید برای برافراشته کردن پرچم اعتدال در کشور قدم برداریم و به خوبی می دانیم که راه دشواری را در پیش رو داریم. قدم برداشتن در راه میانه و پایداری از این اصل کار سخت و دشواری است اما باید برای برافراشته کردن آن در این راستا حرکت کنیم.»

وی با بیان اینکه قصد نداریم در ابتدای راه فعالیت سیاسی را دنبال کنیم، بلکه می خواهیم در زمینه فرهنگی گام برداریم، گفت: «از تمامی اعضای ستاد نیز برای حضور در این جبهه اعتدال دعوت به عمل می آورم تا برای ایجاد اعتدال خواهی در ایران اسلامی بنده را همراهی کنند.» او البته در پایان خاطرنشان کرد: «درباره توسعه فرهنگ اعتدال نیز با حضرت آیت الله ری شهری مذاکراتی صورت دادیم تا با بهره گیری از دانشگاه علوم حدیث، این گفتمان را در دانشگاه های کشور نیز راه اندازی کنیم.» به این ترتیب محمد شریعتمداری هم که سابقه دیرینی در همراهی با آیت الله ری شهری دارد، روز گذشته با الگو گیری از گفتمان اعتدال روحانی، کلید تشکیل حزبی با این شعار را زد. حزبی که احتمالابرای مشخص کردن تفاوت خود با احزاب اصلاح طلب و اصولگرا، و در عین حال کسب وزن درخور توجه در آینده سیاسی کشور، راه سختی پیش رو خواهد داشت.

آیا بهار احزاب فرا رسیده است؟

صرف نظر از اینکه پیشگامان تاسیس احزاب جدید، فراگیر و مقتدر در ایران قرار است چه کسانی باشند، به نظر می رسد طرح امیدوارانه این مطالبه از سوی همه جناح های سیاسی از تغییری محسوس در رویکرد سیاسی حاکم بر کشور خبر می دهد. تغییری که باعث شده از چهره اصلاح طلبی نظیر دکتر عارف، تا آیت الله هاشمی و اصولگرایانی نظیر باهنر و لاریجانی، امیدوارانه از تشکیل حزب سخن بگویند و در این بین، نام چهره هایی نظیر شریعتمداری و ری شهری نیز به میان بیاید.

این اخبار نشان می دهد که همه جناح های سیاسی به اجرای بدون تنازل قانون اساسی در دولت تدبیر و امید، امیدوارند. قانونی که به موجب اصل بیست و ششم آن «احزاب، جمعیت‏ها، انجمن‏های سیاسی و صنفی و انجمن های اسلامی یا اقلیت های دینی شناخته شده آزادند، مشروط به اینکه اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند. هیچ کس را نمی توان از شرکت در آنها منع کرد یا به شرکت در یکی از آنها مجبور ساخت.»