علی رضائی
اوایل تابستان امسال مصطفی کواکبیان، دبیر کل جبهه مردمسالاری خبر داد که این حزب طرحی انتخاباتی تحت عنوان طرح «مناسک» برای سازماندهی اصلاحطلبان در سراسر کشور در دست دارد که این طرح را به سیدمحمد خاتمی نیز ارائه کرده است. مصطفی کواکبیان همان روزها در نشست دبیران کل احزاب عضو جبهه مردمسالاری و جمعی از فعالان سیاسی با بیان اینکه حزب مردمسالاری در چندین جلسه دفتر سیاسی و دو نشست شورای مرکزی طرحی را تحت عنوان «مجمع نخبگان اصلاحطلب سراسر کشور» یا همان طرح «مناسک» به تصویب رسانده است، گفت: «هدف از طرح «مناسک» این است که به عنوان یک اقدام راهبردی هممسیر اصلاحطلبان سراسر کشور توسط خودشان تعیین شود و هم رخوت و بیحالی جریان اصلاحات به پایان رسد، زیرا حالت فعلی قطعاً برای انتخابات سال 92 نه به نفع نظام و نه به نفع اصلاحطلبان است و یکبار دیگر باید شور و نشاط حضور گسترده مردم را به رخ دشمنان ملت سرافراز ایران کشید و نقشههای توطئهگران بینالمللی را خنثی کرد.»
این حرفهای کواکبیان که به نظر میرسید قرار است تحولاتی را در جبهه اصلاحات به وجود آورد و جمیع اصلاحطلبان را با امید به پیروزی در انتخابات سال 92 دور یک میز گرد آورد، اما برعکس از آب درآمد و همایش ملی تبیین طرح مناسک که روز گذشته با حضور کمرنگ و در عین حال چندرنگ اصلاحطلبان در هتل المپیک برگزار شد، حاکی از واقعیاتی است که نشان میدهد طرح مناسک نتوانسته اصلاحات را به هدف خود برساند و ظاهراً در شرایطی که بر دامنه پراکندگی اصلاحطلبان افزوده است، میتوان گفت که طرح مناسک اصلاحات مرده به دنیا آمد.
ـ انتقاد اصلاحطلبان از بیتفاوتی اصلاحطلبان
با وجود اینکه در طرح مناسک از اصلاحطلبان سراسر کشور برای حضور در همایش ملی نخبگان اصلاحطلب دعوت شده بود تعداد زیادی از آنها روز گذشته در این مراسم حاضر نشدند، بر این اساس همایش ملی اصلاحطلبان سراسر کشور که صبح دیروز با حضور کمرنگ اصلاحطلبان در هتل المپیک برگزار شد، با حضور کمرنگ اصلاحطلبان نیز به پایان رسید که این موضوع با انتقاد حاضرین، مواجه شد. در این همایش اصلاحطلبانی همچون تاکندی، حقشناس، منتجبنیا، علیاکبر اولیا، علیخانی، محجوب، فومنی و اعضای شورای مرکزی حزب مردمسالاری به عنوان میزبان حضور داشتند.
این در حالی است که از مجید انصاری عضو مجمع روحانیون مبارز، نجفقلی حبیبی رئیس شورای هماهنگی جبهه اصلاحات، کرباسچی دبیر کل حزب کارگزاران، پزشکیان، عباس عبدی، الیاس حضرتی، ابراهیم عسگرزاده، تابش، حسین کمالی، مهرعلیزاده، عارف، جهانگیری و نجفی نیز برای حضور در این همایش دعوت به عمل آمده بود که آنها به این مراسم نیامدند و همین موضوع باعث انتقاد اصلاحطلبان حاضر در این مراسم شد، به طوری که علیرضا محجوب گفت آنها حداقل باید به این مراسم میآمدند و اگر نمیخواستند عکسشان در خبرها باشد پشت این دیوار مینشستند.
ـ پیام غایبان به حاضران
این حضور کمرنگ اصلاحات در جمع دوستان خودی شامل پیامهایی است که با کمی بررسی میتوان به برخی از آنها دست یافت. برای دریافت اولین و مهمترین پیام که خواه ناخواه از سوی اصلاحطلبان غایب در همایش روز گذشته اصلاحطلبان به افکار عمومی القا میشود، باید ابتدا به اهداف و محورهای طرح مناسک بنگریم.
مصطفی کواکبیان در این باره معتقد است: «هدف اساسی ما از طرح مناسک خدمت به نظام جمهوری اسلامی ایران است، زیرا ما بارها گفتهایم که اگر طرفدار اصلاحات هستیم اصلاحات در چارچوب نظام و انقلاب و ارزشهای دینی و قانون اساسی و خط امام و منافع ملی و مطالبات مردم را میخواهیم. اصلاحات مورد نظر ما نه تنها جنبه براندازی ندارد بلکه به نوعی جلوگیری از هر گونه براندازی نظام است؛ اصلاحات مورد نظر ما بسامان کردن همه نابسامانیهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی موجود جامعه است تا نظام برآمده از خون شهیدان امثال شهید بهشتی پایدار بماند.»
دبیرکل جبهه مردمسالاری تأکید کرده: قطعاً چنین اصلاحاتی نه تنها هیچ گونه سنخیتی با عناصر منافق، ضد انقلاب، سلطنتطلب و گروههای تندرو و برانداز ندارد بلکه درست برعکس منویات آنان عمل خواهد کرد. کواکبیان گفته است: «به همین خاطر بارها با فریاد بلند گفتهایم چنین اصلاحاتی، یعنی اصلاحات خط امامی هیچ گاه نمیمیرد که بخواهیم با دم مسیحایی آن را زنده سازیم! لذا ما از اول با کسانی که تحت عنوان جنبش سبز یا عناوین دیگر میخواستند اصلاحطلبی خط امامی را مصادره کنند مرزبندی کردیم.»
حال به روشنی میتوان دریافت که برخی از آقایان اصلاحطلب که روز گذشته به همایش ملی تبیین طرح مناسک نیامدند، با زبان بیزبانی گفتهاند که برخلاف اهداف طرح مناسک «ما حاضر به مرزبندی با جنبش سبز نیستیم.» و بدیهی است که عدم مرزبندی با فتنه سبز یعنی کمک به براندازی و همنوایی با منافق، ضد انقلاب، سلطنتطلب و گروههای تندرو.
اگرچه برخی دیگر از اصلاحطلبان به بهانههای دیگر از جمله مقابله با سکانداری کواکبیان و ترس از سردمداری وی در جبهه اصلاحات به همایش نرفتند، اما این نرفتنها به هر بهانهای که باشد در درجه اول نشانگر دو شاخه و البته بهتر است بگوییم چندشاخه بودن اصلاحات است که امروز اصلاحطلبان را بر سر دوراهی و چندراهی نشانده و گاه آنها را به رویارویی در برابر یکدیگر میکشاند.
ـ اختلافات درونی و بیرونی حاضران و غایبان
از اختلافات غایبان همایش روز گذشته اصلاحطلبان با حاضران آن همایش که بگذریم، با نگاهی به مباحث مطرح شده از سوی افراد مختلف در هتل المپیک، درخواهیم یافت که میان اصلاحطلبان حاضر و موافق طرح مناسک هم اختلافاتی وجود دارد که با این سطح افتراق و جداییها بعید است آنها در نهایت به مقصد دلخواه برسند.
روز گذشته قدرتالله علیخانی، نماینده اصلاحطلب مجلس هشتم با حضور در همایش بدون توجه به اتهاماتی که همچنان علیه خاتمی در جریان فتنه 88 وجود دارد، از جمله دریافت وجه از شیوخ منطقه نظیر عربستان و بحرین که دستشان به خون شیعیان آلوده شده است، تأکید کرد: «در بحث انتخابات باید به سراغ خاتمی رفت، چرا که اصلاحات به عشق خاتمی ثبت شده است.» علیخانی با این ادعا که اگر خاتمی خودش یا کسی که او مهر تأیید بزند روی کار بیاید بدون زحمت رأی خواهد آورد، افزود: «ما دلمان میخواهد در صحنه باشیم و در انتخابات شرکت کنیم و بر همین اساس طرح مناسک و اصلاحطلبان را نیز قبول داریم. از این رو باید اجتماعی حداکثری ایجاد کنیم.»
این در حالی بود که علیرضا محجوب، دبیرکل خانه کارگر با بیان اینکه در حال حاضر باید مقدمات انتخابات را فراهم کرد و وقت تعیین مصادیق نیست در واکنش به اظهارات علیخانی که درباره رأیآوری خاتمی صحبت کرده بود، گفت: «بنده حرفهای وی را قبول ندارم که بخواهیم از هماکنون مشخص کنیم چه کسی باید بیاید چرا که باید فرصت داد تا افراد متعددی مطرح شوند و اجماع به این معناست که همه باشند و تصمیم بگیرند و هر کس را که بهتر تشخیص دادیم روی او ایستادگی کنیم.» محجوب در عین حال گفت: «کسانی که مأخذ اصلاحات بودند قابل احترامند اما باید یک مسیر صحیح برای ورود به انتخابات در نظر گرفته شود.»
علاوه بر این اختلافات، وجود طرحهای دیگر در جبهه اصلاحات، نظیر طرح دولت وحدت ملی به انشقاق در میان اصلاحطلبان افزوده است. در همین ارتباط مرتضی سجادیان، عضو اسبق حزب کارگزاران در گفتوگو با پایگاه خبری نسیم با بیان اینکه حزب کارگزاران مدت زیادی است که جلسهای تشکیل نداده است، گفت: «طرح دولت وحدت ملی بهتر از طرح مناسک است.» وی همچنین پیشبینی کرده است: «اصلاحطلبان در انتخابات نمیتوانند روی یک کاندیدا به اجماع برسند.»
اختلافات درونی و بیرونی حاضران و غایبان همایش روز گذشته اصلاحطلبان در کنار طرحهای متفاوتی که از سوی جبهه اصلاحات مطرح شده است، حکایت از این حقیقت دارد که اصلاحطلبان بعید است تا روز انتخابات بتوانند اختلافات گسترده خود را حل کنند چه برسد به آنکه بخواهند یک ورود پرقدرت به عرصه رقابتهای انتخاباتی یازدهمین دوره ریاست جمهوری ایران داشته باشند.