نويسنده: رابرت پري*
ترجمه: الهام خسروشاهي
دخالت يك ماهه ناتو در جنگ داخلي ليبي نشان داده است كه ـ چه غرب بخواهد، چه نخواهد ـ سرهنگ معمر قذافي در بخشهايي از آن كشور از چنان حمايت سياسياي برخوردار است كه شايد عقد قرارداد صلح با وي تنها راه نيل به هدف اعلام شده نجات غير نظاميان باشد. در عين حال در ايالات متحده، با اينكه كسر بودجه فدرال دولت را مجبور به كاهش هزينهها در بسياري از برنامههاي عمراني داخل كشور از جمله برنامههاي تغذيه و بهداشت كرده كه براي بسياري از آمريكاييها حكم مرگ و زندگي را دارد، اما پنتاگون همچنان در حال بلعيدن دلارهاي بودجه سالانه است.
اما با اين حساب ببينيد كه سردبيران نومحافظهكار روزنامههاي واشنگتن پست و نيويورك تايمز كار را به كجا كشاندهاند.
هر دو آنها همچنان خواستار دخالت نظامي گستردهتر آمريكا در ليبي بوده و در عين حال تلويحا از احتمال توافقي سياسي با رژيم قذافي صحبت ميكنند. در همين حال واشنگتن پست بحث كاهش بيشتر هزينههاي پنتاگون را رد ميكند و مدعي است كه اين كار قابليتهاي نظامي آمريكا را در صورت بروز جنگي تازه به مخاطره خواهد انداخت.
به نظر ميرسد كه نومحافظهكاراني كه بر اين دو روزنامه پرنفوذ چاپ آمريكا حاكماند، از يافتن "مجالي براي جنگ" سيري ندارند، كه يادآور رفتارشان قبل از تعرض جرج دبليو بوش به عراق در سال 2003 است.
در سرمقالههاي اين دو روزنامه اين واقعيت هم كماهميت جلوه داده ميشود كه به رغم وخامت بحران مالي آمريكا، نومحافظهكاران واشنگتن از ايده بزرگ خود براي بازسازي خاورميانه از طريق "تغيير حكومت" كشورهاي اسلامي دشمن اسرائيل با استفاده از زور دست بر نداشتهاند.
به عنوان مثال، روزنامه واشنگتن پست در سرمقاله روز 21 آوريل خود، از طرح باراك اوباما براي كاهش 400 ميليارد دلاري هزينههاي نظامي طي 12 سال آينده انتقاد كرد. در طرح بوش كاهش هزينههايي كه رابرت گيتس، وزير دفاع آمريكا پيشتر پيشنهاد كرده بود تقريبا دو برابر شده است.
واشنگتن پست نوشت: "رسيدن به هدفي كه آقاي اوباما دارد احتمالا مستلزم كاهش نفرات ارتش و تفنگداران دريايي به اندازهاي بيشتر از 40 هزار نفري است كه آقاي گيتس قبلا پيشنهاد كرده بود."
اين روزنامه در ادامه نوشته است: "آن وقت اگر ايالات متحده مجبور به ورود به مناقشاتي مانند مناقشات دهه گذشته شود چه روي خواهد داد؟"
واشنگتن پست ميافزايد: "آقاي گيتس كه احتمالا امسال از وزارت دفاع خواهد رفت، گفت كه كاهش زياد هزينههاي دفاعي در شرايط دنيايي كه امروزه داريم ميبينيم، فاجعهبار خواهد بود."
يكي ديگر از دشمنان ديرينه اسرائيل قذافي است كه در دهههاي اخير از مقاومت فلسطينيان حمايت كرده است.
روزنامههاي واشنگتن پست و نيويورك تايمز طي هفتههاي اخير خود را جلو انداخته و خواستار آن شدهاند كه اوباما از تصميم خود مبني بر دخالت نظامي حداقلي در ليبي يعني سپردن حملات هوايي به نيروهاي قذافي به اعضاي اروپايي ناتو برگردد.
روزنامه واشنگتن پست در روز 17 آوريل با انتقاد شديد از خودداري اوباما از به كارگيري مجدد بمبافكنهاي آمريكايي در حملات عليه نيروهاي قذافي نوشت: "اگر هدف واقعي او انداختن ناتو به بحران سياسي و يا تحليل بردن بودجههاي نظامي و نيروي هوايي انگلستان و فرانسه بوده باشد كه بيشتر بمبارانها را انجام ميدهند، اين كار استراتژي عالي است. اما حتي اگر موضوع اين هم باشد باز قابل درك نيست."
"آقاي اوباما ظاهرا بيش از آنكه خواستار سقوط قذافي و يا موفقيت ناتو باشد، ميخواهد يك نكته ايدئولوژيكي را ارايه بدهد و آن اينكه نيازي نيست ايالات متحده در عملياتي نظامي كه به منافع حياتي آمريكا ربطي ندارد نقش رهبري و پيشرو داشته باشد."
اين روزنامه ميافزايد: "ديگر چطور ميتوان تصميم اوباما براي محروم ساختن ناتو از دو نوع از موثرترين هواپيماهاي بمبافكن و ضد تانك جهان، يعني "ايسي ـ 130" و "اي ـ 10" را توجيه كرد كه تنها در نيروي هوايي ايالات متحده موجود است و تا روز چهارم آوريل داشتند به تانكها و توپخانه آقاي قذافي حمله ميكردند.
روزنامه نيويورك تايمز هم به همان اندازه در درخواست براي به كارگيري مجدد اين هواپيماها براي درو كردن نيروهاي وفادار به قذافي سرسختي نشان داده است. اين روزنامه در روز 14 آوريل با تكرار درخواستي كه تنها يك هفته قبل كرده بود اعلام كرد: "آقاي اوباما بايد دوباره اجازه بدهد كه اين نوع هواپيماها تحت فرماندهي ناتو به پرواز درآيند." با اينكه طرف قذافي از پيشنهاد صلح اتحاديه آفريقا استقبال كرد كه شامل آتشبس و پذيرش اصلاحات دموكراتيك بود، اما روزنامههاي واشنگتن پست و نيويورك تايمز طبالي براي گسترش دخالت نظامي آمريكا را ادامه دادند. شورشيان ليبي با تاكيد بر اينكه اخراج قذافي و خانوادهاش بايد پيش شرط هرگونه توافقي باشد، اين پيشنهاد را رد كردند.
آنها اين پيشنهاد را در زماني رد كردهاند كه بحران انساني در شهر محاصره شده مصراته كه تحت كنترل شورشيان است رو به وخامت نهاده و همچنين گزارشاتي مبني بر قساوت نيروهاي شورشي در حق وفاداران به قذافي منتشر شده است. همچنين گزارشاتي در دست است مبني بر اينكه موشكهاي زمين به هوايي كه به تصرف شورشيان ليبيايي درآمده به دست تروريستهاي القاعده افتاده كه ممكن است از آنها براي سرنگون ساختن هواپيماهاي غير نظامي استفاده كنند. هر چند انگيزه محركه بيشتر شورشيان ليبيايي ظاهرا كنار زدن قذافي از قدرت باشد، اما مقر آنها در اطراف شهر بنغازي به اين معروف است كه پرورشگاه جهاديون افراطي است.
با اين حال كشورهاي عضو ناتو ـ تحت تاثير تفكرات نومحافظهكاران دو سوي اقيانوس اطلس ـ به جاي دادن مجالي به صلح، دارند به سوي برنامهاي طولاني مدت به منظور دادن تعليمات نظامي، تجهيزات و تسليحات به شورشيان حركت ميكنند. سرمقالهنويسان واشنگتن پست همچنين اوباما را به خاطر فشار آوردن به اسرائيل در خصوص مذاكرات صلح با فلسطينيان به جاي تمركز بر روي نفوذ و قدرت آمريكا براي خلع يد از دشمنان اصلي اسرائيل در جهان اسلام در اماكني مانند ليبي و سوريه، گوشمالي دادند. واشنگتن پست در روز 15 آوريل در سرمقاله خود از تاكيد دولت اوباما بر حصول توافقي ميان اسرائيل و فلسطينيان انتقاد كرد و در عين حال دولت اوباما را به خاطر اجتناب از رهبري فعال آمريكا در ليبي، سوريه و جاهاي ديگر در جهان عرب گناهكار دانست.
واشنگتن پست همچنين از طرح فلسطينيان براي درخواست از سازمان ملل براي به رسميتشناسي كشور مستقل فلسطيني در ماه سپتامبر، به طور ويژه ابراز نگراني كرد.
اين روزنامه نوشت: "رهبران فلسطيني براي مذاكره با رهبران دولت كنوني اسرائيل علاقه چنداني ندارند. محمود عباس رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين طي دو سال گذشته فقط دو بار با بنيامين نتانياهو نخستوزير اسرائيل ملاقات كرده و شرط مذاكرات بيشتر را مصالحههايي قرار داده است كه ميداند اسرائيل نخواهد پذيرفت ـ از قبيل توقف تمام پروژههاي خانهسازي در بيتالمقدس."
در اين سرمقاله نكاتي كه ماه قبل از آن توسط جكسن ديل معاون سردبير صفحه سرمقاله در ستوني مطرح شده بود تكرار شده است. عنوان مطلبي كه ديل نوشته بود اوباما را "مانع صلح خاورميانه" خطاب كرده بود. و عنوان همان ستون در نسخه اينترنتي اين بود: "او طرف چه كسي است؟" ديل در آن ستون گناهان تندروهاي حزب ليكود در اسرائيل را مورد عفو قرار داد اما در عين حال انگشت اتهام را به طرف محمود عباس گرفت و نوشت: "محمود عباس مكررا از تعهد بر انجام مصالحههاي دردناكي كه ميداند براي كشور شدن فلسطين لازم است شانه خالي كرده است." اما هم سرمقاله ديل و هم روزنامه واشنگتن پست در اين خصوص عمدا اين واقعيت مسلم را ناديده گرفتهاند كه شبكه خبري الجزيره در اوايل سال ميلادي جديد گزارش داده اسناد لو رفته نشان داده است كه محمود عباس در خصوص اراضي فلسطيني با اسرائيل سازشهاي محرمانهاي كرده از جمله تسليم تقريبا تمام بيتالمقدس شرقي، كه بسياري از فلسطينيان را به خشم آورده است. با اين حال اسرائيليها هنوز مايل به توافق با محمود عباس نيستند.
در هر صورت نومحافظهكاران پرنفوذ واشنگتن همچنان مباحثات را در چارچوبي نگاه ميدارند كه از هر طريق در پشتيباني از هدف ديرينهشان مبني بر اعمال قدرت نظامي و ديپلماتيك آمريكا براي پيشبرد منافع ژئوپليتيكي اسرائيل در منطقه باشد.