آمریکا؛ جاسوسی و چالش «اسنودن» (بخش اول)

سرویس خارجی : افشای موارد جاسوسی دولت آمریکا درداخل و خارج ازقلمرو این کشوردرهفته های گذشته، چالش های امنیتی ودیپلماتیک جدی را برای رهبران کاخ سفید به بار آورده است.

درادامه افشاگری های «ادوارد اسنودن» پیمانکار سابق سازمان امنیت ملی آمریکا،مجله آلمانی «اشپیگل» از سندی پرده برداشت که نشان می دادآمریکایی ها با شنود مکالمات دفترنمایندگی اتحادیه اروپا درواشنگتن، از دفتر مزبور جاسوسی کرده اند.

اسنودن سندی متعلق به سه سال پیش رابه اشپیگل ارائه کردکه نشان می داد سازمان امنیت ملی آمریکا چگونه ازشبکه داخلی کامپیوترهای نمایندگی اتحادیه اروپاجاسوسی کرده است.

هر چند آمریکایی ها تاکنون از اظهار نظر درباره شنود این دفتر خودداری کرده اند، اما «مارتین شولتز» رییس پارلمان اروپا خواستارتوضیح وشفاف سازی کامل ازسوی مقامات واشنگتن دراین خصوص شد.اسنودن پیش از این و طی هفته ها،اسنادی فوق محرمانه ازبرنامه های اطلاعاتی وامنیتی سازمان امنیت ملی آمریکا دراختیار روزنامه های واشنگتن پست وگاردین قرارداد که اثبات می کند این سازمان با استفاده از برنامه پیشرفته ای موسوم به پریزم (Prism) از شهروندان آمریکایی جاسوسی کرده است.

افشاگر آمریکایی که پیش از درزاین اطلاعات به رسانه ها،به هنگ کنگ سفرکرده بود، دلیل اصلی اقدام خودرادفاع ازآزادی های اساسی مردم جهان عنوان وتصریح کردکه نبودشرایط عادلانه محاکمه وی درآمریکا،مهمترین عامل خروجش ازکشوربوده است.

در مقابل، مقامات دادگستری آمریکا،اسنودن را به جاسوسی و سرقت اسناد محرمانه دولتی متهم کرد. یکی ازمهمترین اسنادافشا شده،به کنترل اطلاعات مکالمات تلفنی وفعالیت های اینترنتی شهروندان آمریکاازطریق شرکت بزرگ مخابراتی«ورایزن» مربوط می شود که نگرانی های بسیاری رادرخصوص نقض حقوق شهروندان برانگیخت.

علاوه بر رسوخ پذیری اطلاعاتی- امنیتی و دغدغه های ناشی ازاین مساله، انتقاداتی که در مورد نقض آزادی، حریم خصوصی واصول دموکراسی از سوی دولت آمریکا مطرح شده،چالش هایی جدی رابرای کاخ سفیددرعرصه داخلی بوجودآورده است.

در این زمینه، هر چند برخی ناظران از اسنودن به عنوان یک خائن یاد می کنند،امادرمقابل،کمپین هایی نیزدر حمایت ازاین چهره خبرسازبه راه افتاده واقدام اسنودن درقالب کنشی قهرمانانه برای دفاع ازآزادی مورد پشتیبانی داخلی و خارجی قرار گرفته است.اماچالش دیگری که مقامات کاخ سفید دراین رابطه باآن دست به گریبان هستند،به موضوع استردادافشاگرآمریکایی به دستگاه قضایی این کشوربازمی گردد.

جدال برای استرداد

با افشای نخستین اسنادسازمان امنیت ملی آمریکا،مقامات واشنگتن ازهنگ کنگ خواستند تااسنودن را به آمریکاتحویل دهد.

این درحالی بودکه پیمانکار سابق سازمان امنیت ملی از طریق آسمان چین، ازهنگ کنگ خارج و وارد فرودگاه مسکو شده بود. دربرابردرخواست آمریکایی ها ازمسکوبرای تحویل اسنودن، وزارت خارجه روسیه بااستدلال به نبودموافقتنامه استردادمجرمین بین دو کشورونیزحضورافشاگرآمریکایی در بخش ترانزیت فرودگاه مسکوکه ازنظرحقوقی وفنی جزوخاک روسیه محسوب نمی شود،درخواست واشنگتن راردکرد.همکاری نکردن چین وروسیه باواشنگتن برسرتحویل اسنودن به آمریکایی هاسبب شد تا کاخ سفید با انتقاد از رفتار این دوکشور، پکن و مسکو را به همکاری برای فراری دادن افشاگر آمریکایی متهم کند.

در این پیوند، «جی کارنی» سخنگوی کاخ سفید، به چینی ها هشدار داد که پیامدهای رفتار پکن برسرمساله اسنودن، می تواند بر روابط دو کشور تاثیری منفی برجای گذارد.در برابر این هشدار، سخنگوی وزارت خارجه چین، بدون اشاره مستقیم به آمریکا اظهار داشت که برخی کشورها باید ازحملات و اتهامات غیرمسئولانه نسبت به چین دست برداشته وخود،اقداماتی درجهت تقویت اعتمادوهمکاری وتضمین امنیت درفضای سایبری انجام دهند. علاوه براین،باراک اوباما که درآفریقا به سرمی برد، تصریح داشت که حاضرنیست برای به دست آوردن یک هکر29 ساله دست و پا بزندوبا چین وروسیه دراین خصوص وارد چانه زنی یامعامله شود.اوباماهمچنین پس ازمطرح شدن امکان اعطای پناهندگی به اسنودن ازسوی دولت هایی نظیرونزوئلا، کوبا یا اکوادور، اظهار داشت: «من از روسیه و دیگر کشورها که در خصوص اعطای پناهندگی به اسنودن فکر می کنند، انتظار دارم که بدانند جزیی از جامعه بین المللی هستند و ازاین رو، بایستی تابع قوانین بین المللی باشند.

آمریکایی هاپس از دریافت مواضع ممتنع روسیه در این خصوص، اعلام کردند که به دنبال رویارویی با مسکو نیستند، اما از روس ها می خواهند تا افشاگر اطلاعات محرمانه ملی آمریکاراتحویل دهند. باجدی ترشدن احتمال اعطای پناهندگی به اسنودن از سوی دولت اکوادور، «رافائل کوره آ» رئیس جمهوری چپ گرای این کشور، از تماس تلفنی «جوزف بایدن»معاون رییس جمهور آمریکا، برای گفتگو بر سر موضوع افشاگر آمریکایی خبرداد. «کوره آ» در برابر درخواست بایدن در زمینه اعطا نکردن پناهندگی به اسنودن، اظهار داشته که زمانی در این خصوص تصمیم گرفته خواهد شد که او وارد خاک اکوادور شده باشد،زیراهنوز سرنوشت اسنودن دردستان روسیه است.

اندکی بعد، «نیکلاس مادورو» رئیس جمهوری ونزوئلا اعلام کرد کشورش آماده اعطای پناهندگی به اسنودن است و درحال حاضر، او پیشنهاد کاراکاس رابررسی می کند. با توجه به برخوردهای دیپلماتیک آمریکایی ها با دیگر کشورها برسراسترداد اسنودن،می توان به اهمیت موضوع افشاودرزاطلاعات محرمانه سازمان امنیت ملی آمریکا پی برد.

رسوخ پذیری اطلاعاتی نهادهای اطلاعاتی وامنیتی آمریکا، دارای سابقه بوده و افشای بخش مهمی از اسناد محرمانه این کشور از سوی «جولیان آسانژ» پایه گذار سایت «ویکی لیکس» یکی از مهمترین این موارد در سال های اخیر به شمار می رود.

چندی قبل، دادگستری آمریکا، ژنرال «کارت رایت» مشاور پیشین اوبامادرامورامنیت ملی وجانشین فرمانده کل ستادارتش آمریکا بین سال های2007 تا2011 رامتهم به افشای اطلاعات محرمانه کرد.دادگستری آمریکااتهام ژنرال کارت رایت راافشای اطلاعات مربوط به حمله ویروس«استاکس نت» به تاسیسات هسته ای ایران درسال 2010 میلادی دانست.

با توجه به موارد متعدد رسوخ پذیری اطلاعاتی سرویس های امنیتی آمریکا،برخی تحلیلگران ازعمدی بودن این دست رویدادها سخن به میان می آورند و تاکید دارند که سرویس های امنیتی آمریکا هراز چند گاهی، با توجه به اهدافی خاص ومشخص، بخشی ازاطلاعات ازرده امنیتی خارج شده خود را به رسانه ها درز می دهند.

به هرترتیب،آنچه درجریان افشای اطلاعاتی اسنودن به وقوع پیوست،تاکیدی دوباره برنقض آزادی ها و حریم خصوصی شهروندان آمریکایی وجاسوسی گسترده واشنگتن از دیگر کشورها و سازمان های بین المللی است که در زمان حاضر باچالش های دیپلماتیک جدی با کشورهایی مانند روسیه، چین و حتی اتحادیه اروپا همراه شده است.          ادامه دارد...