مریم سالاری
نشست سالانه مجمع عمومیسازمان ملل تحت تاثیر دو موضوع سوریه و مسئله هستهای ایران، نگاههای متفاوتی را معطوف خود کرده است. از اینرو باید گفت نگاه جهان به حضور هشتم و نهایی رئیس جمهور کشورمان در این نشست، متفاوت خواهد بود. احمدینژاد که هم اکنون در نیویورک بهسر میبرد، طی دیدار و گفتوگو با شخصیتها و محافل دانشگاهی جامعه آمریکا به رایزنی و بیان نقطه نظرات جمهوری اسلامیایران مشغول است. وی همچنین طی سخنرانی در نشست حاکمیت قانون در مجمع عمومیسازمان ملل پیشنهاداتی را جهت اصلاح ساختار قانونی مراجع تصمیمگیر این نهاد بزرگ بین المللی ارائه داده است.
اما در این میان، گفتوگو با رسانههای مختلف جهان از مهمترین برنامههای رئیسجمهور در جریان این سفر است. طرح دیدگاه رابطه با آمریکا از سوی احمدینژاد و گفتن این مسئله که مشکلات ایران و آمریکا از متغیرهای مهم تاثیرگذار بر پرونده حل نشده هستهای ایران است، مورد توجه ویژه محافل غربی قرار گرفته است. همزمان با گفتوگوهای رئیسجمهور، کشورهای غربی و در راس آنها آمریکا و مقامات تلآویو موضع گیریهای اخیر احمدی نژاد را به شکل دقیقی مورد ارزیابی قرار داده تا جایی که کاخ سفید پیش از سخنرانی رسمیاوباما در صحن عمومیسازمان ملل به اظهارات جدید احمدی نژاد واکنش نشان داد.
از مهمترین برنامههای احمدی نژاد در جریان این سفر،گفتوگو با رسانههای مختلف جهان بود. رئیس جمهور موضوعات مختلفیرا مانند برنامههای هستهای ایران، بحران سوریه، تشدید تحریمهای غرب و همچنین رابطه ایران و آمریکا مطرح کرد. در همین راستا وی در گفتوگو با یکی از شبکههای ژاپن درباره رابطه ایران و آمریکا گفت: در طول 33 سال گذشته روابط آمریکا با ایران خصمانه بوده و خاطرات خوبی از دخالتهای آمریکا در امور داخلی ایران در ذهن ملت ایران وجود ندارد، اما معتقدم این فضا نمیتواند برای همیشه ادامه پیدا کند و این شرایط باید در جایی پایان یابد.
وی همچنین درمصاحبه با شبکه سیانان درباره بحران سوریه با بیان اینکه بهطور اساسی با نگاهی که رسیدن به هدف را با درگیری نظامی توجیه میکند، مخالف هستیم، تصریح کرد: در رایزنیهای خود با کشورهای مختلف اعلام کردیم که هرکس دوستدار مردم سوریه است، باید مانع تشدید و ادامه درگیریهای نظامی در سوریه شود و کمک کند طرفهای درگیر در سوریه با یکدیگر تفاهم کرده و با برگزاری انتخابات اجازه دهند مردم درباره آینده کشورخود تصمیم بگیرند.
واکنش کاخ سفید
اما اظهارات احمدی نژاد درباره موضع گیریهای ضدایرانی غرب و اینکه تحریمهای غربی کوچکترین خللی در روند برنامههای هستهای ایران نخواهد گذاشت با واکنش کاخ سفید مواجه شد. بر همین اساس،جی کارنی، سخنگوی کاخ سفید گفت: آنچه که رئیسجمهور ایران باید بر آن تمرکز کند پایبندی دولت ایران به تعهدات بینالمللی و قطعنامههای سازمان ملل است. کارنی مدعی شد: زمانی که مسئله به تعهد رئیسجمهوری آمریکا برای جلوگیری از تسلیحاتی شدن ایران مربوط میشود، تمامی گزینهها از جمله گزینه نظامی روی میز قرار دارد.
ایران؛ محور سخنرانی نتانیاهو
همزمان با واکنش آمریکا به سخنان احمدینژاد بهگزارش رسانههای غربی نخستوزیر ضدایرانی تلآویو اعلام کرد که در جریان سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل مسئله هستهای ایران را پیش میکشد. گزارشها حاکی از آن است که ران درمر، مشاور سیاسی وی در راس تیمی از کارشناسان مسئولیت آماده کرده متن سخنرانی نتانیاهو را برعهده دارد. البته نتانیاهو نیز شخصا در این زمینه دخالت دارد و پیش از آماده شدن متن نهایی، تعداد زیادی از پیشنویسها را مطالعه خواهد کرد. یکی از منابع نزدیک به دفتر نتانیاهو در توصیف متن سخنرانی وی گفته است که باز هم ایران در محورهای این سخنرانی قرار دارد. این در حالی است که پیش از سخنرانی نخست وزیر اسرائیل در روز پنجشنبه، محمود احمدینژاد، رئیسجمهور ایران روز چهارشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی میکند.
سخنرانی رهبران؛ ترسیم نقشه راه دولتها
گفتوگوها و دیدارهای مختلف احمدینژاد و تاثیر و تاثر اینملاقات با محافل دانشگاهی و اصحاب رسانه در آمریکا که به روال سالهای گذشته اتفاق افتاده در گفتوگوی تهران امروز با کارشناسان مختلف مطرح شد. این کارشناسان از منظرهای مختلف،تحرکات دیپلماتیک احمدینژاد را مورد نقد و بررسی قرار دادند. در رابطه با اظهارات اخیر احمدی نژاد درنیویورک درباره رابطه با آمریکا و تاثیر آن بر روند مذاکرات هستهای و موضع متقابل اوباما، مهدی مطهرنیا، کارشناس سیاسی در گفتوگو با تهرانامروز گفت: بافت موقعیتی ناشی از التهاب بحرانهای منطقهای و تاثیرات بینالمللی آن در خاورمیانه، فضای گفتمان مجموع را تحتالشعاع خود قرار داده است. در مرکزیت این فضای آشوب که هر حرکت کوچک ممکن است پیامدهای بزرگی داشته باشد بیان رهبران در ارتباط با موضوعات مبتلا به خاورمیانه میتواند تاثیر زیادی در عرصه مناسبات بینالمللی و صحنه عملی داشته باشد. فضای گفتمانی نشست کنونی سازمان ملل فضایی ویژه را بهوجود آورده که نگاههای مختلفی را جلب خواهد کرد.
آنچه اهمیت دارد موضوع سوریه و بهتبع آن پیوندهای معنادار ایران و سوریه و پرونده هستهای ایران است که بهطور ذاتی اهمیت زیادی برای غرب دارد. اگرچه در نشست سازمان ملل بیانیهها و سخنرانیهای مختلفی مواضع شفاف رهبران بیان میشود اما ضمانت اجرایی ندارد. اما همین پیام شفاف، نقشه راه حرکت آتی این کشورها در فضای سیاسی کنونی را نشان میدهد. با شنیدن این حرفها تا حدود زیادی اراده معطوف بهعمل این کشورها بازخوانی میشود. نشست کنونی به واسطه این فضای ملتهب خاورمیانه و مسئله سوریه و پرونده هستهای ایران اهمیت جدی تری دارد. از طرفی سخنرانیهای مشابه رئیسجمهور درباره مدیریت جهان، برد رسانهای خود را با توجه به اینکه آخرین سفر ایشان است کاهش داده است اما در عین حال برنامهریزیهای دقیقی از سوی آمریکا و اسرائیل در جهت بیان دیدگاه درباره ایران برای مدیریت اعمال تشدید فشار بیشتر علیه ایران صورت گرفته است.
دکتر مطهرنیا در ادامه به تعبیر دولت آمریکا از اظهارات اخیر احمدینژاد درباره رابطه ایران و آمریکا اشاره کرد و گفت: با توجه به بحرانهای واژگانی،گفتمانی و سیاسیای که بین کشورمان و آمریکا وجود دارد، ارسال پالسهای مثبت توسط رئیس دولت به دولت آمریکا برای برقراری رابطه توسط محافل غربی به نشانه عقبنشینی بر اثر تحریمهای چندلایه دولتی و همچنین خرید زمان در جریان مذاکرات تلقی خواهد شد و نه بهعنوان یک واقعیت سیاسی برای پیشبرد مسالمتآمیز اختلافات و مشکلات میان دو کشور.
رایزنی با محافل غربی
اما موضوع دیدارها و گفتوگوهای احمدینژاد در حاشیه اجلاس عمومیسازمان ملل با محافل دانشگاهی و رسانههای مختلف و تاثیرگذاری آن بر مواضع رسمی و غیررسمیکشورها در قبال ایران از مباحث مطرح شده درجریان سفر رئیسجمهور است. دیدارهایی که به فراخور هفت حضور قبلی وی در نشست سالانه سازمان ملل به کرار اتفاق افتاده است. در این رابطه دکتر دوستمحمدی، استاد دانشگاه، نگاه مثبتی به برنامههای اینچنینی رئیسجمهور در نیویورک دارد. وی به تهرانامروز گفت: تاثیرگذاری سفرهای رئیسجمهور و دیدارهای مختلف با رسانههای و گروههای مختلف علمیو جریانهای سیاسی را باید از دریچه دیپلماسی عمومیبررسی کرد.
در حالی که لابیهای یهود در محافل دانشگاهی و رسانهای آمریکا از جریانهای بسیار مهم و تاثیرگذار هستند، ارتباط احمدینژاد با این محافل درانتقال دیدگاههای مبتنی بر واقعیت بسیار مثبت ارزیابی میشود. البته تایید این مسئله به معنای آن نیست که در موضعگیریهای سیاسی در قبال دولتها موفق عمل کردیم اما تماس با جریانهای غیردولتی آن هم در شرایط فشار و تحریم علیه ایران که در حال حاضر از اهمیت دوچندانی برخوردار است بسیار تاثیرگذار است آن هم در فضایی که رژیم صهیونیستی با استفاده از تریبونهای رسمیخود در حال تحمیل رویکرد ضدایرانی خود به ویژه در جریان تحریمها و نظامینشان دادن برنامههای هسته ای ایران است.
ایران نباید تحت تاثیر بازی غرب قرار گیرد
اما دکتر علی بیگدلی،استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با تهرانامروز درباره موضعگیریهای اخیر رئیسجمهور در نیویورک گفت: کیفیت سخنرانی احمدی نژاد در طول 8 سال گذشته همواره با یک پیام مشترک همراه بوده است. مسئله آمریکا و رویکرد تقابلی رژیم صهیونیستی علیه ایران، انتقاد از رویههای حاکم بر جامعه غرب و عملکرد سلطهطلب در جامعه بینالملل مکرارا توسط احمدینژاد مطرح شده است. همچنین طرح بحث مدیریت جهانی نیز از مواضع جنجالی وی در جریان این نشستها بوده است. این در حالی است که همواره طرح مواضع احمدینژاد مبتنیبر دیدگاههای ایدئولوژیک بوده که این مسئله در قالبهای روابط بین الملل نمیگنجد و این نوع ادبیات تکراری، باعث شده تا بهدلیل عادت محافل غربی به این ادبیات نهتنها تاثیرگذاری خود را از دست بدهد بلکه موضعگیری منفی هم داشته باشند.
اما در حالی که پرونده هسته ای ایران به نقطه چالشی میان ایران و غرب و بهویژه با آمریکا و تل آویو تبدیل شده طرح اظهارات اخیر رئیس جمهور درباره رابطه با آمریکا منجر به برداشتهای مختلف و هزینه بری برای ایران میشود. اینکه مقامات آمریکایی اعلام کرده اند درباره فعالیتهای هستهای ایران خط قرمز قائل نمیشوند و در حال حاضر هم اوباما و نتانیاهو در حاشیه مجمع عمومیسازمان ملل دیدار نمیکنند اگرچه نشانه اختلاف دیدگاه این دو درباره برخورد با برنامههای هسته ای ایران است اما به معنای آن نیست که این دو دولت دچار تزلزل بنیادی شدهاند. بنابراین ایران نباید تحت تاثیر این بازی قرار بگیرد و شانتاژهای آنها را جدی تلقی نماید.