اوباما و رامنی از نگاه روسیه

روسیه شاید در انتخابات ریاست جمهوری امریکا آن چنان نقشی نداشته باشد.اما روزی که میت رامنی گفت روسیه دشمن شماره یک جغرافیایی – سیاسی امریکاست سخنی بر زبان راند که ولادیمیر پوتین آن را دستاویز مناسبی برای پیشبرد مقاصد داخلی خود یافت.

شخص پوتین شاید با هر یک از دو نامزد انتخابات امریکا که برنده این پیکار باشد راحت کنار بیاید و کار کند، اما مهم آن است که بدانیم دولت روسیه با هر یک از آن دو تن که برنده انتخابات شود چه سیاست و رفتاری پیش خواهد گرفت؟ در انتخابات آینده امریکا ، روسیه از یک سو با رییس جمهوری رو به روست که از نخستین روز کارش خیال ترمیم روابط ایالات متحده را با روسیه در سر میپروراند، زیرا این روابط در نتیجه مواضع و برنامه های حاکمیت پیش از او به جایگاه خطرناکی رسیده بود. از سوی دیگر روسیه مبارزه جوی تازه نفسی را در برابر می‌بیند که در خلال برنامه‌های انتخاباتی خود سخنی بر زبان راند که شهره آفاق شد.او گفت که روسیه دشمن شماره یک جغرافیایی –سیاسی ایالات متحده است.چنانچه این سابقه را در نظر بداریم دیگر جای شگفت نخواهد بود اگر بدانیم که رهبران مسکو طرفدار پیروزی باراک اوباما در انتخابات ریاست جمهوری امریکا هستند.با این همه، اوضاع و مسایل در اصل، به همین سادگی هم نیست که به سخن درمی آید.

اوباما، همکار مشخص و معلوم

باراک اوباما از همان آغاز به کارش در ریاست جمهوری ایالات متحده، در نظر رهبران کرملین، همکاری بوده است مشخص و معلوم. سیاست خارجی او اصولا معطوف به مناطقی بوده که با منافع جغرافیایی –سیاسی روسیه فاصله زیادی داشته است.در دوره او پیمان جدید استارت، روسیه را همکار و شریک درجه یک ایالات متحده از لحاظ توان راهبردی شناخته و همچنان سنگ بنای مناسبات بین الملل در نظر رهبران کرملین بود.

آمریکا در دوره اوباما به روسیه کمک کرد تا پس از ۱۹ سال جد و جهد مدام بتواند به عضویت سازمان جهانی تجارت درآید.اوباما حتی به صراحت گفته است که چنانچه دیگر باره پیروز انتخابات ریاست جمهوری شود بر سر موضوع دفاع موشکی در اروپا با روسها انعطاف به خرج خواهد داد.

اما از سویی، در مسکو هستند کسانی که معتقدند پیروزی میت رامنی در انتخابات امریکا مرادف با قدرت گرفتن نومحافظه‌کاران بوده و به معنای از سرگیری سیاستهای خصمانه آنان با روسیه خواهد بود.آنان از این بابت هم نگرانند که روند کنترل تسلیحات بین امریکا و روسیه که به مدت ۱۰ سال به بوته تعویق سپرده شده بود اینک چنانچه رامنی برنده انتخابات شود، دیگرباره به مدتی نامعلوم معلق خواهد ماند.

در روسیه این نگرانی غالب است که در صورت پیروزی عنصر جمهوریخواه در انتخابات ایالات متحده و راه یابی او به کاخ سفید، دولت واشنگتن، بی عنایت به دغدغه‌های امنیتی مسکو، از مسالمتجویی در مساله دفاع موشکی در اروپا دست خواهد شست و حتی با وجود آن که میخاییل ساکاشویلی دیگر در گرجستان بر سر قدرت نیست ، موضوع عضویت گرجستان را در پیمان ناتو در دستور کار قرار خواهد داد و آن را به ثمر خواهد رساند.اما پاره‌ای مسایل دیگر هم هست که باید مورد توجه قرار بگیرد.

اوباما اگر بر سر دفاع موشکی در اروپا انعطافی با روسیه به خرج داده، نباید از نظر دور بماند که درست به همین دلیل ممکن است در ایالات متحده امریکا مورد سرزنش قرار بگیرد و حتی محافلی در واشنگتن دست و بال او را ببندند.

ولادیمیر پوتین عقیده دارد که اگر در جمع اعضای طبقه سیاسیون امریکایی یک نفر باشد که روسیه و سیاست خارجی، ارتش، سیاستهای نظامی و سامانه اطلاعاتی آن را درست و مبتنی بر واقع بشناسد ،آن یک نفر میت رامنی است ،نه باراک اوباما.چرا ناگفته بماند که همین رامنی که هر جا نام روسیه به میان آید،خودرا مخالف سرسخت روسیه نشان میدهد، از جمله صاحبان سهام در شرکتهای دولتی روسیه هم هست.

محور پیوسته ثابت در سیاست داخلی روسیه

درست است که روسیه نقش چندان موثری در انتخابات ایالات متحده ندارد،اما کیست که نداند امریکا یکی از محورهای ثابت و دایمی در سیاستهای داخلی دولت روسیه است.در نظر روسها سیاستی که اوباما مبتنی بر ترمیم مناسبات با روسیه در پیش گرفت، با تشویق مخالفان سیاسی روسیه به مشارکت در انتخابات مجلس دومای روسیه در پایان سال گذشته میلادی، پشت و روی یک سکه تعریف میشد.

این سیاست بالفعل موجب شد که وزارت امور خارجه امریکا به رهبری هیلاری کلینتون تبدیل به مرکز پشتیبانی از مخالفان پوتین شود و در همان حال، روز و روزگار بر «مایک مک فول» سفیر ایالات متحده در مسکو ناگوار شود که معمار ترمیم روابط دو جانبه بود. اما شگفتا که لحن رامنی که جو سالهای پس از جنگ سرد را تداعی میکند، درست با انگاره‌های بین‌المللی ذهنیت پوتین مطابقت دارد که معتقد است امریکا دشمن شماره یک روسیه است.او با تکیه بر همین مواضع رامنی است که میتواند هوادارنش را زیر پرچم روسیه گرد آورد ومخالفان را عامل اجنبی معرفی کند.

به عبارت روشنتر ، پوتین و یارانش رامنی را مرد واقعگرایی میبینند با این مشخصات که اولا بعید است به افراط کشیده شود و دیگر آن که هر گاه در جایی مثل افغانستان، منافع طرفین اقتضا کند، این قابلیت را دارد که با کرملین کنار آید. سخن بازپسین آن که مسکو از نگاه حفظ موازنه ها ، البته اوباما را ترجیح میدهد، اما در صورتی که رامنی در انتخابات برنده شود، کرملین آن را فاجعه تلقی نخواهد کرد. در آن صورت مساله فقط این خواهد بود که مسکو چه سیاستی را در قبال امریکای پس از انتخابات در پیش بگیرد.